{"id":299,"date":"2017-11-18T07:41:30","date_gmt":"2017-11-18T12:41:30","guid":{"rendered":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/?post_type=chapter&p=299"},"modified":"2017-11-20T07:12:29","modified_gmt":"2017-11-20T12:12:29","slug":"6-6-medya-zenginligi","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/chapter\/6-6-medya-zenginligi\/","title":{"raw":"6.6 MEDYA ZENG\u0130NL\u0130\u011e\u0130","rendered":"6.6 MEDYA ZENG\u0130NL\u0130\u011e\u0130"},"content":{"raw":"[caption id=\"attachment_128\" align=\"aligncenter\" width=\"594\"]\"\"<\/a> \u015eekil 6.6.1 Armando Hasudungan\u2019\u0131n Bakteri Yap\u0131s\u0131na Dair YouTube Videosu (Videoyu izlemek i\u00e7in resmin \u00fczerine t\u0131klay\u0131n)[\/caption]\r\n\r\n
\r\n\r\n

6.6.1 Medya zenginli\u011finin tarihsel geli\u015fimi<\/h2>\r\nE\u011fitim Teknolojisinin K\u0131sa Tarih\u00e7esi<\/a>\u2019nde, e\u011fitimde farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin geli\u015fimi \u00f6zetlenmi\u015fti. S\u00f6zl\u00fc \u00f6\u011fretme ve \u00f6\u011frenmeden ba\u015flayan \u00f6zet, yaz\u0131l\u0131 veya metinsel ileti\u015fim ve videolardan son olarak \u00e7oklu ve sosyal ortamlara kadar uzanm\u0131\u015ft\u0131. Bu ileti\u015fim yollar\u0131n\u0131n her biri, medyan\u0131n zenginli\u011finde art\u0131\u015f\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir. Zenginlik, enformasyonu i\u015flemek i\u00e7in ka\u00e7 duyunun ve yorum kabiliyetinin gerekti\u011fiyle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Medya zenginli\u011fini belirlemenin di\u011fer bir yolu, bu medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ileti\u015fim kurmak i\u00e7in i\u015fe ko\u015fulan sembol sistemlerini kullanmakt\u0131r. Yani metinsel materyal, ilk a\u015famalardan beri yaln\u0131zca kelimeleri de\u011fil g\u00f6rselleri ve \u00e7izimleri de i\u00e7ermektedir. Televizyon veya video, hem sesi hem de dura\u011fan ve hareketli resimleri i\u00e7ermektedir. Bug\u00fcn art\u0131k \u00e7oklu ve sosyal ortamlar, metni, sesi, videoyu, animasyonlar\u0131, sim\u00fclasyonlar\u0131, bilgisayarlar\u0131 ve a\u011f ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 \u0130nternet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bir araya getirebilmektedir.\r\n

6.6.2 Medya zenginli\u011fi s\u00fcremi<\/h2>\r\n\r\n
\r\n\r\n[caption id=\"attachment_129\" align=\"aligncenter\" width=\"585\"]\"\" \u015eekil 6.6.2 Medya zenginli\u011fi s\u00fcremi[\/caption]\r\n\r\n
\r\n\r\nYukar\u0131da \u015eekil 6.6.2\u2019de g\u00f6sterildi\u011fi gibi, medya zenginli\u011fi ile ilgili de bir s\u00fcremimiz var. Bir \u00f6nceki s\u00fcreme benzer \u015fekilde, belli bir medyan\u0131n tasar\u0131m\u0131, o medyan\u0131n s\u00fcremin hangi noktas\u0131na yerle\u015ftirilece\u011fini belirleyecektir. \u00d6rne\u011fin \u015eekil 6.6.2\u2019de, video kullan\u0131lan farkl\u0131 \u00f6\u011fretim formlar\u0131 mavi renkle g\u00f6sterilmi\u015ftir. TED konu\u015fmalar\u0131 genellikle konu\u015fan kafalardan ibaret olan anlat\u0131mlard\u0131r; gKA\u00c7D\u2019lar\u0131n \u00e7o\u011funda oldu\u011fu gibi\u2026 Khan Academy, videolar\u0131nda dinamik g\u00f6rseller ve seslendirme kullanmaktad\u0131r. Armando Hasudungan\u2019\u0131n bakteri yap\u0131s\u0131yla ilgili YouTube video<\/a>su ise, elle yap\u0131lan \u00e7izimleri ve seslendirmeyi i\u00e7ermektedir. E\u011fitsel TV yay\u0131nlar\u0131nda, daha da geni\u015f yelpazede video teknikleri kullan\u0131lmaktad\u0131r.