{"id":293,"date":"2017-11-18T07:38:09","date_gmt":"2017-11-18T12:38:09","guid":{"rendered":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/?post_type=chapter&#038;p=293"},"modified":"2017-11-20T07:08:06","modified_gmt":"2017-11-20T12:08:06","slug":"6-3-medya-mi-teknoloji-mi","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/chapter\/6-3-medya-mi-teknoloji-mi\/","title":{"raw":"6.3 MEDYA MI, TEKNOLOJ\u0130 M\u0130?","rendered":"6.3 MEDYA MI, TEKNOLOJ\u0130 M\u0130?"},"content":{"raw":"<h2>6.3.1. Medya ve teknoloji tan\u0131mlar\u0131<\/h2>\r\nFelsefeciler ve bilim insanlar\u0131, uzun s\u00fcredir, medya ve teknolojilerin do\u011fas\u0131na ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Medya ve teknoloji aras\u0131ndaki fark asl\u0131nda olduk\u00e7a ilgi \u00e7ekicidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00fcnl\u00fck dilde bu iki kelimeyi ayn\u0131 \u015feyi ifade etmek i\u00e7in kullanma e\u011filimindeyiz. \u00d6rne\u011fin, televizyon i\u00e7in hem medya hem de teknoloji kavram\u0131n\u0131 kullan\u0131yoruz. Peki \u0130nternet bir teknoloji midir yoksa medya m\u0131d\u0131r?\r\n\r\nFark eder mi?\r\n\r\nBu k\u0131s\u0131mda, medya ve teknoloji aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar oldu\u011funu ve \u00f6zellikle de bunlar\u0131 ne zaman ve nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131m\u0131za dair bir k\u0131lavuza ihtiyac\u0131m\u0131z varsa medya ve teknolojinin birbirinden ayr\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini tart\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Bu ba\u011flamda \u00f6ncelikle \u015funu s\u00f6ylemek gerekir: Ham teknolojiye \u00e7ok fazla odaklan\u0131p, teknolojiyi kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ki\u015fisel, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel durumlara (\u00f6zellikle de e\u011fitim alan\u0131nda) fazla dikkat etmemek olduk\u00e7a tehlikelidir. \u2018Medya\u2019 ve \u2018teknoloji\u2019 terimleri, teknolojinin e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimde kullan\u0131lmas\u0131 konusundaki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015fler i\u00e7in \u00f6n\u00fcm\u00fcze farkl\u0131 yol ve y\u00f6ntemler s\u00fcrer.\r\n<h3>6.3.1.1 Teknoloji<\/h3>\r\nTeknolojinin ne oldu\u011funa dair say\u0131s\u0131z tan\u0131m bulmak m\u00fcmk\u00fcn\u2026 Bununla ilgili olarak en kolay\u0131ndan <a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology\">Vikipedi<\/a>\u2019ye bakabilirsiniz. Esasen teknolojiye dair tan\u0131mlar, teknolojinin bir ara\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kavramlardan teknoloji kullanan sistemlere kadar geni\u015f bir yelpazede kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla;\r\n<ul>\r\n \t<li><em>\u2018Teknoloji, ger\u00e7ek ya\u015famda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in kullan\u0131labilen ara\u00e7lar ve makinelerdir\u2019 <\/em>basit bir teknoloji tan\u0131m\u0131yken,<\/li>\r\n \t<li><em>\u2018\u0130stenen \u00fcr\u00fcnleri imal etmek, sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek, ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lamak veya istekleri yerine getirmek amac\u0131yla kaynaklar\u0131n nas\u0131l bir araya getirilece\u011fine ili\u015fkin olarak insanl\u0131\u011f\u0131n sahip oldu\u011fu mevcut bilgi d\u00fczeyidir\u2019 <\/em>karma\u015f\u0131k ve g\u00f6steri\u015fli bir tan\u0131md\u0131r, ki bu tan\u0131mda, hak edilmemi\u015f bir kendini be\u011fenmi\u015flik sezerim; nitekim \u00f6rne\u011fin, teknoloji istekleri yerine getirmenin veya tatmin etmenin tam da tersini yapar \u00e7\u00fcnk\u00fc\u2026<\/li>\r\n<\/ul>\r\nE\u011fitim teknolojisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, teknolojinin daha geni\u015f bir tan\u0131m\u0131n\u0131 ele almal\u0131y\u0131z. \u0130nternet teknolojisi, yaln\u0131zca bir araya getirilen bir grup ara\u00e7tan \u00e7ok daha fazlas\u0131d\u0131r; bilgisayarlar\u0131n, telekom\u00fcnikasyonun, yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n ve kurallar\u0131n ya da protokollerin bir araya getirildi\u011fi bir sistemdir. Bununla birlikte, \u2018insanl\u0131\u011f\u0131n sahip oldu\u011fu mevcut bilgi d\u00fczeyi\u2019 tan\u0131m\u0131ndan da ka\u00e7\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylemek isterim. Bir tan\u0131m ya\u015fam\u0131n farkl\u0131 boyutlar\u0131n\u0131 kapsamaya ba\u015fl\u0131yorsa, o derece hantal, uygulanmas\u0131 zor ve belirsiz hale geldi\u011fine inan\u0131yorum.\r\n\r\nE\u011fitimde teknolojiyi, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme s\u00fcre\u00e7lerini desteklemede kullan\u0131lan ara\u00e7lar veya nesneler olarak d\u00fc\u015f\u00fcnme e\u011filimindeyim. Dolay\u0131s\u0131yla bilgisayarlar, \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemleri gibi yaz\u0131l\u0131mlar veya iletim ya da ileti\u015fim a\u011flar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc birer teknolojidir. Bas\u0131l\u0131 kitap bir teknolojidir. Teknolojide ara\u00e7lar, genellikle, bir teknoloji sistemi olarak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na izin veren teknik ba\u011flant\u0131larla birle\u015fir (telefon a\u011f\u0131 veya \u0130nternet gibi).\r\n\r\nAncak benim fikrim, teknolojinin veya hatta teknolojik sistemlerin kendi ba\u015flar\u0131na anlam yaratmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bir \u015fey yapmalar\u0131na dair bir komut verilene kadar, devreye sokulana kadar veya bir insan teknolojiyle etkile\u015fime ge\u00e7ene kadar \u00f6ylece, hareketsiz dururlar. \u0130\u015fte tam bu noktada, medyaya giri\u015f yapaca\u011f\u0131z.\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\n<hr \/>\r\n\r\n[caption id=\"attachment_119\" align=\"aligncenter\" width=\"405\"]<img src=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.1.1.jpg\" alt=\"\" width=\"405\" height=\"303\" class=\" wp-image-119\" \/> \u015eekil 6.3.1.1 Orada \u00f6yle durma, bir\u015feyler YAP!<br \/>Foto\u011fraf: \u00a9 Alex Dawson, Flickr, 2006[\/caption]\r\n\r\n<hr \/>\r\n\r\n<h3>6.3.1.2 Medya<\/h3>\r\n\u0130ngiizce <em>medium<\/em> kelimesinin \u00e7o\u011fulu olan <em>media<\/em> (medya) da, \u00e7ok say\u0131da tan\u0131m\u0131 olan ba\u015fka bir kelimedir. Burada, medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmeyle ili\u015fkili iki farkl\u0131 anlam\u0131 oldu\u011fundan bahsedece\u011fim. Bu tan\u0131mlar\u0131n her ikisi de, teknolojinin tan\u0131mlar\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r.\r\n\r\n\u0130ngilizce\u2019de \u2018medium\u2019 kelimesi Latin k\u00f6kenlidir ve ortada olmak (medyan veya ortanca) ya da arac\u0131 olan veya yorumlayan anlam\u0131na gelmektedir. \u2018Medium\u2019 kelimesinin \u00e7o\u011fulu olan \u2018media\u2019 (medya) ise, i\u00e7erik ve\/veya ileti\u015fim yaratmaya dair aktif bir eyleme ya da ileti\u015fimi alan ve anlayan ki\u015fiye ve medium\u2019u ta\u015f\u0131yan teknolojilere i\u015faret eder.\r\n\r\n<strong>Duyulara ve \u2018anlam\u2019a ba\u011flant\u0131l\u0131 medya<\/strong>\r\n\r\nMedyay\u0131 yorumlamak i\u00e7in, duyular\u0131m\u0131z\u0131 kullan\u0131r\u0131z; ses ve g\u00f6r\u00fc\u015f gibi\u2026 Bu ba\u011flamda metni, grafikleri, ses ve videoyu anlam ta\u015f\u0131yan fikirlere ve imgelere arac\u0131l\u0131k eden medya \u2018kanallar\u0131\u2019ndan bahsedebiliriz. Dolay\u0131s\u0131yla, bu anlamda medyayla her etkile\u015fimimiz, ger\u00e7ekli\u011fin bir yorumudur ve genellikle insanlar taraf\u0131ndan bir m\u00fcdahalede bulunulmas\u0131n\u0131 gerektirir: metin i\u00e7in yazmak, grafikler i\u00e7in \u00e7izmek veya tasarlamak, konu\u015fmak, ses veya video i\u00e7in senaryola\u015ft\u0131rmak ya da kaydetmek gerekti\u011fi gibi. Medyada iki t\u00fcr m\u00fcdahale oldu\u011funa dikkat etmemiz gerekir: enformasyonu yap\u0131land\u0131ran \u2018yarat\u0131c\u0131\u2019 ve onu yorumlamak zorunda olan \u2018al\u0131c\u0131\u2019.\r\n\r\nMedya, elbette ki, teknolojiye ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r ancak teknoloji medyan\u0131n \u00f6gelerinden yaln\u0131zca biridir. Yani \u0130nterneti sadece bir teknolojik sistem olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebilece\u011fimiz gibi, anlam ve bilgi iletmeye yarayan e\u015fsiz bi\u00e7imler ve sembol sistemleri i\u00e7eren bir medya olarak da de\u011ferlendirebiliriz. Bu bi\u00e7imler, sembol sistemleri ve e\u015fsiz \u00f6zellikler (\u00f6rne\u011fin Twitter\u2019daki 140 harf s\u0131n\u0131rlamas\u0131 gibi) \u00f6zel olarak olu\u015fturulur ve hem yarat\u0131c\u0131lar hem de u\u00e7 kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan do\u011fru \u015fekilde yorumlanmalar\u0131 gerekir. Yine unutmamam\u0131z gerekir ki, \u00f6zellikle de \u0130nternet i\u00e7in konu\u015fmak gerekirse, insanlar bilgiyi hem yaratan hem de yorumlayan olabilirler.\r\n\r\nBu kapsamda, bilgi i\u015fleme (computing) \u00a0de bir medya olarak de\u011ferlendirilebilir. Burada bilgisayar yerine bilgi i\u015fleme terimini kullanmam\u0131n nedeni, bilgi i\u015fleme bilgisayarlar\u0131 kullan\u0131yor olmas\u0131na ra\u011fmen, bu kavram i\u00e7erisinde bir t\u00fcr m\u00fcdahale, yap\u0131land\u0131rma ve yorumlama bulunmaktad\u0131r.\r\n\r\nBir medya olarak bili\u015fim i\u00e7erisinde animasyonlar, \u00e7evrimi\u00e7i sosyal a\u011flar, arama motoru kullanma veya sim\u00fclasyon tasarlama ve kullanma yer alacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Google\u2019\u0131n \u00f6ncelikli teknolojisi arama motoru olsa da, arama parametrelerini belirleyecek bir u\u00e7 kullan\u0131c\u0131, bir i\u00e7erik ve i\u00e7erik sa\u011flay\u0131c\u0131 ile aramaya yard\u0131mc\u0131 olacak bilgisayar algoritma teknolojilerine ihtiya\u00e7 duydu\u011fu i\u00e7in Google\u2019\u0131 bir medya olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131r\u0131m. Yani anlam\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, iletilmesi ve yorumlanmas\u0131n\u0131n, bir teknolojiyi medyaya \u00e7eviren etkenler oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.\r\n\r\nBu y\u00fczden, bilginin temsili a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 olarak a\u015fa\u011f\u0131daki medyalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz:\r\n<ul>\r\n \t<li>Metin<\/li>\r\n \t<li>G\u00f6rsel<\/li>\r\n \t<li>Ses<\/li>\r\n \t<li>Video<\/li>\r\n \t<li>\u00c7oklu ve Sosyal Ortamlar<\/li>\r\n<\/ul>\r\nBu medyalar\u0131n her birinin i\u00e7erisinde, kendi alt sistemleri bulunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin;\r\n<ul>\r\n \t<li>Metin: ders kitaplar\u0131, romanlar, \u015fiirler<\/li>\r\n \t<li>G\u00f6rsel: grafikler, foto\u011fraflar, \u00e7izimler, posterler, duvar yaz\u0131lar\u0131<\/li>\r\n \t<li>Ses: sesler, konu\u015fmalar<\/li>\r\n \t<li>Video: televizyon programlar\u0131, YouTube videolar\u0131, \u2018konu\u015fan kafalar\u2019<\/li>\r\n \t<li>\u00c7oklu ve Sosyal Ortamlar: animasyonlar, sim\u00fclasyonlar, \u00e7evrimi\u00e7i tart\u0131\u015fma forumlar\u0131, sanal d\u00fcnyalar.