8.5.2.1 Tutarl\u0131l\u0131k<\/h3>\r\nKonu d\u0131\u015f\u0131 s\u00f6zc\u00fckler, resimler ve sesler tasar\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutulursa, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Yani, medya a\u00e7\u0131s\u0131ndan her zaman basit d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.\r\n8.5.2.2 Dikkat \u00c7ekme<\/h3>\r\nTasar\u0131ma \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclen materyale vurgu yapan i\u015faretler ve ipu\u00e7lar\u0131 eklendi\u011finde, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Bu ilke, Bates ve Gallagher (1977) taraf\u0131ndan daha \u00f6nce ula\u015f\u0131lan bulgular\u0131 desteklemektedir. \u00d6\u011frenciler, \u00e7okluortam materyallerinde neyi arayacaklar\u0131n\u0131, nereye dikkat edeceklerini bilmelidirler.\r\n8.5.2.3 Gereksizlik<\/h3>\r\n\u0130nsanlar resimlerin ve s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, resim, s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m ve metnin birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/span><\/em>\r\n8.5.2.4 Konumsal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\r\nBirbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin sayfada ya da ekran \u00fczerinde birbirlerine yak\u0131n konumda olmas\u0131 durumunda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.\u00a0<\/span><\/em>\r\n8.5.2.5 Zamansal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\r\nBirbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin ard arda de\u011fil ayn\u0131 anda sunuldu\u011fu ortamlarda insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.<\/span><\/em>\r\n8.5.2.6 Par\u00e7alama\/B\u00f6lme<\/h3>\r\nBir \u00e7okluortam dersi, b\u00f6l\u00fcnmeden t\u00fcm olarak verilmek yerine kullan\u0131c\u0131n\u0131n kendi h\u0131z\u0131na uygun olarak takip edebilee\u011fi k\u0131s\u0131mlar halinde verilirse, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/span><\/em>Yani, \u2018YouTube\u2019 videosu uzunlu\u011funda \u00e7ok say\u0131da video 50 dakikal\u0131k tek bir videodan daha etkilidir.\r\n8.5.2.7 \u00d6n Al\u0131\u015ft\u0131rma<\/h3>\r\n\u0130nsanlar, \u00f6\u011frenilecek \u00f6nemli kavramlar\u0131 ve bu kavramlar\u0131n \u00f6zelliklerini \u00f6nceden bildiklerinde daha iyi \u00f6\u011frenirler<\/span><\/em>. <\/em>Bu ilke, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f s\u0131n\u0131flar i\u00e7in bir tasar\u0131m \u00f6zelli\u011fi olabilir. \u00d6rne\u011fin derse ili\u015fkin temel kavramlar\u0131n ve ilkelerin bir \u00f6zetini veren ders anlat\u0131m\u0131 ya da okuman\u0131n ard\u0131ndan bu ilkelere ili\u015fkin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6rneklerin ya da uygulamalar\u0131n bir video i\u00e7erisinde sunulabilir.\r\n8.5.2.8 Bi\u00e7im<\/h3>\r\n\u0130nsanlar resim ve anlat\u0131m\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>B\u00f6ylece, hem i\u015fitme hem izleme \u00f6zelliklerini bir arada kullanarak bu iki \u00f6zelli\u011fin birbirini desteklemesi sa\u011flan\u0131r.\r\n8.5.2.9 \u00c7okluortam<\/h3>\r\n\u0130nsanlar, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda sadece yaz\u0131dan olu\u015fan \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131na g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/span><\/em>Bu ilke, 1995 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m \u015fu ifadeyi de destekliyor: \u00d6\u011fretmenlere ve \u00f6\u011frencilere d\u00f6rt medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc de eri\u015filebilir k\u0131l\u0131n<\/em>\u00a0(Bates, 1995, s.13).\r\n8.5.2.10 Ki\u015fiselle\u015ftirme<\/h3>\r\n\u0130nsanlar, g\u00fcnl\u00fck dil kullan\u0131lan \u00e7okluortam derslerinde akademik dil kullan\u0131lan derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>Bu noktada, Mayer'den daha ileri gidebilirim. \u00c7okluortam, \u00f6\u011frencilerin (\u00f6zellikle de uzaktan \u00f6\u011frenenlerin) \u00f6\u011fretmenle ba\u011f kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Durbridge (1983, 1984), ses ve yaz\u0131l\u0131 metnin birlikte kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada benzer bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnl\u00fck dilde konu\u015fan ger\u00e7ek bir 'insan sesi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc' kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6\u011frencilerin g\u00fcd\u00fclenmesine yard\u0131mc\u0131 olur ve \u00f6\u011fretimin do\u011frudan ve sadece o bireysel \u00f6\u011frenciye y\u00f6nelik oldu\u011fu hissini verir.