\r\n\r\nBununla beraber, zenginlik derecesi kullan\u0131lma \u015fekliyle art\u0131p azalsa da video, medya a\u00e7\u0131s\u0131ndan her zaman radyodan veya ders kitaplar\u0131ndan daha zengin olacakt\u0131r. Radyo sembol sistemleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7bir zaman zengin bir medya t\u00fcr\u00fc olmayacakt\u0131r, konu\u015fan kafa videolar\u0131 bile sembolik olarak radyodan daha zengindir. Burada \u00f6rnek olu\u015fturan (normatif) veya de\u011ferlendirici bir kan\u0131da bulunmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 yine belirtmek isterim. Radyo, t\u00fcr\u00fcn \u00f6zelliklerini veya sembol sistemlerini tam olarak kullanmak anlam\u0131nda \u2018zengin\u2019 bir medya olabilir. \u0130yi haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir radyo program\u0131, k\u00f6t\u00fc yap\u0131lm\u0131\u015f bir videodan e\u011fitsel olarak daha etkili olacakt\u0131r. Ancak bilginin temsili ba\u011flam\u0131nda, medya zenginli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan radyonun sahip oldu\u011fu olanaklar, videonun sahip oldu\u011fu olanaklardan her zaman daha az olacakt\u0131r.\r\n

6.6.3 Medya zenginli\u011finin e\u011fitsel de\u011feri<\/h2>\r\nPeki \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme i\u00e7in medyan\u0131n ne kadar zengin olmas\u0131 gerekir? \u00d6\u011fretim a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, tek bir ileti\u015fim medya t\u00fcr\u00fcyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zengin bir medyan\u0131n \u00e7ok daha fazla avantaj\u0131 vard\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc zengin bir medya e\u011fitmenin daha fazla \u015fey yapabilmesini sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin matematiksel ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme, deney, t\u0131bbi prosed\u00fcrler veya bir karb\u00fcrat\u00f6r\u00fcn s\u00f6k\u00fclmesi gibi s\u00fcre\u00e7lerin veya prosed\u00fcrlerin g\u00f6zlenmesi i\u00e7in \u00f6nceleri \u00f6\u011frencilerin belirli bir zaman ve yerde olmas\u0131 gerekirken, bu t\u00fcr etkinlikler art\u0131k videoya kaydedilip \u00f6\u011frencilerin istedikleri zaman ve istedikleri yerden eri\u015fimlerine a\u00e7\u0131labilmektedir. Bazen, \u00e7ok pahal\u0131 olan veya s\u0131n\u0131f i\u00e7erisinde g\u00f6sterilmesi g\u00fc\u00e7 olan olaylar da animasyonlar, sim\u00fclasyonlar, video kay\u0131tlar\u0131 veya sanal ger\u00e7eklik yoluyla g\u00f6sterilebilmektedir.\r\n\r\nBundan ba\u015fka, her \u00f6\u011frenci di\u011fer t\u00fcm \u00f6\u011frencilerle ayn\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc almakta ve ustala\u015fana kadar s\u00fcreci tekrar tekrar izleyebilmektedir. Etkinliklerin kaydedilmeden \u00f6nce iyi haz\u0131rlanmas\u0131, s\u00fcre\u00e7lerin do\u011fru ve net olarak g\u00f6sterilmesini sa\u011flayacakt\u0131r. Video kay\u0131tlar\u0131n\u0131n seslendirilmesi, birden fazla duyuya hitap edilmesine izin verecektir. Bir metin i\u00e7erisindeki hareketsiz