<\/li>\r\n<\/ul>\r\nBundan ba\u015fka, bu alt sistemler i\u00e7erisinde kendine \u00f6zg\u00fc sembol sistemlerinin kullan\u0131m\u0131yla ileti\u015fimi etkilemek olas\u0131d\u0131r. Romanlardaki olay \u00f6rg\u00fcs\u00fc ve karakterlerin kullan\u0131m\u0131, foto\u011fraf\u00e7\u0131l\u0131ktaki kompozisyon, seste efekt yaratmak i\u00e7in kullan\u0131lan ses mod\u00fclasyonu, film ve televizyonda kesme ve montaj ve bili\u015fimde kullan\u0131c\u0131 aray\u00fczlerinin veya web sayfalar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 buna birka\u00e7 \u00f6rnektir.\r\n\r\nBu farkl\u0131 sembol sistemleri ile anlam yorumlama veya anlamland\u0131rma ile ilgili yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar kendi ba\u015f\u0131na bir \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131na dahildir ve bu \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131na semiyotik (g\u00f6stergebilim) ad\u0131 verilir.\r\n\r\nE\u011fitimde s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretimini bir medya olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Bu medyada, tahta ve tebe\u015fir ya da bir projeksiyon cihaz\u0131 ve Powerpoint sunumu gibi teknoloji ve ara\u00e7lar kullan\u0131l\u0131r; ancak s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretiminin as\u0131l kritik bile\u015feni, e\u011fitmenin belli bir zamanda ve mekanda, ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak s\u00fcrece dahil olmas\u0131 ve \u00f6\u011frencilerle kurdu\u011fu etkile\u015fimdir. Dolay\u0131s\u0131yla, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretimi de ana teknoloji olarak bilgisayarlar\u0131n, \u0130nternetin (ileti\u015fim a\u011f\u0131 anlam\u0131nda) ve bir \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sisteminin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ancak \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenmenin vazge\u00e7ilmez bile\u015feninin kendine \u00f6zg\u00fc ba\u011flam\u0131 i\u00e7erisinde e\u011fitmenler, \u00f6\u011frenciler ve \u00e7evrimi\u00e7i kaynaklar aras\u0131ndaki ileti\u015fim oldu\u011fu farkl\u0131 bir medya olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz.\r\n\r\nE\u011fitsel a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, medyan\u0131n, bilginin aktar\u0131m\u0131na ili\u015fkin olarak n\u00f6tr veya \u2018tarafs\u0131z\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak son derece \u00f6nemlidir. Medya, anlam\u0131n yorumlanmas\u0131n\u0131, anlamland\u0131rmay\u0131 veya anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 etkilemek i\u00e7in (iyi veya k\u00f6t\u00fc y\u00f6nde) tasarlanabilir veya kullan\u0131labilir. Dolay\u0131s\u0131yla, dijital \u00e7a\u011fda \u00f6\u011fretim yapabilmek i\u00e7in, medyan\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair biraz bilgi sahibi olmam\u0131z gerekir. \u00d6zellikle de, medyay\u0131 (teknolojiyi de\u011fil) \u00f6\u011frenmeyi kolayla\u015ft\u0131rmada en iyi \u015fekilde nas\u0131l tasarlayabilece\u011fimizi ve uygulayabilece\u011fimizi bilmemiz gerekmektedir.\r\n\r\nZaman ge\u00e7tik\u00e7e, medya daha da karma\u015f\u0131k hale gelmi\u015ftir. \u2018Yeni\u2019 medyan\u0131n (televizyon gibi), daha \u2018eski\u2019 medyan\u0131n (ses gibi) baz\u0131 bile\u015fenlerini al\u0131p ba\u015fka bir medyayla (video gibi) birle\u015ftirmesi buna g\u00fczel bir \u00f6rnektir. Dijital medya ve \u0130nternet, metin, ses ve video gibi \u00f6nceden kullan\u0131lan medyay\u0131 bir araya getirmekte ve animasyon, sim\u00fclasyon ve etkile\u015fim gibi yeni medya bile\u015fenleriyle birle\u015ftirerek kullanmaktad\u0131r. Dijital medya bu bile\u015fenlerin \u00e7o\u011funu birle\u015ftirdi\u011finde, \u2018zengin medya\u2019 halini almaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, \u0130nternetin ba\u015fl\u0131ca avantajlar\u0131ndan biri, anlat\u0131msal metin, grafik, ses, video ve bili\u015fim medyalar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsamas\u0131d\u0131r.\r\n\r\n<strong>\u00d6rg\u00fct olarak medya<\/strong>\r\n\r\nMedyan\u0131n daha geni\u015f olan ikinci anlam\u0131; film ve sinema, televizyon, yay\u0131nc\u0131l\u0131k ve \u0130nternet gibi teknolojiler etraf\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015f end\u00fcstri veya be\u015feri faaliyet alanlar\u0131 olarak bilinir. Bu farkl\u0131 medya i\u00e7erisinde, bilginin temsil edildi\u011fi, d\u00fczenlendi\u011fi ve iletildi\u011fi farkl\u0131 yol ve y\u00f6ntemler bulunur.\r\n\r\nS\u00f6z gelimi televizyonda haber programlar\u0131, belgeseller, yar\u0131\u015fma programlar\u0131 veya spor programlar\u0131 gibi farkl\u0131 bi\u00e7imler varken, yay\u0131nc\u0131l\u0131kta romanlar, gazeteler, \u00e7izgi romanlar, biyografiler, vb. bulunmaktad\u0131r. Zaman zaman bu bi\u00e7imler birbirleriyle \u00e7ak\u0131\u015fsalar da, bir medyay\u0131 di\u011ferinden ay\u0131ran bir tak\u0131m sembol sistemleri vard\u0131r. \u00d6rnek verecek olursak, di\u011fer medyadan \u00e7ok farkl\u0131 olarak sinemada kesme, karartma, yak\u0131n plan \u00e7ekim vb. teknikler kullan\u0131lmaktad\u0131r. Medyan\u0131n sahip oldu\u011fu t\u00fcm bu kendine has \u00f6zellikler, kendi gelene\u011fini beraberinde getirir ve anlam\u0131n al\u0131n\u0131p yorumlanmas\u0131na yard\u0131m eder veya yorumlama \u015feklini de\u011fi\u015ftirir.\r\n\r\nSon olarak, medya \u00f6rg\u00fctlerinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flam i\u00e7erisinde bulundu\u011funu belirtmek gerekir. \u00d6rne\u011fin Schramm (1972), e\u011fitimcilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yay\u0131nc\u0131lar\u0131n \u2018kalite\u2019yi de\u011ferlendirmede farkl\u0131 profesyonel \u00f6l\u00e7\u00fctlere ve y\u00f6ntemlere sahip olduklar\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. Bu durum, A\u00e7\u0131k \u00dcniversite i\u00e7in BBC programlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirdi\u011fim y\u0131llarda olduk\u00e7a ilgin\u00e7 deneyimler edinmeme neden olmu\u015ftu. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu profesyonel \u2018ayr\u0131m\u2019\u0131, teknolojinin \u00f6\u011fretimde kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin de\u011ferler ve inan\u00e7lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bilgisayar bilimciler ve e\u011fitimciler aras\u0131nda g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. En basit haliyle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, her \u015fey \u2018kontrol\u2019de bitmektedir: Teknolojinin \u00f6\u011fretim ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 kimin sorumlulu\u011fundad\u0131r? Bir KA\u00c7D\u2019nin tasar\u0131m\u0131 veya animasyon kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin kararlar\u0131 kim vermelidir?\r\n<h2>6.3.2 Medyan\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131klar<\/h2>\r\n\r\n<hr \/>\r\n\r\n[caption id=\"attachment_120\" align=\"aligncenter\" width=\"384\"]<img src=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.2.jpg\" alt=\"\" width=\"384\" height=\"331\" class=\"size-full wp-image-120\" \/> \u015eekil 6.3.2 Grafikler, yaz\u0131l\u0131 metinlerde veya form\u00fcllerde verilen kavramlar\u0131 farkl\u0131 bir \u015fekilde resmeder. Ayn\u0131 \u015feyi farkl\u0131 \u015fekillerde anlamak, bizi derin \u00f6\u011frenmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<br \/>Foto\u011fraf: \u00a9 Open University 2013[\/caption]\r\n\r\n<hr \/>\r\n\r\nFarkl\u0131 medyalar\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 kolayl\u0131klar veya farkl\u0131 e\u011fitsel etkileri olacakt\u0131r. Ayn\u0131 \u00f6\u011fretimi farkl\u0131 bir ortama ayn\u0131 \u015fekilde aktar\u0131rsan\u0131z, o ortam\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerini kullanamazs\u0131n\u0131z. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, \u00f6\u011fretimi ortama ve yeni medyaya uyarlayarak daha farkl\u0131 ve s\u0131kl\u0131kla da daha ba\u015far\u0131l\u0131 olabilirsiniz. B\u00f6ylece \u00f6\u011frenciler daha derin ve daha etkili bir \u015fekilde \u00f6\u011freneceklerdir. E\u011fitsel medya alan\u0131nda ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m d\u00f6nemden bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klayal\u0131m.\r\n<blockquote><em>1969 senesinde, \u0130ngiltere A\u00e7\u0131k \u00dcniversite\u2019sine ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi olarak atanm\u0131\u015ft\u0131m. \u00dcniversitenin kurulu\u015funa ili\u015fkin kraliyet imtiyaznamesinin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 y\u0131ld\u0131. \u00dcniversitede g\u00f6revlendirilen 20. ki\u015fiydim. \u0130\u015fim \u00e7ok basitti: BBC ile i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli, kredisiz uzaktan e\u011fitim programlar\u0131 yay\u0131mlayan Ulusal Yay\u0131m Kurumu (National Extension College-NEC) taraf\u0131ndan verilen pilot programlar\u0131 ara\u015ft\u0131rmak. NEC, bas\u0131l\u0131 materyaller ile radyo ve TV yay\u0131nlar\u0131n\u0131n bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan olu\u015fan b\u00fct\u00fcnle\u015fik \u00e7okluortam ders t\u00fcrlerini modelliyordu. Bu dersler, faaliyete ge\u00e7ti\u011finde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite taraf\u0131ndan verilecekti.<\/em>\r\n\r\n<em>\u00c7al\u0131\u015fma arkada\u015f\u0131mla birlikte, NEC\u2019ten ders alan \u00f6\u011frencilere her hafta postayla anket g\u00f6nderiyorduk. \u00d6nceden kodlanm\u0131\u015f yan\u0131tlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra a\u00e7\u0131k u\u00e7lu sorular\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 ankette, \u00f6\u011frencilere derslerin bas\u0131l\u0131 ve yay\u0131nlanan bile\u015fenlerine y\u00f6nelik sorular soruluyordu. \u00c7okluortam uzaktan e\u011fitim derslerini tasarlarken nelerin \u00e7al\u0131\u015f\u0131p nelerin \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulma gayretindeydik.<\/em>\r\n\r\n<em>Anketleri analiz etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda, \u00f6zellikle de radyo ve televizyon yay\u0131nlar\u0131yla ilgili olarak a\u00e7\u0131k u\u00e7lu sorulara verilen yan\u0131tlar beni hayrete d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Dersin bas\u0131l\u0131 bile\u015fenlerine verilen yan\u0131tlar \u2018serinkanl\u0131\u2019, ak\u0131lc\u0131, sakin, ele\u015ftirel ve yap\u0131c\u0131 iken, radyo ve TV yay\u0131nlar\u0131na verilen yan\u0131tlar \u2018ate\u015fli\u2019, duygusal, fazlas\u0131yla destekleyici veya fazlas\u0131yla ele\u015ftirel, hatta d\u00fc\u015fmanca ve nadiren de yap\u0131c\u0131yd\u0131. Anlayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir \u015feyler oluyordu.