\r\n8.5.2.11 Ses<\/h3>\r\n\u00c7okluortam derslerinde s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n insan sesi ile verilmesi durumunda insanlar, makine sesi ile verilen derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/em>\r\n8.5.2.12 Resim<\/h3>\r\nKonu\u015fan ki\u015finin resminin ekrana eklenmesi, insanlar\u0131n bir \u00e7okluortam dersinden daha iyi \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamaz. \u00a0<\/em>\r\n\r\nMayer'in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tekrar okuduktan sonra, 1970'lerde ve 1980'lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite'nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu'nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalardan (Bates, 1985) farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri, farkl\u0131 \u00e7okluortam teknolojileri ve farkl\u0131 ko\u015fullar kullanmas\u0131na ra\u011fmen Mayer'in ve bizim bulgular\u0131m\u0131zdaki benzerlikleri g\u00f6rmek olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131.\r\n\r\nSon d\u00f6nemde, British Columbia \u00dcniversitesi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Mayer'in tasar\u0131m ilkelerinin nas\u0131l uygulamaya d\u00f6k\u00fclece\u011fi konusunda bir dizi \u00f6neride bulundu. British Columbia \u00dcniversitesi'nde g\u00f6rev yapan personel Mayer'in bulgular\u0131n\u0131 Robert Talbert\u2019\u0131n matematik alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131l\u0131 ekran kayd\u0131 videolar\u0131ndan edindi\u011fi deneyimlerle birle\u015ftirerek\u00a0\u00e7okluortam \u00fcretimi i\u00e7in tasar\u0131m rehberi<\/a>\u00a0haz\u0131rlad\u0131.\r\n\r\nTalbert\u2019in anahtar tasar\u0131m ilkeleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:\r\n\r\n \t- Basit Olsun: Bir seferde bir fikre odaklan\u0131n.<\/li>\r\n \t
- K\u0131sa Olsun: Dikkati en \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in videolar\u0131n uzunlu\u011fu en fazla 5-6 dakika olsun.<\/li>\r\n \t
- Ger\u00e7ek Olsun: Uzman \u00f6\u011frencilerin karar verme ve problem \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini model al\u0131n.<\/li>\r\n \t
- \u0130yi Olsun: Videoyu planlarken bir amac\u0131n\u0131z olsun. M\u00fcmk\u00fcn olan en iyi kalitede video ve ses \u00fcretmeyi ama\u00e7lay\u0131n.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n
8.5.3 Medya se\u00e7iminde zay\u0131f bir fakt\u00f6r olarak \u00f6\u011fretim<\/h2>\r\n\u00c7o\u011fu \u00f6\u011fretmen i\u00e7in, ilk \u00f6l\u00e7\u00fct medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkinli\u011fidir. E\u011fer teknoloji e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan etkin de\u011filse, niye kullanal\u0131m? Bir \u00f6\u011frenci teknolojiye eri\u015femiyor veya kullanam\u0131yorsa, ne kadar iyi tasarlarsan\u0131z tasarlay\u0131n bir \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Dahas\u0131, istekli \u00f6\u011fretmenler teknolojiye ili\u015fkin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecekken, medya kullan\u0131m\u0131nda deneyimsiz olan \u00f6\u011fretmenler teknolojinin sahip oldu\u011fu potansiyelden yeterince faydalanamayacakt\u0131r.\r\n\r\nDolay\u0131s\u0131yla, bir teknolojinin etkinli\u011fi \u00fczerinde tasar\u0131m kararlar\u0131n\u0131n tesiri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00fcz y\u00fcze ders anlat\u0131m\u0131, zay\u0131f tasarlanm\u0131\u015f bir \u00e7evrimi\u00e7i dersten daha etkili olacakt\u0131r. Veya tam tersi... Benzer \u015fekilde, gerek tercih ettikleri \u00f6\u011frenme stili gerek farkl\u0131 g\u00fcd\u00fclenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00f6\u011frenciler farkl\u0131 teknolojilere farkl\u0131 tepkiler verecektir. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler, k\u00f6t\u00fc veya zay\u0131f \u00f6\u011frenme teknolojisi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00a0\u00fcstesinden gelebilirler. Bu kadar fazla de\u011fi\u015fkenin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir durumda, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmenin do\u011fru teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda zor bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Eri\u015fim (ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131), medya se\u00e7iminde \u00f6\u011fretimin etkinli\u011finden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\r\n8.5.4 \u00dcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\r\n\u0130\u015fte bu nedenledir ki, pedagojik ba\u011flamda bile olsa tasar\u0131m ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, yaln\u0131zca \u00e7okluortam materyallerinin tasar\u0131m\u0131na odaklanmak yeterli olmayacakt\u0131r. Medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7eri\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gibi di\u011fer fakt\u00f6rler (veya Mayer'in deyi\u015fiyle 's\u0131n\u0131r ko\u015fullar\u0131') ile ili\u015fkili olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medyay\u0131 kat\u0131 bir \u00f6\u011fretim penceresinden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 sormam\u0131z gerekir:\r\n\r\n \t- \u00d6\u011frencilerim kim?<\/li>\r\n \t
- Hangi i\u00e7eri\u011fin verilmesi gerekiyor?<\/li>\r\n \t
- Beceri geli\u015fimi anlam\u0131nda istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/li>\r\n \t
- Hangi \u00f6\u011fretim stratejilerini veya \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 planl\u0131yorum?<\/li>\r\n \t
- Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri nelerdir? Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, bu derste i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na ve \u00f6\u011frencilerin kendilerinden beklenen becerileri geli\u015ftirmesine nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r?<\/li>\r\n \t
- Bu derste verilecek i\u00e7erik en iyi \u015fekilde nas\u0131l sunulabilir? Medya, bu i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flar? Hangi i\u00e7erik i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\r\n \t
- Bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum? Bu dersin gerektirdi\u011fi becerileri geli\u015ftirmelerinde medyan\u0131n \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r? Hangi beceriler i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\r\n \t
- \u00c7okluortam materyallerinin en etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m yaparken hangi ilkeleri kullanmam gerekir?<\/li>\r\n<\/ol>\r\nBu sorular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u0131ral\u0131 de\u011fil tekrarlayan, yinelemeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve nas\u0131l karar vermeyi tercih etti\u011finize ba\u011fl\u0131 olarak, bu sorular\u0131n her birine verdi\u011finiz yan\u0131t\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi tercih edebilirsiniz; ancak bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek belki daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcm bu fakt\u00f6rleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, daha sezgisel bir temelde se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015fba\u015fa kalacaks\u0131n\u0131z.\r\n\r\n
Etkinlik 8.5 \u00c7okluortam tasar\u0131m ilkeleri<\/h3>\r\n\r\n \t- Mayer'in tasar\u0131m ilkelerinin, s\u0131n\u0131fa ne kadar iyi uyarlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/li>\r\n \t
- Mayer'in hangi ilkeleri s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda da ge\u00e7erlidir? Hangi ilkeler ge\u00e7erli de\u011fildir?<\/li>\r\n \t
- Mayer'in ilkeleri hangi ko\u015fullar alt\u0131nda bir s\u0131n\u0131fta uygulanabilir?<\/li>\r\n<\/ol>\r\nL\u00fctfen yan\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kutuya yaz\u0131n\u0131z.