resimlerin \u00fczerine ses eklenmesi gibi basit uygulamalar\u0131n bile, tek bir ileti\u015fim medyas\u0131 kullan\u0131larak \u00f6\u011frenmeden daha etkili oldu\u011fu s\u00f6ylenmi\u015ftir (\u00f6rne\u011fin bkz. Durbridge, 1984). Khan Academy\u2019nin videolar\u0131, bir araya getirildi\u011finde ses ve dinamik g\u00f6rsellerin \u00a0ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olabildi\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir. \u00c7oklu ve sosyal ortamlar ise, \u00f6\u011frenenleri bir araya getirme veya \u00f6\u011frenenlerin girdilerine yan\u0131t verebilme gibi yetileriyle farkl\u0131 bir zenginlik sa\u011flamaktad\u0131r.\r\n\r\n\u00d6\u011frenen a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise, zengin medya t\u00fcrlerine temkinli yakla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda, iki \u00f6nemli kavramdan bahsetmek gerekir: bili\u015fsel y\u00fcklenme ve Vygotsky\u2019nin Yak\u0131nsal Geli\u015fim Alan\u0131. Bili\u015fsel y\u00fcklenme, \u00e7ok fazla enformasyonun \u00f6\u011frencilere \u00e7ok karma\u015f\u0131k bir d\u00fczeyde veya enformasyonu \u00f6z\u00fcmsemelerine izin vermeyecek h\u0131zda sunulmas\u0131 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kar (Sweller, 1988). Vygotsky\u2019nin Yak\u0131nsal Geli\u015fim Alan\u0131 (YGA) ise, bir \u00f6\u011frencinin yard\u0131ms\u0131z ne yapabilece\u011fi ve yard\u0131mla ne yapabilece\u011fi aras\u0131ndaki farkt\u0131r. Zengin medya, \u00e7ok miktarda enformasyonu \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7erisinde s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rarak verebilir. Bunun de\u011feri, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, \u00f6\u011frenenin bu enformasyonu yorumlamaya ne kadar haz\u0131r oldu\u011fuyla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.\r\n\r\n\u00d6rne\u011fin, insan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya ileri d\u00fczey end\u00fcstriyel sistemleri g\u00f6stermede bir belgesel son derece de\u011ferli olabilecekken, \u00f6\u011frencilerin belgeselden ne bekleyecekleri veya belgesel i\u00e7erisinde g\u00f6sterilebilecek kavram ve ilkeleri tan\u0131mlayabilecek haz\u0131rl\u0131\u011fa sahip olmalar\u0131 gerekir. Di\u011fer taraftan, zengin medyan\u0131n yorumlanmas\u0131, g\u00f6sterim ve \u00f6rneklerle \u00f6\u011fretilebilecek bir beceridir (Bates ve Gallagher, 1977). YouTube videolar\u0131 teknik nedenlerle yakla\u015f\u0131k sekiz dakika ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olsa da, 50 dakikal\u0131k uzun videolardan \u00e7ok daha kolay \u00f6z\u00fcmsenebilmektedir. Tekrar etmek gerekirse, zengin medyay\u0131 e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 olarak tam anlam\u0131yla kullanabilmede \u00f6\u011frenenlere destek vermek a\u00e7\u0131s\u0131ndan tasar\u0131m son derece \u00f6nemlidir.\r\n

6.6.4 Basit medya m\u0131 zengin medya m\u0131?<\/h2>\r\n\u00d6\u011fretim ama\u00e7l\u0131 medya se\u00e7erken, \u2018en zengin\u2019 veya \u2018en g\u00fc\u00e7l\u00fc\u2019 medya t\u00fcr\u00fcne y\u00f6nelmek \u00e7ok do\u011fald\u0131r. Peki niye video de\u011fil de ses kayd\u0131 kullanmal\u0131y\u0131m? Asl\u0131nda bunun i\u00e7in bir\u00e7ok neden var:\r\n