<\/em><\/blockquote>\r\nFarkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin \u00f6\u011frencileri farkl\u0131 y\u00f6nde etkiledi\u011fini hemen fark etmi\u015ftik, ancak medyan\u0131n ne anlamda ve neden farkl\u0131 oldu\u011funu ke\u015ffetmemiz \u00e7ok daha fazla zaman alm\u0131\u015ft\u0131. A\u00e7\u0131k \u00dcniversite\u2019nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu olarak ke\u015ffetti\u011fimiz bulgulardan baz\u0131lar\u0131 \u015f\u00f6yleydi (Bates, 1985):\r\n<ul>\r\n \t<li>Her biri program yapt\u0131klar\u0131 alanda diplomaya sahip olan BBC yap\u0131mc\u0131lar\u0131, bilgi konusunda birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 akademisyenlerden farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. \u00d6zellikle de, konu alan\u0131yla ilgili daha g\u00f6rsel ve daha somut d\u00fc\u015f\u00fcnme e\u011filimindeydiler. Dolay\u0131s\u0131yla, ders kitaplar\u0131ndaki kavramlar\u0131n veya ilkelerin somut \u00f6rneklerini, ilkelerin uygulanmas\u0131n\u0131 veya akademik kavramlar\u0131n ger\u00e7ek d\u00fcnyada nas\u0131l i\u015fledi\u011fini g\u00f6steren programlar yapt\u0131lar. Akademik \u00f6\u011frenme, soyutlama ve \u00fcst d\u00fczey d\u00fc\u015f\u00fcnme d\u00fczeyleri ile ilgilidir. Bununla birlikte soyut kavramlar, somut veya g\u00f6rg\u00fcl deneyimlerle ili\u015fkilendirildi\u011finde daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131r. Bunun bir nedeni de, soyut kavramlar\u0131n s\u0131kl\u0131kla bu deneyimler sonucunda elde edilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Televizyon programlar\u0131, \u00f6\u011frenenlerin soyut ve somut kavramlar aras\u0131nda bir ileri bir geri gidip gelmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu olduk\u00e7a iyi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00f6ntem olsa da, \u00e7ok say\u0131da \u00f6\u011frenciye yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen \u00f6\u011frencilerin t\u00fcm\u00fc i\u00e7in i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/li>\r\n \t<li>\u00d6\u011frenciler, \u00f6zellikle TV programlar\u0131na \u00e7ok farkl\u0131 yan\u0131tlar vermi\u015flerdi. Baz\u0131lar\u0131 programlar\u0131 \u00e7ok sevmi\u015fti, baz\u0131lar\u0131 nefret etmi\u015fti, k\u00fc\u00e7\u00fck bir kesim de programlara kar\u015f\u0131 kay\u0131ts\u0131zd\u0131. TV programlar\u0131ndan nefret edenler programlar\u0131n didaktik olmas\u0131n\u0131 ve bas\u0131l\u0131 metinlerde olanlar\u0131 tekrar edip peki\u015ftirmesini istiyorlard\u0131. \u0130lgin\u00e7tir ki, TV programlar\u0131ndan nefret eden \u00f6\u011frencilerin s\u0131navlardan ald\u0131klar\u0131 notlar d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fc ve bitirme s\u0131nav\u0131n\u0131 ge\u00e7emiyorlard\u0131. TV programlar\u0131n\u0131 seven \u00f6\u011frenciler, daha y\u00fcksek notlar al\u0131yorlard\u0131. Bu \u00f6\u011frenciler programlar\u0131n metinlerdeki ilkeleri nas\u0131l g\u00f6rselle\u015ftirdi\u011fini g\u00f6rebiliyorlard\u0131. Programlar da, \u00f6\u011frencilerin derste anlat\u0131lan konularla ilgili daha esnek veya ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnebilmelerini sa\u011fl\u0131yordu. Bu konudaki tek istisna, s\u0131n\u0131rdaki \u00f6\u011frencilerin de TV programlar\u0131n\u0131 faydal\u0131 buldu\u011fu matematik dersiydi.<\/li>\r\n \t<li>BBC yap\u0131mc\u0131lar\u0131, programlar\u0131nda konu\u015fan kafalar\u0131 veya ders anlat\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00e7ok fazla kullanm\u0131yorlard\u0131. Radyo ve daha sonralar\u0131 ses kasetlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla, baz\u0131 yap\u0131mc\u0131lar ve akademisyenler metinlere ses \u00f6gesini de eklemi\u015flerdi. \u00d6rne\u011fin matematik dersi i\u00e7in, bas\u0131l\u0131 materyallerde yer alan denklemler veya form\u00fcllerle ilgili anlat\u0131m yapan radyo programlar\u0131 veya ses kasetleri kullan\u0131l\u0131yordu (TV\u2019deki Khan Academy dersleri gibi).<\/li>\r\n \t<li>\u00dcst d\u00fczey \u00f6\u011frenmenin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in radyo ve televizyonun kullan\u0131lmas\u0131, \u00f6\u011fretilebilecek bir beceridir. \u0130lk sene a\u00e7\u0131lan sosyal bilimler (D100) dersinde, programlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu tipik BBC belgeseli tarz\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Programlarda yay\u0131nlar\u0131 akademik metinlerle ili\u015fkilendiren kapsaml\u0131 yay\u0131n notlar\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015f olsa da, \u00e7o\u011fu \u00f6\u011frenci bu programlar\u0131 takip ederken zorlan\u0131yordu. Be\u015f y\u0131l sonra ders tekrar tasarland\u0131\u011f\u0131nda, t\u00fcm programlarda sunucu olarak se\u00e7kin bir akademisyen olan Stuart Hall kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130lk birka\u00e7 program ders anlat\u0131mlar\u0131na benzemi\u015fti, ancak her programda Stuart Hall giderek daha fazla say\u0131da k\u0131sa videolar kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015f ve \u00f6\u011frencilerin bu videolar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerine yard\u0131m etmi\u015fti. Dersin sonunda, programlar hemen hemen tamamen belgesel bi\u00e7imindeydi. \u00d6\u011frenciler bu \u00a0yeniden tasarlanm\u0131\u015f programlar\u0131 \u00e7ok daha olumlu de\u011ferlendirmi\u015fler ve hatta \u00f6devlerinde ve s\u0131navlarda TV programlar\u0131ndan \u00f6rnekler kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>6.3.3 Bu bulgular neden \u00f6nemli?<\/h2>\r\nZaman\u0131nda (ve sonras\u0131nda da y\u0131llarca) Richard Clark (1983) gibi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u2018uygun\u2019 \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n farkl\u0131 medyalar\u0131n kullan\u0131m\u0131 aras\u0131nda anlaml\u0131 bir farka yol a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015f, \u00f6zellikle de s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretimi ile televizyon veya radyo ya da uydu gibi farkl\u0131 medyalar\u0131n kullan\u0131m\u0131 aras\u0131nda fark olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015flerdir. Bug\u00fcn bile, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenmeye ili\u015fkin olarak benzer sonu\u00e7lar elde etmekteyiz (\u00f6rne\u011fin Means vd., 2010).\r\n\r\nGelgelelim bunun nedeni, b\u00f6yle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in kullan\u0131lan ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemine g\u00f6re kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lan iki ko\u015fulun kullan\u0131lan medya hari\u00e7 ayn\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fidir. Bunlara bazen e\u015fle\u015ftirilmi\u015f kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma bazen de yar\u0131-deneysel \u00e7al\u0131\u015fma ad\u0131 verilir. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131n bilimsel olarak kesin olabilmesi i\u00e7in, \u00f6rne\u011fin s\u0131n\u0131fta ders anlat\u0131m\u0131n\u0131 kullan\u0131yorsan\u0131z televizyonda da ders anlat\u0131m\u0131n\u0131 kullan\u0131p kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131z gerekir. E\u011fer bunun yerine belgesel gibi farkl\u0131 bir televizyon bi\u00e7imini kullan\u0131yorsan\u0131z, iki benzer \u015feyi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131yorsunuz demektir. E\u011fer kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaya temel olarak s\u0131n\u0131f\u0131 al\u0131yorsan\u0131z, televizyonun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm kolayl\u0131klardan s\u0131yr\u0131l\u0131p \u00f6yle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131z gerekir. Do\u011frusunu s\u00f6ylemek gerekirse, Clark iki ko\u015ful aras\u0131nda \u00f6\u011frenmede farkl\u0131l\u0131klar bulundu\u011funu ve bulunan farkl\u0131l\u0131klar\u0131n s\u0131n\u0131f harici ortamda farkl\u0131 bir pedagoji kullan\u0131lmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015fti.\r\n\r\nBuradaki kritik nokta, farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin \u00f6\u011frencilerin farkl\u0131 yollarla \u00f6\u011frenmesini ve farkl\u0131 \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 elde edilmesini desteklemede kullan\u0131labilecek olmas\u0131d\u0131r. Clark gibi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bir anlamda hakl\u0131yd\u0131lar: kullan\u0131lan \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemleri \u00f6nemlidir, ancak farkl\u0131 medya t\u00fcrleri farkl\u0131 \u00f6\u011frenme y\u00f6ntemlerini kolayl\u0131kla destekleyebilir. Yukar\u0131da verdi\u011fimiz \u00f6rnekte, belgesel format\u0131nda bir TV program\u0131 \u00f6\u011frencilerin analiz becerileri ile kuramsal yap\u0131lar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 ve tan\u0131nmas\u0131n\u0131 geli\u015ftirmeyi ama\u00e7larken, s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda bir ders anlat\u0131m\u0131 \u00f6\u011frencilerin kuramsal yap\u0131lar\u0131 anlamalar\u0131 ve do\u011fru olarak hat\u0131rlamalar\u0131 \u00fczerine odaklanmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, televizyon program\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131fta ders anlat\u0131m\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan de\u011ferlendirme y\u00f6ntemleriyle de\u011ferlendirilmesi, TV program\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu potansiyel de\u011ferin adil olmayan bir \u015fekilde \u00f6l\u00e7\u00fclmesine neden olmaktad\u0131r. Bu \u00f6rnek \u00fczerinden devam edersek, belki iki y\u00f6ntemi birden kullanmak daha do\u011fru olacakt\u0131r: nas\u0131l anlayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmek i\u00e7in didaktik \u00f6\u011fretim ve anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 uygulamak i\u00e7in belgesel yakla\u015f\u0131m\u0131. Bir televizyon program\u0131n\u0131n ikisini de yapabilece\u011fini, ancak s\u0131n\u0131ftaki ders anlat\u0131m\u0131n\u0131n yaln\u0131zca didaktik \u00f6\u011fretim yapabilece\u011fini unutmayal\u0131m.\r\n\r\nBelki bundan daha da \u00f6nemlisi, birden fazla medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn tek bir medyadan daha iyi oldu\u011fu fikridir. Bu, farkl\u0131 tercihlere sahip \u00f6\u011frencilerin \u00f6\u011frenmeyi daha rahat i\u00e7selle\u015ftirmelerine ve \u00f6\u011fretilecek konunun farkl\u0131 medya t\u00fcrleri kullan\u0131larak farkl\u0131 y\u00f6ntemlerle \u00f6\u011fretilmesine olanak sa\u011flamaktad\u0131r. B\u00f6ylece, daha derin \u00f6\u011frenme veya i\u00e7eri\u011fi kullanarak daha \u00e7e\u015fitli becerilere ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Di\u011fer taraftan bu yakla\u015f\u0131m, maliyetleri ciddi \u015fekilde art\u0131racakt\u0131r.\r\n<h3>6.3.3.1 Bu bulgular\u0131, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenmeye nas\u0131l uygulayabiliriz?