\r\n\r\n<\/div>\r\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\r\nBates, A. (1985)\u00a0<\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em>\u00a0London: Constables<\/span>\r\n\r\nBates, A. (1995) <\/span>Teaching, Open Learning and Distance Education<\/em> London\/New York: Routledge<\/span>\r\n\r\nBates, A. and Gallagher, M. (1977) <\/span>Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/em> Milton Keynes: The Open University (I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77)<\/span>\r\n\r\nDurbridge, N. (1983) <\/span>Design implications of audio and video cassettes<\/em> Milton Keynes: Open University Institute of Educational Technology<\/span>\r\n\r\nDurbridge, N. (1984) Audio cassettes, in: Bates, A. (ed.) <\/span>The Role of Technology in Distance Education<\/em> London: Routledge (re-published in 2014)<\/span>\r\n\r\nKoumi, J. (2006). Designing video and multimedia for open and flexible learning. <\/em>London:\u00a0<\/em>Routledge\r\n\r\nKoumi, J. (2015)\u00a0Learning outcomes afforded by self-assessed, segmented video-print combinations <\/span>Academia.edu<\/a>\u00a0(unpublished)<\/span>\r\n\r\nMayer, R. E. (2009). <\/span>Multimedia learning<\/em> (2nd ed). New York: Cambridge University Press<\/span>\r\n\r\nUBC Wikis (2014)<\/span> Documentation: Design Principles for Multimedia<\/a> Vancouver BC: University of British Columbia<\/span>","rendered":"![\"\"](\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/10\/Tony-talking-head.jpg\")
\u015eekil 8.5.1 Konu\u015fmac\u0131n\u0131n resmi ekrana kondu\u011funda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenmiyor (Mayer, 2009)<\/figcaption><\/figure>\n
\n8.5.1 \u00c7okluortamla \u00f6\u011fretimde tasar\u0131m\u0131n \u00f6nemi<\/h2>\n
B\u00f6l\u00fcm 7’de, medya t\u00fcrlerinin farkl\u0131 pedagojik \u00f6zelliklerini tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Teknoloji ve medyan\u0131n uygun kullan\u0131m\u0131, dijital \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6\u011fretmenleri i\u00e7in giderek daha \u00f6nemli bir gereklilik ve karma\u015f\u0131k bir durum haline geliyor. Asl\u0131nda \u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ve medya alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan profesyonel ekiplerle yak\u0131n i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015fma gereksiniminin bir nedeni de bu… \u00d6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131yla birlikte \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011fretmenler, kullanmak istedikleri medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn pedagojik ve i\u015flevsel \u00f6zelliklerine dikkat ederek bu karar\u0131 vermek durumunda kalacaklar.<\/p>\n
Bununla birlikte, medya se\u00e7imi yap\u0131ld\u0131ktan sonra, tasar\u0131ma ili\u015fkin noktalara odaklanarak se\u00e7ilen medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn en uygun \u015fekilde kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik bir yol haritas\u0131 \u00e7izmek de m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. \u00d6zellikle de B\u00f6l\u00fcm 7’de \u00f6nerilen farkl\u0131 medya t\u00fcrleri i\u00e7in olas\u0131 \u00f6\u011fretim rol veya i\u015flevlerinin belirlenmesi s\u00fcrecini yerine getirdikten sonra,\u00a0Mayer (2009) ve Koumi’nin (2006, 2015) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 temel alarak hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc se\u00e7mi\u015f olursak olal\u0131m do\u011fru tasar\u0131m\u0131n bizi etkili \u00f6\u011fretime getirece\u011fini g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n
Mayer’in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, zengin \u00e7okluortamla \u00f6\u011fretimde bili\u015fsel y\u00fck \u00fczerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131llar boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda, \u00f6\u011frenenlerin \u00e7okluortam\u0131 bili\u015fsel olarak nas\u0131l i\u015flediklerini temel alan Mayer \u00e7okluortam tasar\u0131m\u0131na ili\u015fkin 12 temel ilke ortaya koymu\u015ftur:<\/p>\n
8.5.2.1 Tutarl\u0131l\u0131k<\/h3>\n
Konu d\u0131\u015f\u0131 s\u00f6zc\u00fckler, resimler ve sesler tasar\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutulursa, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Yani, medya a\u00e7\u0131s\u0131ndan her zaman basit d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n8.5.2.2 Dikkat \u00c7ekme<\/h3>\n
Tasar\u0131ma \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclen materyale vurgu yapan i\u015faretler ve ipu\u00e7lar\u0131 eklendi\u011finde, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Bu ilke, Bates ve Gallagher (1977) taraf\u0131ndan daha \u00f6nce ula\u015f\u0131lan bulgular\u0131 desteklemektedir. \u00d6\u011frenciler, \u00e7okluortam materyallerinde neyi arayacaklar\u0131n\u0131, nereye dikkat edeceklerini bilmelidirler.<\/p>\n8.5.2.3 Gereksizlik<\/h3>\n