<\/h3>\r\n\u00c7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme, farkl\u0131 medya t\u00fcrlerini bir araya getirebilir: metin, grafik, ses, video, animasyon, sim\u00fclasyon\u2026 Her medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u0130nternet \u00fczerinde sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131klar\u0131 ve avantajlar\u0131 daha iyi anlay\u0131p, bu t\u00fcrleri farkl\u0131 ancak b\u00fct\u00fcnle\u015fik bir \u015fekilde kullanabilmeliyiz. B\u00f6ylece derinlemesine anlamay\u0131 geli\u015ftirebilir, daha geni\u015f bir yelpazedeki \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na ve becerilere eri\u015febiliriz. Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, ayn\u0131 zamanda, \u00f6\u011frenmenin daha da bireyselle\u015ftirilmesine katk\u0131 sa\u011flayarak farkl\u0131 \u00f6\u011frenme stilleri ve ihtiya\u00e7lar\u0131na sahip bireylere daha uygun \u00f6\u011frenme olanaklar\u0131 sa\u011flar. Hepsinden \u00f6te, s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretimini oldu\u011fu gibi farkl\u0131 medya t\u00fcrlerine ta\u015f\u0131may\u0131 b\u0131rak\u0131p, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme tasar\u0131m\u0131na ba\u015flayal\u0131m ki sahip oldu\u011fu t\u00fcm potansiyelden faydalanabilelim.\r\n<h3>6.3.3.2 E\u011fitim \u00fczerindeki etkileri<\/h3>\r\n\u00d6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme i\u00e7in kullanabilece\u011fimiz uygun teknolojilerin se\u00e7iminde, yaln\u0131zca o teknolojinin teknik \u00f6zelliklerine, i\u00e7inde bulundu\u011fu teknoloji sistemine ve hatta e\u011fitmen olarak sa\u011flayaca\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131m\u0131z e\u011fitsel faydalar\u0131na bakmamal\u0131y\u0131z. Bi\u00e7imleri, sembol sistemleri ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerini de incelemeliyiz. Bu \u00f6zellikler, medya veya teknolojinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131klar veya avantajlar olarak isimlendirilmektedir.\r\n\r\nMedya kavram\u0131, \u2018teknoloji\u2019 kavram\u0131ndan daha \u2018yumu\u015fak\u2019 ve daha \u2018zengin\u2019dir. Yoruma daha \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r ve tan\u0131mlanmas\u0131 \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Ancak \u2018medya\u2019 faydal\u0131 bir kavramd\u0131r. \u0130\u00e7erisinde y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fimi de bar\u0131nd\u0131r\u0131r ve teknolojinin kendi ba\u015f\u0131na anlam transferine yol a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eder.\r\n\r\nYeni teknolojiler geli\u015ftik\u00e7e ve medya sistemleri ile b\u00fct\u00fcnle\u015ftirildik\u00e7e, eski bi\u00e7im ve yakla\u015f\u0131mlar da yeni medyaya do\u011fru ta\u015f\u0131n\u0131r. E\u011fitim, bu anlamda bir istisna de\u011fildir. Ders anlat\u0131mlar\u0131n\u0131n kayda al\u0131nmas\u0131 veya s\u0131n\u0131flarda yan\u0131t sistemlerinin kullan\u0131lmas\u0131nda oldu\u011fu gibi yeni teknolojileri eski bi\u00e7imler i\u00e7erisine \u2018yerle\u015ftirir\u2019 ya da \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemlerini kullanarak yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi sanal ortamda s\u0131n\u0131f yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131z. Gel g\u00f6r ki, bir medya olarak \u0130nternetin kendine has \u00f6zelliklerinden faydalanan yeni bi\u00e7imler, sembol sistemleri ve \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar yava\u015f yava\u015f ke\u015ffedilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu e\u015fsiz \u00f6zellikleri \u015fu anda g\u00f6rmek kolay olmayabilir. Bununla birlikte e-portfolyolar, mobil \u00f6\u011frenme, animasyonlar veya sim\u00fclasyonlar gibi a\u00e7\u0131k e\u011fitim kaynaklar\u0131 ve geni\u015f \u00e7evrimi\u00e7i sosyal gruplardaki kendi kendine \u00f6\u011frenme ve benzerleri, \u0130nternetin bize sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kendine has \u00f6zellikleri yava\u015f yava\u015f geli\u015ftirdi\u011fimizi g\u00f6steren etkili \u00f6rneklerdir.\r\n\r\nDaha da \u00f6nemlisi, medya kullan\u0131rken anlam olu\u015fturmak ve yorumlamak gerekti\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, en az\u0131ndan bilgisayarlar semanti\u011fi, de\u011fer sistemlerini ve \u00f6rg\u00fctsel \u00f6zellikleri tan\u0131ma, anlama ve uygulama kapasitesine sahip olana kadar, e\u011fitim s\u00fcrecinde bilgisayarlar\u0131 insanlar\u0131n yerine ge\u00e7ecek \u015fekilde kullanmak \u00e7ok ciddi bir hata olacakt\u0131r. Ancak, bir e\u011fitim ortam\u0131 olarak \u0130nternetin etkinli\u011fini veya uygunlu\u011funu de\u011ferlendirirken yaln\u0131zca s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretiminin sembol sistemlerine, k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerine ve \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar\u0131na g\u00fcvenmek de ayn\u0131 derecede ciddi bir hatad\u0131r.\r\n\r\nDolay\u0131s\u0131yla do\u011fru medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc se\u00e7mek istiyorsak, farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin \u00f6\u011fretim a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc ve zay\u0131f y\u00f6nlerini daha iyi anlayabilmemiz gerekir. Bununla birlikte, \u00f6\u011frenmeyi etkileyen farkl\u0131 ba\u011flamsal fakt\u00f6rlerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, medya ve teknoloji se\u00e7imi sonsuz ve karma\u015f\u0131k bir hal almaktad\u0131r. \u0130\u015fte bu \u00e7e\u015fitlilik nedeniyle, bu alanda etkin olarak karar verebilmek i\u00e7in yap\u0131lan basit algoritmalar veya karar a\u011fa\u00e7lar\u0131 pek i\u015fe yaramam\u0131\u015ft\u0131r. Yine de, \u0130nternet-ba\u011f\u0131ml\u0131 bir toplumda farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin en iyi nas\u0131l kullan\u0131labilece\u011fini tespit etmede kullan\u0131labilecek baz\u0131 k\u0131lavuz ilkeler bulunmaktad\u0131r. B\u00f6yle k\u0131lavuz ilkeleri geli\u015ftirmek i\u00e7in, metin, ses, video ve bili\u015fimin kendilerine \u00f6zg\u00fc e\u011fitsel \u00f6zelliklerini ve sa\u011flad\u0131klar\u0131 kolayl\u0131klar\u0131 incelememiz gerekir. \u0130lerleyen k\u0131s\u0131mda bunu yapaca\u011f\u0131z.\r\n<div class=\"textbox exercises\">\r\n<h3 itemprop=\"educationalUse\">Etkinlik 6.3 Medya m\u0131 teknoloji mi?<\/h3>\r\n<ol>\r\n \t<li>Medya ve teknoloji aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131 faydal\u0131 buluyor musunuz? E\u011fer buluyorsan\u0131z, a\u015fa\u011f\u0131dakileri medya m\u0131 yoksa teknoloji olarak m\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z?\r\n<ul>\r\n \t<li>gazete<\/li>\r\n \t<li>matbaa<\/li>\r\n \t<li>televizyon program\u0131<\/li>\r\n \t<li>Netflix<\/li>\r\n \t<li>s\u0131n\u0131f<\/li>\r\n \t<li>KA\u00c7D<\/li>\r\n \t<li>tart\u0131\u015fma forumu<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/li>\r\n \t<li>Farkl\u0131 medya t\u00fcrleriyle temsil edildi\u011finde bilginin farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz? \u00d6rne\u011fin, matematiksel bir fonksiyonu anlatan bir animasyon, ayn\u0131 fonksiyonun yaz\u0131l\u0131 veya bas\u0131l\u0131 g\u00f6steriminden daha farkl\u0131 bir \u015feyi mi temsil eder? Hangisi daha \u2018matematiksel\u2019dir: Form\u00fcl m\u00fc animasyon mu?<\/li>\r\n \t<li>E\u011fitsel bir perspektiften bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, size g\u00f6re \u0130nterneti kendine \u00f6zg\u00fc ve e\u015fsiz yapan nedir? Yoksa, yap\u0131lan eski bir \u015farab\u0131n yeni \u015fi\u015fede sunulmas\u0131ndan farkl\u0131 de\u011fil midir?<\/li>\r\n \t<li>Metin ve yaz\u0131lar\u0131n arkas\u0131nda yay\u0131nc\u0131lar, sesin arkas\u0131nda radyo istasyonlar\u0131, videonun arkas\u0131nda ise hem televizyon \u015firketleri hem de Youtube var. \u0130nternetin arkas\u0131nda da benzer bir \u00f6rg\u00fct oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz yoksa \u0130nternet yay\u0131nc\u0131l\u0131k, radyo veya televizyon gibi bir medya t\u00fcr\u00fc de\u011fil mi?<\/li>\r\n<\/ol>\r\n<\/div>\r\n<h2>Ek Okumalar<\/h2>\r\nBates, A. (1985) <em>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em> London: Constables.\r\n\r\nBates, A. (2012) <a href=\"http:\/\/www.tonybates.ca\/2012\/03\/10\/pedagogical-roles-for-video-in-online-learning\/\">Pedagogical roles for video in online learning<\/a>, Online Learning and Distance Education Resources.\r\n\r\nClark, R. (1983) \u2018Reconsidering research on learning from media\u2019 <em>Review of Educational Research<\/em>, Vol. 53, pp.445-459.\r\n\r\nKozma, R. (1994) \u2018Will Media Influence Learning? Reframing the Debate\u2019, <em>Educational Technology Research and Development<\/em>, Vol. 42, No. 2, pp. 7-19.\r\n\r\nMeans, B. et al. (2009) <a href=\"http:\/\/www.ed.gov\/rschstat\/eval\/tech\/evidence-based-practices\/finalreport.pdf\"><em>Evaluation of Evidence-Based Practices in Online Learning: AMeta-Analysis and Review of Online Learning Studies<\/em><\/a> Washington, DC: US Department of Education.\r\n\r\nRussell, T. L. (1999) <em>The No Significant Difference Phenomenon<\/em> Raleigh, NC: North Carolina State University, Office of Instructional Telecommunication.\r\n\r\nSchramm, W. (1972) <em>Quality in Instructional Television<\/em> Honolulu HA: University Press of Hawaii.\r\n\r\nMedya ve teknoloji tan\u0131mlar\u0131 ve aralar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar ile ilgili daha derinlemesine inceleme yapmak istiyorsan\u0131z, a\u015fa\u011f\u0131daki kaynaklar\u0131 okuyabilirsiniz:\r\n\r\nBates, A. (2011) <a href=\"http:\/\/www.tonybates.ca\/2011\/07\/20\/marshall-mcluhan-and-his-relevance-to-teaching-with-technology\/\">Marshall McLuhan and his relevance to teaching with technology<\/a>, Online learning and distance education resources, July 20.\r\n\r\nGuhlin, M. (2011) Education Experiment Ends, <em><a href=\"http:\/\/www.mguhlin.org\/2011\/09\/education-experiment-ends.html\">Around the Corner \u2013 MGuhlin.org<\/a><\/em>, September 22 LinkedIn: Media and Learning Discussion Group.\r\n\r\nSalomon, G. (1979) <em>Interaction of Media, Cognition and Learning<\/em> San Francisco: Jossey Bass.","rendered":"<h2>6.3.1. Medya ve teknoloji tan\u0131mlar\u0131<\/h2>\n<p>Felsefeciler ve bilim insanlar\u0131, uzun s\u00fcredir, medya ve teknolojilerin do\u011fas\u0131na ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Medya ve teknoloji aras\u0131ndaki fark asl\u0131nda olduk\u00e7a ilgi \u00e7ekicidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00fcnl\u00fck dilde bu iki kelimeyi ayn\u0131 \u015feyi ifade etmek i\u00e7in kullanma e\u011filimindeyiz. \u00d6rne\u011fin, televizyon i\u00e7in hem medya hem de teknoloji kavram\u0131n\u0131 kullan\u0131yoruz. Peki \u0130nternet bir teknoloji midir yoksa medya m\u0131d\u0131r?<\/p>\n<p>Fark eder mi?<\/p>\n<p>Bu k\u0131s\u0131mda, medya ve teknoloji aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar oldu\u011funu ve \u00f6zellikle de bunlar\u0131 ne zaman ve nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131m\u0131za dair bir k\u0131lavuza ihtiyac\u0131m\u0131z varsa medya ve teknolojinin birbirinden ayr\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini tart\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Bu ba\u011flamda \u00f6ncelikle \u015funu s\u00f6ylemek gerekir: Ham teknolojiye \u00e7ok fazla odaklan\u0131p, teknolojiyi kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ki\u015fisel, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel durumlara (\u00f6zellikle de e\u011fitim alan\u0131nda) fazla dikkat etmemek olduk\u00e7a tehlikelidir. \u2018Medya\u2019 ve \u2018teknoloji\u2019 terimleri, teknolojinin e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimde kullan\u0131lmas\u0131 konusundaki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015fler i\u00e7in \u00f6n\u00fcm\u00fcze farkl\u0131 yol ve y\u00f6ntemler s\u00fcrer.<\/p>\n<h3>6.3.1.1 Teknoloji<\/h3>\n<p>Teknolojinin ne oldu\u011funa dair say\u0131s\u0131z tan\u0131m bulmak m\u00fcmk\u00fcn\u2026 Bununla ilgili olarak en kolay\u0131ndan <a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology\">Vikipedi<\/a>\u2019ye bakabilirsiniz. Esasen teknolojiye dair tan\u0131mlar, teknolojinin bir ara\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kavramlardan teknoloji kullanan sistemlere kadar geni\u015f bir yelpazede kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla;<\/p>\n<ul>\n<li><em>\u2018Teknoloji, ger\u00e7ek ya\u015famda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in kullan\u0131labilen ara\u00e7lar ve makinelerdir\u2019 <\/em>basit bir teknoloji tan\u0131m\u0131yken,<\/li>\n<li><em>\u2018\u0130stenen \u00fcr\u00fcnleri imal etmek, sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek, ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lamak veya istekleri yerine getirmek amac\u0131yla kaynaklar\u0131n nas\u0131l bir araya getirilece\u011fine ili\u015fkin olarak insanl\u0131\u011f\u0131n sahip oldu\u011fu mevcut bilgi d\u00fczeyidir\u2019 <\/em>karma\u015f\u0131k ve g\u00f6steri\u015fli bir tan\u0131md\u0131r, ki bu tan\u0131mda, hak edilmemi\u015f bir kendini be\u011fenmi\u015flik sezerim; nitekim \u00f6rne\u011fin, teknoloji istekleri yerine getirmenin veya tatmin etmenin tam da tersini yapar \u00e7\u00fcnk\u00fc\u2026<\/li>\n<\/ul>\n<p>E\u011fitim teknolojisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, teknolojinin daha geni\u015f bir tan\u0131m\u0131n\u0131 ele almal\u0131y\u0131z. \u0130nternet teknolojisi, yaln\u0131zca bir araya getirilen bir grup ara\u00e7tan \u00e7ok daha fazlas\u0131d\u0131r; bilgisayarlar\u0131n, telekom\u00fcnikasyonun, yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n ve kurallar\u0131n ya da protokollerin bir araya getirildi\u011fi bir sistemdir. Bununla birlikte, \u2018insanl\u0131\u011f\u0131n sahip oldu\u011fu mevcut bilgi d\u00fczeyi\u2019 tan\u0131m\u0131ndan da ka\u00e7\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylemek isterim. Bir tan\u0131m ya\u015fam\u0131n farkl\u0131 boyutlar\u0131n\u0131 kapsamaya ba\u015fl\u0131yorsa, o derece hantal, uygulanmas\u0131 zor ve belirsiz hale geldi\u011fine inan\u0131yorum.<\/p>\n<p>E\u011fitimde teknolojiyi, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme s\u00fcre\u00e7lerini desteklemede kullan\u0131lan ara\u00e7lar veya nesneler olarak d\u00fc\u015f\u00fcnme e\u011filimindeyim. Dolay\u0131s\u0131yla bilgisayarlar, \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemleri gibi yaz\u0131l\u0131mlar veya iletim ya da ileti\u015fim a\u011flar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc birer teknolojidir. Bas\u0131l\u0131 kitap bir teknolojidir. Teknolojide ara\u00e7lar, genellikle, bir teknoloji sistemi olarak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na izin veren teknik ba\u011flant\u0131larla birle\u015fir (telefon a\u011f\u0131 veya \u0130nternet gibi).<\/p>\n<p>Ancak benim fikrim, teknolojinin veya hatta teknolojik sistemlerin kendi ba\u015flar\u0131na anlam yaratmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bir \u015fey yapmalar\u0131na dair bir komut verilene kadar, devreye sokulana kadar veya bir insan teknolojiyle etkile\u015fime ge\u00e7ene kadar \u00f6ylece, hareketsiz dururlar. \u0130\u015fte tam bu noktada, medyaya giri\u015f yapaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr \/>\n<figure id=\"attachment_119\" aria-describedby=\"caption-attachment-119\" style=\"width: 405px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.1.1.jpg\" alt=\"\" width=\"405\" height=\"303\" class=\"wp-image-119\" srcset=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.1.1.jpg 1020w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.1.1-300x224.jpg 300w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.1.1-768x574.jpg 768w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.1.1-65x49.jpg 65w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.1.1-225x168.jpg 225w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.1.1-350x261.jpg 350w\" sizes=\"auto, (max-width: 405px) 100vw, 405px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-119\" class=\"wp-caption-text\">\u015eekil 6.3.1.1 Orada \u00f6yle durma, bir\u015feyler YAP!<br \/>Foto\u011fraf: \u00a9 Alex Dawson, Flickr, 2006<\/figcaption><\/figure>\n<hr \/>\n<h3>6.3.1.2 Medya<\/h3>\n<p>\u0130ngiizce <em>medium<\/em> kelimesinin \u00e7o\u011fulu olan <em>media<\/em> (medya) da, \u00e7ok say\u0131da tan\u0131m\u0131 olan ba\u015fka bir kelimedir. Burada, medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmeyle ili\u015fkili iki farkl\u0131 anlam\u0131 oldu\u011fundan bahsedece\u011fim. Bu tan\u0131mlar\u0131n her ikisi de, teknolojinin tan\u0131mlar\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ngilizce\u2019de \u2018medium\u2019 kelimesi Latin k\u00f6kenlidir ve ortada olmak (medyan veya ortanca) ya da arac\u0131 olan veya yorumlayan anlam\u0131na gelmektedir. \u2018Medium\u2019 kelimesinin \u00e7o\u011fulu olan \u2018media\u2019 (medya) ise, i\u00e7erik ve\/veya ileti\u015fim yaratmaya dair aktif bir eyleme ya da ileti\u015fimi alan ve anlayan ki\u015fiye ve medium\u2019u ta\u015f\u0131yan teknolojilere i\u015faret eder.<\/p>\n<p><strong>Duyulara ve \u2018anlam\u2019a ba\u011flant\u0131l\u0131 medya<\/strong><\/p>\n<p>Medyay\u0131 yorumlamak i\u00e7in, duyular\u0131m\u0131z\u0131 kullan\u0131r\u0131z; ses ve g\u00f6r\u00fc\u015f gibi\u2026 Bu ba\u011flamda metni, grafikleri, ses ve videoyu anlam ta\u015f\u0131yan fikirlere ve imgelere arac\u0131l\u0131k eden medya \u2018kanallar\u0131\u2019ndan bahsedebiliriz. Dolay\u0131s\u0131yla, bu anlamda medyayla her etkile\u015fimimiz, ger\u00e7ekli\u011fin bir yorumudur ve genellikle insanlar taraf\u0131ndan bir m\u00fcdahalede bulunulmas\u0131n\u0131 gerektirir: metin i\u00e7in yazmak, grafikler i\u00e7in \u00e7izmek veya tasarlamak, konu\u015fmak, ses veya video i\u00e7in senaryola\u015ft\u0131rmak ya da kaydetmek gerekti\u011fi gibi. Medyada iki t\u00fcr m\u00fcdahale oldu\u011funa dikkat etmemiz gerekir: enformasyonu yap\u0131land\u0131ran \u2018yarat\u0131c\u0131\u2019 ve onu yorumlamak zorunda olan \u2018al\u0131c\u0131\u2019.<\/p>\n<p>Medya, elbette ki, teknolojiye ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r ancak teknoloji medyan\u0131n \u00f6gelerinden yaln\u0131zca biridir. Yani \u0130nterneti sadece bir teknolojik sistem olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebilece\u011fimiz gibi, anlam ve bilgi iletmeye yarayan e\u015fsiz bi\u00e7imler ve sembol sistemleri i\u00e7eren bir medya olarak da de\u011ferlendirebiliriz. Bu bi\u00e7imler, sembol sistemleri ve e\u015fsiz \u00f6zellikler (\u00f6rne\u011fin Twitter\u2019daki 140 harf s\u0131n\u0131rlamas\u0131 gibi) \u00f6zel olarak olu\u015fturulur ve hem yarat\u0131c\u0131lar hem de u\u00e7 kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan do\u011fru \u015fekilde yorumlanmalar\u0131 gerekir. Yine unutmamam\u0131z gerekir ki, \u00f6zellikle de \u0130nternet i\u00e7in konu\u015fmak gerekirse, insanlar bilgiyi hem yaratan hem de yorumlayan olabilirler.<\/p>\n<p>Bu kapsamda, bilgi i\u015fleme (computing) \u00a0de bir medya olarak de\u011ferlendirilebilir. Burada bilgisayar yerine bilgi i\u015fleme terimini kullanmam\u0131n nedeni, bilgi i\u015fleme bilgisayarlar\u0131 kullan\u0131yor olmas\u0131na ra\u011fmen, bu kavram i\u00e7erisinde bir t\u00fcr m\u00fcdahale, yap\u0131land\u0131rma ve yorumlama bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bir medya olarak bili\u015fim i\u00e7erisinde animasyonlar, \u00e7evrimi\u00e7i sosyal a\u011flar, arama motoru kullanma veya sim\u00fclasyon tasarlama ve kullanma yer alacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Google\u2019\u0131n \u00f6ncelikli teknolojisi arama motoru olsa da, arama parametrelerini belirleyecek bir u\u00e7 kullan\u0131c\u0131, bir i\u00e7erik ve i\u00e7erik sa\u011flay\u0131c\u0131 ile aramaya yard\u0131mc\u0131 olacak bilgisayar algoritma teknolojilerine ihtiya\u00e7 duydu\u011fu i\u00e7in Google\u2019\u0131 bir medya olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131r\u0131m. Yani anlam\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, iletilmesi ve yorumlanmas\u0131n\u0131n, bir teknolojiyi medyaya \u00e7eviren etkenler oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n<p>Bu y\u00fczden, bilginin temsili a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 olarak a\u015fa\u011f\u0131daki medyalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz:<\/p>\n<ul>\n<li>Metin<\/li>\n<li>G\u00f6rsel<\/li>\n<li>Ses<\/li>\n<li>Video<\/li>\n<li>\u00c7oklu ve Sosyal Ortamlar<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu medyalar\u0131n her birinin i\u00e7erisinde, kendi alt sistemleri bulunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin;<\/p>\n<ul>\n<li>Metin: ders kitaplar\u0131, romanlar, \u015fiirler<\/li>\n<li>G\u00f6rsel: grafikler, foto\u011fraflar, \u00e7izimler, posterler, duvar yaz\u0131lar\u0131<\/li>\n<li>Ses: sesler, konu\u015fmalar<\/li>\n<li>Video: televizyon programlar\u0131, YouTube videolar\u0131, \u2018konu\u015fan kafalar\u2019<\/li>\n<li>\u00c7oklu ve Sosyal Ortamlar: animasyonlar, sim\u00fclasyonlar, \u00e7evrimi\u00e7i tart\u0131\u015fma forumlar\u0131, sanal d\u00fcnyalar.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bundan ba\u015fka, bu alt sistemler i\u00e7erisinde kendine \u00f6zg\u00fc sembol sistemlerinin kullan\u0131m\u0131yla ileti\u015fimi etkilemek olas\u0131d\u0131r. Romanlardaki olay \u00f6rg\u00fcs\u00fc ve karakterlerin kullan\u0131m\u0131, foto\u011fraf\u00e7\u0131l\u0131ktaki kompozisyon, seste efekt yaratmak i\u00e7in kullan\u0131lan ses mod\u00fclasyonu, film ve televizyonda kesme ve montaj ve bili\u015fimde kullan\u0131c\u0131 aray\u00fczlerinin veya web sayfalar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 buna birka\u00e7 \u00f6rnektir.