\u0130nsanlar resimlerin ve s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, resim, s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m ve metnin birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.4 Konumsal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\n
Birbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin sayfada ya da ekran \u00fczerinde birbirlerine yak\u0131n konumda olmas\u0131 durumunda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.\u00a0<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.5 Zamansal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\n
Birbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin ard arda de\u011fil ayn\u0131 anda sunuldu\u011fu ortamlarda insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.6 Par\u00e7alama\/B\u00f6lme<\/h3>\n
Bir \u00e7okluortam dersi, b\u00f6l\u00fcnmeden t\u00fcm olarak verilmek yerine kullan\u0131c\u0131n\u0131n kendi h\u0131z\u0131na uygun olarak takip edebilee\u011fi k\u0131s\u0131mlar halinde verilirse, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/span><\/em>Yani, \u2018YouTube\u2019 videosu uzunlu\u011funda \u00e7ok say\u0131da video 50 dakikal\u0131k tek bir videodan daha etkilidir.<\/p>\n8.5.2.7 \u00d6n Al\u0131\u015ft\u0131rma<\/h3>\n
\u0130nsanlar, \u00f6\u011frenilecek \u00f6nemli kavramlar\u0131 ve bu kavramlar\u0131n \u00f6zelliklerini \u00f6nceden bildiklerinde daha iyi \u00f6\u011frenirler<\/span><\/em>. <\/em>Bu ilke, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f s\u0131n\u0131flar i\u00e7in bir tasar\u0131m \u00f6zelli\u011fi olabilir. \u00d6rne\u011fin derse ili\u015fkin temel kavramlar\u0131n ve ilkelerin bir \u00f6zetini veren ders anlat\u0131m\u0131 ya da okuman\u0131n ard\u0131ndan bu ilkelere ili\u015fkin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6rneklerin ya da uygulamalar\u0131n bir video i\u00e7erisinde sunulabilir.<\/p>\n8.5.2.8 Bi\u00e7im<\/h3>\n
\u0130nsanlar resim ve anlat\u0131m\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>B\u00f6ylece, hem i\u015fitme hem izleme \u00f6zelliklerini bir arada kullanarak bu iki \u00f6zelli\u011fin birbirini desteklemesi sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n8.5.2.9 \u00c7okluortam<\/h3>\n
\u0130nsanlar, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda sadece yaz\u0131dan olu\u015fan \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131na g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/span><\/em>Bu ilke, 1995 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m \u015fu ifadeyi de destekliyor: \u00d6\u011fretmenlere ve \u00f6\u011frencilere d\u00f6rt medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc de eri\u015filebilir k\u0131l\u0131n<\/em>\u00a0(Bates, 1995, s.13).<\/p>\n8.5.2.10 Ki\u015fiselle\u015ftirme<\/h3>\n
\u0130nsanlar, g\u00fcnl\u00fck dil kullan\u0131lan \u00e7okluortam derslerinde akademik dil kullan\u0131lan derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>Bu noktada, Mayer’den daha ileri gidebilirim. \u00c7okluortam, \u00f6\u011frencilerin (\u00f6zellikle de uzaktan \u00f6\u011frenenlerin) \u00f6\u011fretmenle ba\u011f kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Durbridge (1983, 1984), ses ve yaz\u0131l\u0131 metnin birlikte kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada benzer bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnl\u00fck dilde konu\u015fan ger\u00e7ek bir ‘insan sesi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc’ kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6\u011frencilerin g\u00fcd\u00fclenmesine yard\u0131mc\u0131 olur ve \u00f6\u011fretimin do\u011frudan ve sadece o bireysel \u00f6\u011frenciye y\u00f6nelik oldu\u011fu hissini verir.<\/p>\n8.5.2.11 Ses<\/h3>\n
\u00c7okluortam derslerinde s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n insan sesi ile verilmesi durumunda insanlar, makine sesi ile verilen derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/em><\/p>\n8.5.2.12 Resim<\/h3>\n