<\/p>\n<p>Bu farkl\u0131 sembol sistemleri ile anlam yorumlama veya anlamland\u0131rma ile ilgili yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar kendi ba\u015f\u0131na bir \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131na dahildir ve bu \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131na semiyotik (g\u00f6stergebilim) ad\u0131 verilir.<\/p>\n<p>E\u011fitimde s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretimini bir medya olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Bu medyada, tahta ve tebe\u015fir ya da bir projeksiyon cihaz\u0131 ve Powerpoint sunumu gibi teknoloji ve ara\u00e7lar kullan\u0131l\u0131r; ancak s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretiminin as\u0131l kritik bile\u015feni, e\u011fitmenin belli bir zamanda ve mekanda, ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak s\u00fcrece dahil olmas\u0131 ve \u00f6\u011frencilerle kurdu\u011fu etkile\u015fimdir. Dolay\u0131s\u0131yla, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretimi de ana teknoloji olarak bilgisayarlar\u0131n, \u0130nternetin (ileti\u015fim a\u011f\u0131 anlam\u0131nda) ve bir \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sisteminin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ancak \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenmenin vazge\u00e7ilmez bile\u015feninin kendine \u00f6zg\u00fc ba\u011flam\u0131 i\u00e7erisinde e\u011fitmenler, \u00f6\u011frenciler ve \u00e7evrimi\u00e7i kaynaklar aras\u0131ndaki ileti\u015fim oldu\u011fu farkl\u0131 bir medya olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz.<\/p>\n<p>E\u011fitsel a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, medyan\u0131n, bilginin aktar\u0131m\u0131na ili\u015fkin olarak n\u00f6tr veya \u2018tarafs\u0131z\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak son derece \u00f6nemlidir. Medya, anlam\u0131n yorumlanmas\u0131n\u0131, anlamland\u0131rmay\u0131 veya anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 etkilemek i\u00e7in (iyi veya k\u00f6t\u00fc y\u00f6nde) tasarlanabilir veya kullan\u0131labilir. Dolay\u0131s\u0131yla, dijital \u00e7a\u011fda \u00f6\u011fretim yapabilmek i\u00e7in, medyan\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair biraz bilgi sahibi olmam\u0131z gerekir. \u00d6zellikle de, medyay\u0131 (teknolojiyi de\u011fil) \u00f6\u011frenmeyi kolayla\u015ft\u0131rmada en iyi \u015fekilde nas\u0131l tasarlayabilece\u011fimizi ve uygulayabilece\u011fimizi bilmemiz gerekmektedir.<\/p>\n<p>Zaman ge\u00e7tik\u00e7e, medya daha da karma\u015f\u0131k hale gelmi\u015ftir. \u2018Yeni\u2019 medyan\u0131n (televizyon gibi), daha \u2018eski\u2019 medyan\u0131n (ses gibi) baz\u0131 bile\u015fenlerini al\u0131p ba\u015fka bir medyayla (video gibi) birle\u015ftirmesi buna g\u00fczel bir \u00f6rnektir. Dijital medya ve \u0130nternet, metin, ses ve video gibi \u00f6nceden kullan\u0131lan medyay\u0131 bir araya getirmekte ve animasyon, sim\u00fclasyon ve etkile\u015fim gibi yeni medya bile\u015fenleriyle birle\u015ftirerek kullanmaktad\u0131r. Dijital medya bu bile\u015fenlerin \u00e7o\u011funu birle\u015ftirdi\u011finde, \u2018zengin medya\u2019 halini almaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, \u0130nternetin ba\u015fl\u0131ca avantajlar\u0131ndan biri, anlat\u0131msal metin, grafik, ses, video ve bili\u015fim medyalar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u00d6rg\u00fct olarak medya<\/strong><\/p>\n<p>Medyan\u0131n daha geni\u015f olan ikinci anlam\u0131; film ve sinema, televizyon, yay\u0131nc\u0131l\u0131k ve \u0130nternet gibi teknolojiler etraf\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015f end\u00fcstri veya be\u015feri faaliyet alanlar\u0131 olarak bilinir. Bu farkl\u0131 medya i\u00e7erisinde, bilginin temsil edildi\u011fi, d\u00fczenlendi\u011fi ve iletildi\u011fi farkl\u0131 yol ve y\u00f6ntemler bulunur.<\/p>\n<p>S\u00f6z gelimi televizyonda haber programlar\u0131, belgeseller, yar\u0131\u015fma programlar\u0131 veya spor programlar\u0131 gibi farkl\u0131 bi\u00e7imler varken, yay\u0131nc\u0131l\u0131kta romanlar, gazeteler, \u00e7izgi romanlar, biyografiler, vb. bulunmaktad\u0131r. Zaman zaman bu bi\u00e7imler birbirleriyle \u00e7ak\u0131\u015fsalar da, bir medyay\u0131 di\u011ferinden ay\u0131ran bir tak\u0131m sembol sistemleri vard\u0131r. \u00d6rnek verecek olursak, di\u011fer medyadan \u00e7ok farkl\u0131 olarak sinemada kesme, karartma, yak\u0131n plan \u00e7ekim vb. teknikler kullan\u0131lmaktad\u0131r. Medyan\u0131n sahip oldu\u011fu t\u00fcm bu kendine has \u00f6zellikler, kendi gelene\u011fini beraberinde getirir ve anlam\u0131n al\u0131n\u0131p yorumlanmas\u0131na yard\u0131m eder veya yorumlama \u015feklini de\u011fi\u015ftirir.<\/p>\n<p>Son olarak, medya \u00f6rg\u00fctlerinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flam i\u00e7erisinde bulundu\u011funu belirtmek gerekir. \u00d6rne\u011fin Schramm (1972), e\u011fitimcilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yay\u0131nc\u0131lar\u0131n \u2018kalite\u2019yi de\u011ferlendirmede farkl\u0131 profesyonel \u00f6l\u00e7\u00fctlere ve y\u00f6ntemlere sahip olduklar\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. Bu durum, A\u00e7\u0131k \u00dcniversite i\u00e7in BBC programlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirdi\u011fim y\u0131llarda olduk\u00e7a ilgin\u00e7 deneyimler edinmeme neden olmu\u015ftu. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu profesyonel \u2018ayr\u0131m\u2019\u0131, teknolojinin \u00f6\u011fretimde kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin de\u011ferler ve inan\u00e7lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bilgisayar bilimciler ve e\u011fitimciler aras\u0131nda g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. En basit haliyle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, her \u015fey \u2018kontrol\u2019de bitmektedir: Teknolojinin \u00f6\u011fretim ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 kimin sorumlulu\u011fundad\u0131r? Bir KA\u00c7D\u2019nin tasar\u0131m\u0131 veya animasyon kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin kararlar\u0131 kim vermelidir?<\/p>\n<h2>6.3.2 Medyan\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131klar<\/h2>\n<hr \/>\n<figure id=\"attachment_120\" aria-describedby=\"caption-attachment-120\" style=\"width: 384px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.2.jpg\" alt=\"\" width=\"384\" height=\"331\" class=\"size-full wp-image-120\" srcset=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.2.jpg 384w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.2-300x259.jpg 300w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.2-65x56.jpg 65w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.2-225x194.jpg 225w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2017\/09\/6.3.2-350x302.jpg 350w\" sizes=\"auto, (max-width: 384px) 100vw, 384px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-120\" class=\"wp-caption-text\">\u015eekil 6.3.2 Grafikler, yaz\u0131l\u0131 metinlerde veya form\u00fcllerde verilen kavramlar\u0131 farkl\u0131 bir \u015fekilde resmeder. Ayn\u0131 \u015feyi farkl\u0131 \u015fekillerde anlamak, bizi derin \u00f6\u011frenmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<br \/>Foto\u011fraf: \u00a9 Open University 2013<\/figcaption><\/figure>\n<hr \/>\n<p>Farkl\u0131 medyalar\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 kolayl\u0131klar veya farkl\u0131 e\u011fitsel etkileri olacakt\u0131r. Ayn\u0131 \u00f6\u011fretimi farkl\u0131 bir ortama ayn\u0131 \u015fekilde aktar\u0131rsan\u0131z, o ortam\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerini kullanamazs\u0131n\u0131z. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, \u00f6\u011fretimi ortama ve yeni medyaya uyarlayarak daha farkl\u0131 ve s\u0131kl\u0131kla da daha ba\u015far\u0131l\u0131 olabilirsiniz. B\u00f6ylece \u00f6\u011frenciler daha derin ve daha etkili bir \u015fekilde \u00f6\u011freneceklerdir. E\u011fitsel medya alan\u0131nda ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m d\u00f6nemden bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klayal\u0131m.<\/p>\n<blockquote><p><em>1969 senesinde, \u0130ngiltere A\u00e7\u0131k \u00dcniversite\u2019sine ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi olarak atanm\u0131\u015ft\u0131m. \u00dcniversitenin kurulu\u015funa ili\u015fkin kraliyet imtiyaznamesinin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 y\u0131ld\u0131. \u00dcniversitede g\u00f6revlendirilen 20. ki\u015fiydim. \u0130\u015fim \u00e7ok basitti: BBC ile i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli, kredisiz uzaktan e\u011fitim programlar\u0131 yay\u0131mlayan Ulusal Yay\u0131m Kurumu (National Extension College-NEC) taraf\u0131ndan verilen pilot programlar\u0131 ara\u015ft\u0131rmak. NEC, bas\u0131l\u0131 materyaller ile radyo ve TV yay\u0131nlar\u0131n\u0131n bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan olu\u015fan b\u00fct\u00fcnle\u015fik \u00e7okluortam ders t\u00fcrlerini modelliyordu. Bu dersler, faaliyete ge\u00e7ti\u011finde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite taraf\u0131ndan verilecekti.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00c7al\u0131\u015fma arkada\u015f\u0131mla birlikte, NEC\u2019ten ders alan \u00f6\u011frencilere her hafta postayla anket g\u00f6nderiyorduk. \u00d6nceden kodlanm\u0131\u015f yan\u0131tlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra a\u00e7\u0131k u\u00e7lu sorular\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 ankette, \u00f6\u011frencilere derslerin bas\u0131l\u0131 ve yay\u0131nlanan bile\u015fenlerine y\u00f6nelik sorular soruluyordu. \u00c7okluortam uzaktan e\u011fitim derslerini tasarlarken nelerin \u00e7al\u0131\u015f\u0131p nelerin \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulma gayretindeydik.<\/em><\/p>\n<p><em>Anketleri analiz etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda, \u00f6zellikle de radyo ve televizyon yay\u0131nlar\u0131yla ilgili olarak a\u00e7\u0131k u\u00e7lu sorulara verilen yan\u0131tlar beni hayrete d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Dersin bas\u0131l\u0131 bile\u015fenlerine verilen yan\u0131tlar \u2018serinkanl\u0131\u2019, ak\u0131lc\u0131, sakin, ele\u015ftirel ve yap\u0131c\u0131 iken, radyo ve TV yay\u0131nlar\u0131na verilen yan\u0131tlar \u2018ate\u015fli\u2019, duygusal, fazlas\u0131yla destekleyici veya fazlas\u0131yla ele\u015ftirel, hatta d\u00fc\u015fmanca ve nadiren de yap\u0131c\u0131yd\u0131. Anlayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir \u015feyler oluyordu.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin \u00f6\u011frencileri farkl\u0131 y\u00f6nde etkiledi\u011fini hemen fark etmi\u015ftik, ancak medyan\u0131n ne anlamda ve neden farkl\u0131 oldu\u011funu ke\u015ffetmemiz \u00e7ok daha fazla zaman alm\u0131\u015ft\u0131. A\u00e7\u0131k \u00dcniversite\u2019nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu olarak ke\u015ffetti\u011fimiz bulgulardan baz\u0131lar\u0131 \u015f\u00f6yleydi (Bates, 1985):<\/p>\n<ul>\n<li>Her biri program yapt\u0131klar\u0131 alanda diplomaya sahip olan BBC yap\u0131mc\u0131lar\u0131, bilgi konusunda birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 akademisyenlerden farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. \u00d6zellikle de, konu alan\u0131yla ilgili daha g\u00f6rsel ve daha somut d\u00fc\u015f\u00fcnme e\u011filimindeydiler. Dolay\u0131s\u0131yla, ders kitaplar\u0131ndaki kavramlar\u0131n veya ilkelerin somut \u00f6rneklerini, ilkelerin uygulanmas\u0131n\u0131 veya akademik kavramlar\u0131n ger\u00e7ek d\u00fcnyada nas\u0131l i\u015fledi\u011fini g\u00f6steren programlar yapt\u0131lar. Akademik \u00f6\u011frenme, soyutlama ve \u00fcst d\u00fczey d\u00fc\u015f\u00fcnme d\u00fczeyleri ile ilgilidir. Bununla birlikte soyut kavramlar, somut veya g\u00f6rg\u00fcl deneyimlerle ili\u015fkilendirildi\u011finde daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131r. Bunun bir nedeni de, soyut kavramlar\u0131n s\u0131kl\u0131kla bu deneyimler sonucunda elde edilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Televizyon programlar\u0131, \u00f6\u011frenenlerin soyut ve somut kavramlar aras\u0131nda bir ileri bir geri gidip gelmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu olduk\u00e7a iyi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00f6ntem olsa da, \u00e7ok say\u0131da \u00f6\u011frenciye yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen \u00f6\u011frencilerin t\u00fcm\u00fc i\u00e7in i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/li>\n<li>\u00d6\u011frenciler, \u00f6zellikle TV programlar\u0131na \u00e7ok farkl\u0131 yan\u0131tlar vermi\u015flerdi. Baz\u0131lar\u0131 programlar\u0131 \u00e7ok sevmi\u015fti, baz\u0131lar\u0131 nefret etmi\u015fti, k\u00fc\u00e7\u00fck bir kesim de programlara kar\u015f\u0131 kay\u0131ts\u0131zd\u0131. TV programlar\u0131ndan nefret edenler programlar\u0131n didaktik olmas\u0131n\u0131 ve bas\u0131l\u0131 metinlerde olanlar\u0131 tekrar edip peki\u015ftirmesini istiyorlard\u0131. \u0130lgin\u00e7tir ki, TV programlar\u0131ndan nefret eden \u00f6\u011frencilerin s\u0131navlardan ald\u0131klar\u0131 notlar d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fc ve bitirme s\u0131nav\u0131n\u0131 ge\u00e7emiyorlard\u0131. TV programlar\u0131n\u0131 seven \u00f6\u011frenciler, daha y\u00fcksek notlar al\u0131yorlard\u0131. Bu \u00f6\u011frenciler programlar\u0131n metinlerdeki ilkeleri nas\u0131l g\u00f6rselle\u015ftirdi\u011fini g\u00f6rebiliyorlard\u0131. Programlar da, \u00f6\u011frencilerin derste anlat\u0131lan konularla ilgili daha esnek veya ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnebilmelerini sa\u011fl\u0131yordu. Bu konudaki tek istisna, s\u0131n\u0131rdaki \u00f6\u011frencilerin de TV programlar\u0131n\u0131 faydal\u0131 buldu\u011fu matematik dersiydi.<\/li>\n<li>BBC yap\u0131mc\u0131lar\u0131, programlar\u0131nda konu\u015fan kafalar\u0131 veya ders anlat\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00e7ok fazla kullanm\u0131yorlard\u0131. Radyo ve daha sonralar\u0131 ses kasetlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla, baz\u0131 yap\u0131mc\u0131lar ve akademisyenler metinlere ses \u00f6gesini de eklemi\u015flerdi. \u00d6rne\u011fin matematik dersi i\u00e7in, bas\u0131l\u0131 materyallerde yer alan denklemler veya form\u00fcllerle ilgili anlat\u0131m yapan radyo programlar\u0131 veya ses kasetleri kullan\u0131l\u0131yordu (TV\u2019deki Khan Academy dersleri gibi).<\/li>\n<li>\u00dcst d\u00fczey \u00f6\u011frenmenin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in radyo ve televizyonun kullan\u0131lmas\u0131, \u00f6\u011fretilebilecek bir beceridir. \u0130lk sene a\u00e7\u0131lan sosyal bilimler (D100) dersinde, programlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu tipik BBC belgeseli tarz\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Programlarda yay\u0131nlar\u0131 akademik metinlerle ili\u015fkilendiren kapsaml\u0131 yay\u0131n notlar\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015f olsa da, \u00e7o\u011fu \u00f6\u011frenci bu programlar\u0131 takip ederken zorlan\u0131yordu. Be\u015f y\u0131l sonra ders tekrar tasarland\u0131\u011f\u0131nda, t\u00fcm programlarda sunucu olarak se\u00e7kin bir akademisyen olan Stuart Hall kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130lk birka\u00e7 program ders anlat\u0131mlar\u0131na benzemi\u015fti, ancak her programda Stuart Hall giderek daha fazla say\u0131da k\u0131sa videolar kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015f ve \u00f6\u011frencilerin bu videolar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerine yard\u0131m etmi\u015fti. Dersin sonunda, programlar hemen hemen tamamen belgesel bi\u00e7imindeydi. \u00d6\u011frenciler bu \u00a0yeniden tasarlanm\u0131\u015f programlar\u0131 \u00e7ok daha olumlu de\u011ferlendirmi\u015fler ve hatta \u00f6devlerinde ve s\u0131navlarda TV programlar\u0131ndan \u00f6rnekler kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>6.3.3 Bu bulgular neden \u00f6nemli?<\/h2>\n<p>Zaman\u0131nda (ve sonras\u0131nda da y\u0131llarca) Richard Clark (1983) gibi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u2018uygun\u2019 \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n farkl\u0131 medyalar\u0131n kullan\u0131m\u0131 aras\u0131nda anlaml\u0131 bir farka yol a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015f, \u00f6zellikle de s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretimi ile televizyon veya radyo ya da uydu gibi farkl\u0131 medyalar\u0131n kullan\u0131m\u0131 aras\u0131nda fark olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015flerdir. Bug\u00fcn bile, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenmeye ili\u015fkin olarak benzer sonu\u00e7lar elde etmekteyiz (\u00f6rne\u011fin Means vd., 2010).<\/p>\n<p>Gelgelelim bunun nedeni, b\u00f6yle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in kullan\u0131lan ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemine g\u00f6re kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lan iki ko\u015fulun kullan\u0131lan medya hari\u00e7 ayn\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fidir. Bunlara bazen e\u015fle\u015ftirilmi\u015f kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma bazen de yar\u0131-deneysel \u00e7al\u0131\u015fma ad\u0131 verilir. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131n bilimsel olarak kesin olabilmesi i\u00e7in, \u00f6rne\u011fin s\u0131n\u0131fta ders anlat\u0131m\u0131n\u0131 kullan\u0131yorsan\u0131z televizyonda da ders anlat\u0131m\u0131n\u0131 kullan\u0131p kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131z gerekir. E\u011fer bunun yerine belgesel gibi farkl\u0131 bir televizyon bi\u00e7imini kullan\u0131yorsan\u0131z, iki benzer \u015feyi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131yorsunuz demektir. E\u011fer kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaya temel olarak s\u0131n\u0131f\u0131 al\u0131yorsan\u0131z, televizyonun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm kolayl\u0131klardan s\u0131yr\u0131l\u0131p \u00f6yle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131z gerekir. Do\u011frusunu s\u00f6ylemek gerekirse, Clark iki ko\u015ful aras\u0131nda \u00f6\u011frenmede farkl\u0131l\u0131klar bulundu\u011funu ve bulunan farkl\u0131l\u0131klar\u0131n s\u0131n\u0131f harici ortamda farkl\u0131 bir pedagoji kullan\u0131lmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015fti.<\/p>\n<p>Buradaki kritik nokta, farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin \u00f6\u011frencilerin farkl\u0131 yollarla \u00f6\u011frenmesini ve farkl\u0131 \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 elde edilmesini desteklemede kullan\u0131labilecek olmas\u0131d\u0131r. Clark gibi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bir anlamda hakl\u0131yd\u0131lar: kullan\u0131lan \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemleri \u00f6nemlidir, ancak farkl\u0131 medya t\u00fcrleri farkl\u0131 \u00f6\u011frenme y\u00f6ntemlerini kolayl\u0131kla destekleyebilir. Yukar\u0131da verdi\u011fimiz \u00f6rnekte, belgesel format\u0131nda bir TV program\u0131 \u00f6\u011frencilerin analiz becerileri ile kuramsal yap\u0131lar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 ve tan\u0131nmas\u0131n\u0131 geli\u015ftirmeyi ama\u00e7larken, s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda bir ders anlat\u0131m\u0131 \u00f6\u011frencilerin kuramsal yap\u0131lar\u0131 anlamalar\u0131 ve do\u011fru olarak hat\u0131rlamalar\u0131 \u00fczerine odaklanmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, televizyon program\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131fta ders anlat\u0131m\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan de\u011ferlendirme y\u00f6ntemleriyle de\u011ferlendirilmesi, TV program\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu potansiyel de\u011ferin adil olmayan bir \u015fekilde \u00f6l\u00e7\u00fclmesine neden olmaktad\u0131r. Bu \u00f6rnek \u00fczerinden devam edersek, belki iki y\u00f6ntemi birden kullanmak daha do\u011fru olacakt\u0131r: nas\u0131l anlayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmek i\u00e7in didaktik \u00f6\u011fretim ve anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 uygulamak i\u00e7in belgesel yakla\u015f\u0131m\u0131. Bir televizyon program\u0131n\u0131n ikisini de yapabilece\u011fini, ancak s\u0131n\u0131ftaki ders anlat\u0131m\u0131n\u0131n yaln\u0131zca didaktik \u00f6\u011fretim yapabilece\u011fini unutmayal\u0131m.<\/p>\n<p>Belki bundan daha da \u00f6nemlisi, birden fazla medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn tek bir medyadan daha iyi oldu\u011fu fikridir. Bu, farkl\u0131 tercihlere sahip \u00f6\u011frencilerin \u00f6\u011frenmeyi daha rahat i\u00e7selle\u015ftirmelerine ve \u00f6\u011fretilecek konunun farkl\u0131 medya t\u00fcrleri kullan\u0131larak farkl\u0131 y\u00f6ntemlerle \u00f6\u011fretilmesine olanak sa\u011flamaktad\u0131r. B\u00f6ylece, daha derin \u00f6\u011frenme veya i\u00e7eri\u011fi kullanarak daha \u00e7e\u015fitli becerilere ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Di\u011fer taraftan bu yakla\u015f\u0131m, maliyetleri ciddi \u015fekilde art\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n<h3>6.3.3.1 Bu bulgular\u0131, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenmeye nas\u0131l uygulayabiliriz?<\/h3>\n<p>\u00c7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme, farkl\u0131 medya t\u00fcrlerini bir araya getirebilir: metin, grafik, ses, video, animasyon, sim\u00fclasyon\u2026 Her medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u0130nternet \u00fczerinde sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131klar\u0131 ve avantajlar\u0131 daha iyi anlay\u0131p, bu t\u00fcrleri farkl\u0131 ancak b\u00fct\u00fcnle\u015fik bir \u015fekilde kullanabilmeliyiz. B\u00f6ylece derinlemesine anlamay\u0131 geli\u015ftirebilir, daha geni\u015f bir yelpazedeki \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na ve becerilere eri\u015febiliriz. Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, ayn\u0131 zamanda, \u00f6\u011frenmenin daha da bireyselle\u015ftirilmesine katk\u0131 sa\u011flayarak farkl\u0131 \u00f6\u011frenme stilleri ve ihtiya\u00e7lar\u0131na sahip bireylere daha uygun \u00f6\u011frenme olanaklar\u0131 sa\u011flar. Hepsinden \u00f6te, s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretimini oldu\u011fu gibi farkl\u0131 medya t\u00fcrlerine ta\u015f\u0131may\u0131 b\u0131rak\u0131p, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme tasar\u0131m\u0131na ba\u015flayal\u0131m ki sahip oldu\u011fu t\u00fcm potansiyelden faydalanabilelim.<\/p>\n<h3>6.3.3.2 E\u011fitim \u00fczerindeki etkileri<\/h3>\n<p>\u00d6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme i\u00e7in kullanabilece\u011fimiz uygun teknolojilerin se\u00e7iminde, yaln\u0131zca o teknolojinin teknik \u00f6zelliklerine, i\u00e7inde bulundu\u011fu teknoloji sistemine ve hatta e\u011fitmen olarak sa\u011flayaca\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131m\u0131z e\u011fitsel faydalar\u0131na bakmamal\u0131y\u0131z. Bi\u00e7imleri, sembol sistemleri ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerini de incelemeliyiz. Bu \u00f6zellikler, medya veya teknolojinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131klar veya avantajlar olarak isimlendirilmektedir.<\/p>\n<p>Medya kavram\u0131, \u2018teknoloji\u2019 kavram\u0131ndan daha \u2018yumu\u015fak\u2019 ve daha \u2018zengin\u2019dir. Yoruma daha \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r ve tan\u0131mlanmas\u0131 \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Ancak \u2018medya\u2019 faydal\u0131 bir kavramd\u0131r. \u0130\u00e7erisinde y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fimi de bar\u0131nd\u0131r\u0131r ve teknolojinin kendi ba\u015f\u0131na anlam transferine yol a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eder.<\/p>\n<p>Yeni teknolojiler geli\u015ftik\u00e7e ve medya sistemleri ile b\u00fct\u00fcnle\u015ftirildik\u00e7e, eski bi\u00e7im ve yakla\u015f\u0131mlar da yeni medyaya do\u011fru ta\u015f\u0131n\u0131r. E\u011fitim, bu anlamda bir istisna de\u011fildir. Ders anlat\u0131mlar\u0131n\u0131n kayda al\u0131nmas\u0131 veya s\u0131n\u0131flarda yan\u0131t sistemlerinin kullan\u0131lmas\u0131nda oldu\u011fu gibi yeni teknolojileri eski bi\u00e7imler i\u00e7erisine \u2018yerle\u015ftirir\u2019 ya da \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemlerini kullanarak yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi sanal ortamda s\u0131n\u0131f yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131z. Gel g\u00f6r ki, bir medya olarak \u0130nternetin kendine has \u00f6zelliklerinden faydalanan yeni bi\u00e7imler, sembol sistemleri ve \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar yava\u015f yava\u015f ke\u015ffedilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu e\u015fsiz \u00f6zellikleri \u015fu anda g\u00f6rmek kolay olmayabilir. Bununla birlikte e-portfolyolar, mobil \u00f6\u011frenme, animasyonlar veya sim\u00fclasyonlar gibi a\u00e7\u0131k e\u011fitim kaynaklar\u0131 ve geni\u015f \u00e7evrimi\u00e7i sosyal gruplardaki kendi kendine \u00f6\u011frenme ve benzerleri, \u0130nternetin bize sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kendine has \u00f6zellikleri yava\u015f yava\u015f geli\u015ftirdi\u011fimizi g\u00f6steren etkili \u00f6rneklerdir.<\/p>\n<p>Daha da \u00f6nemlisi, medya kullan\u0131rken anlam olu\u015fturmak ve yorumlamak gerekti\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, en az\u0131ndan bilgisayarlar semanti\u011fi, de\u011fer sistemlerini ve \u00f6rg\u00fctsel \u00f6zellikleri tan\u0131ma, anlama ve uygulama kapasitesine sahip olana kadar, e\u011fitim s\u00fcrecinde bilgisayarlar\u0131 insanlar\u0131n yerine ge\u00e7ecek \u015fekilde kullanmak \u00e7ok ciddi bir hata olacakt\u0131r. Ancak, bir e\u011fitim ortam\u0131 olarak \u0130nternetin etkinli\u011fini veya uygunlu\u011funu de\u011ferlendirirken yaln\u0131zca s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretiminin sembol sistemlerine, k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerine ve \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar\u0131na g\u00fcvenmek de ayn\u0131 derecede ciddi bir hatad\u0131r.<\/p>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla do\u011fru medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc se\u00e7mek istiyorsak, farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin \u00f6\u011fretim a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc ve zay\u0131f y\u00f6nlerini daha iyi anlayabilmemiz gerekir. Bununla birlikte, \u00f6\u011frenmeyi etkileyen farkl\u0131 ba\u011flamsal fakt\u00f6rlerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, medya ve teknoloji se\u00e7imi sonsuz ve karma\u015f\u0131k bir hal almaktad\u0131r. \u0130\u015fte bu \u00e7e\u015fitlilik nedeniyle, bu alanda etkin olarak karar verebilmek i\u00e7in yap\u0131lan basit algoritmalar veya karar a\u011fa\u00e7lar\u0131 pek i\u015fe yaramam\u0131\u015ft\u0131r. Yine de, \u0130nternet-ba\u011f\u0131ml\u0131 bir toplumda farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin en iyi nas\u0131l kullan\u0131labilece\u011fini tespit etmede kullan\u0131labilecek baz\u0131 k\u0131lavuz ilkeler bulunmaktad\u0131r. B\u00f6yle k\u0131lavuz ilkeleri geli\u015ftirmek i\u00e7in, metin, ses, video ve bili\u015fimin kendilerine \u00f6zg\u00fc e\u011fitsel \u00f6zelliklerini ve sa\u011flad\u0131klar\u0131 kolayl\u0131klar\u0131 incelememiz gerekir. \u0130lerleyen k\u0131s\u0131mda bunu yapaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<div class=\"textbox exercises\">\n<h3 itemprop=\"educationalUse\">Etkinlik 6.3 Medya m\u0131 teknoloji mi?<\/h3>\n<ol>\n<li>Medya ve teknoloji aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131 faydal\u0131 buluyor musunuz? E\u011fer buluyorsan\u0131z, a\u015fa\u011f\u0131dakileri medya m\u0131 yoksa teknoloji olarak m\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z?\n<ul>\n<li>gazete<\/li>\n<li>matbaa<\/li>\n<li>televizyon program\u0131<\/li>\n<li>Netflix<\/li>\n<li>s\u0131n\u0131f<\/li>\n<li>KA\u00c7D<\/li>\n<li>tart\u0131\u015fma forumu<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Farkl\u0131 medya t\u00fcrleriyle temsil edildi\u011finde bilginin farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz? \u00d6rne\u011fin, matematiksel bir fonksiyonu anlatan bir animasyon, ayn\u0131 fonksiyonun yaz\u0131l\u0131 veya bas\u0131l\u0131 g\u00f6steriminden daha farkl\u0131 bir \u015feyi mi temsil eder? Hangisi daha \u2018matematiksel\u2019dir: Form\u00fcl m\u00fc animasyon mu?<\/li>\n<li>E\u011fitsel bir perspektiften bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, size g\u00f6re \u0130nterneti kendine \u00f6zg\u00fc ve e\u015fsiz yapan nedir? Yoksa, yap\u0131lan eski bir \u015farab\u0131n yeni \u015fi\u015fede sunulmas\u0131ndan farkl\u0131 de\u011fil midir?<\/li>\n<li>Metin ve yaz\u0131lar\u0131n arkas\u0131nda yay\u0131nc\u0131lar, sesin arkas\u0131nda radyo istasyonlar\u0131, videonun arkas\u0131nda ise hem televizyon \u015firketleri hem de Youtube var. \u0130nternetin arkas\u0131nda da benzer bir \u00f6rg\u00fct oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz yoksa \u0130nternet yay\u0131nc\u0131l\u0131k, radyo veya televizyon gibi bir medya t\u00fcr\u00fc de\u011fil mi?<\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<h2>Ek Okumalar<\/h2>\n<p>Bates, A. (1985) <em>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em> London: Constables.<\/p>\n<p>Bates, A. (2012) <a href=\"http:\/\/www.tonybates.ca\/2012\/03\/10\/pedagogical-roles-for-video-in-online-learning\/\">Pedagogical roles for video in online learning<\/a>, Online Learning and Distance Education Resources.<\/p>\n<p>Clark, R. (1983) \u2018Reconsidering research on learning from media\u2019 <em>Review of Educational Research<\/em>, Vol. 53, pp.445-459.<\/p>\n<p>Kozma, R. (1994) \u2018Will Media Influence Learning? Reframing the Debate\u2019, <em>Educational Technology Research and Development<\/em>, Vol. 42, No. 2, pp. 7-19.<\/p>\n<p>Means, B. et al. (2009) <a href=\"http:\/\/www.ed.gov\/rschstat\/eval\/tech\/evidence-based-practices\/finalreport.pdf\"><em>Evaluation of Evidence-Based Practices in Online Learning: AMeta-Analysis and Review of Online Learning Studies<\/em><\/a> Washington, DC: US Department of Education.<\/p>\n<p>Russell, T. L. (1999) <em>The No Significant Difference Phenomenon<\/em> Raleigh, NC: North Carolina State University, Office of Instructional Telecommunication.<\/p>\n<p>Schramm, W. (1972) <em>Quality in Instructional Television<\/em> Honolulu HA: University Press of Hawaii.<\/p>\n<p>Medya ve teknoloji tan\u0131mlar\u0131 ve aralar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar ile ilgili daha derinlemesine inceleme yapmak istiyorsan\u0131z, a\u015fa\u011f\u0131daki kaynaklar\u0131 okuyabilirsiniz:<\/p>\n<p>Bates, A. (2011) <a href=\"http:\/\/www.tonybates.ca\/2011\/07\/20\/marshall-mcluhan-and-his-relevance-to-teaching-with-technology\/\">Marshall McLuhan and his relevance to teaching with technology<\/a>, Online learning and distance education resources, July 20.<\/p>\n<p>Guhlin, M. (2011) Education Experiment Ends, <em><a href=\"http:\/\/www.mguhlin.org\/2011\/09\/education-experiment-ends.html\">Around the Corner \u2013 MGuhlin.org<\/a><\/em>, September 22 LinkedIn: Media and Learning Discussion Group.<\/p>\n<p>Salomon, G. (1979) <em>Interaction of Media, Cognition and Learning<\/em> San Francisco: Jossey Bass.<\/p>\n","protected":false},"author":43,"menu_order":3,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-293","chapter","type-chapter","status-publish","hentry"],"part":288,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/293","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/wp\/v2\/users\/43"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=293"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/293\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":408,"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/293\/revisions\/408"}],"part":[{"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/288"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/293\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=293"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=293"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}