Konu\u015fan ki\u015finin resminin ekrana eklenmesi, insanlar\u0131n bir \u00e7okluortam dersinden daha iyi \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamaz. \u00a0<\/em><\/p>\nMayer’in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tekrar okuduktan sonra, 1970’lerde ve 1980’lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite’nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu’nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalardan (Bates, 1985) farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri, farkl\u0131 \u00e7okluortam teknolojileri ve farkl\u0131 ko\u015fullar kullanmas\u0131na ra\u011fmen Mayer’in ve bizim bulgular\u0131m\u0131zdaki benzerlikleri g\u00f6rmek olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Son d\u00f6nemde, British Columbia \u00dcniversitesi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Mayer’in tasar\u0131m ilkelerinin nas\u0131l uygulamaya d\u00f6k\u00fclece\u011fi konusunda bir dizi \u00f6neride bulundu. British Columbia \u00dcniversitesi’nde g\u00f6rev yapan personel Mayer’in bulgular\u0131n\u0131 Robert Talbert\u2019\u0131n matematik alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131l\u0131 ekran kayd\u0131 videolar\u0131ndan edindi\u011fi deneyimlerle birle\u015ftirerek\u00a0\u00e7okluortam \u00fcretimi i\u00e7in tasar\u0131m rehberi<\/a>\u00a0haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\nTalbert\u2019in anahtar tasar\u0131m ilkeleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n
\n- Basit Olsun: Bir seferde bir fikre odaklan\u0131n.<\/li>\n
- K\u0131sa Olsun: Dikkati en \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in videolar\u0131n uzunlu\u011fu en fazla 5-6 dakika olsun.<\/li>\n
- Ger\u00e7ek Olsun: Uzman \u00f6\u011frencilerin karar verme ve problem \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini model al\u0131n.<\/li>\n
- \u0130yi Olsun: Videoyu planlarken bir amac\u0131n\u0131z olsun. M\u00fcmk\u00fcn olan en iyi kalitede video ve ses \u00fcretmeyi ama\u00e7lay\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n
8.5.3 Medya se\u00e7iminde zay\u0131f bir fakt\u00f6r olarak \u00f6\u011fretim<\/h2>\n
\u00c7o\u011fu \u00f6\u011fretmen i\u00e7in, ilk \u00f6l\u00e7\u00fct medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkinli\u011fidir. E\u011fer teknoloji e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan etkin de\u011filse, niye kullanal\u0131m? Bir \u00f6\u011frenci teknolojiye eri\u015femiyor veya kullanam\u0131yorsa, ne kadar iyi tasarlarsan\u0131z tasarlay\u0131n bir \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Dahas\u0131, istekli \u00f6\u011fretmenler teknolojiye ili\u015fkin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecekken, medya kullan\u0131m\u0131nda deneyimsiz olan \u00f6\u011fretmenler teknolojinin sahip oldu\u011fu potansiyelden yeterince faydalanamayacakt\u0131r.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, bir teknolojinin etkinli\u011fi \u00fczerinde tasar\u0131m kararlar\u0131n\u0131n tesiri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00fcz y\u00fcze ders anlat\u0131m\u0131, zay\u0131f tasarlanm\u0131\u015f bir \u00e7evrimi\u00e7i dersten daha etkili olacakt\u0131r. Veya tam tersi… Benzer \u015fekilde, gerek tercih ettikleri \u00f6\u011frenme stili gerek farkl\u0131 g\u00fcd\u00fclenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00f6\u011frenciler farkl\u0131 teknolojilere farkl\u0131 tepkiler verecektir. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler, k\u00f6t\u00fc veya zay\u0131f \u00f6\u011frenme teknolojisi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00a0\u00fcstesinden gelebilirler. Bu kadar fazla de\u011fi\u015fkenin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir durumda, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmenin do\u011fru teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda zor bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Eri\u015fim (ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131), medya se\u00e7iminde \u00f6\u011fretimin etkinli\u011finden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
8.5.4 \u00dcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\n
\u0130\u015fte bu nedenledir ki, pedagojik ba\u011flamda bile olsa tasar\u0131m ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, yaln\u0131zca \u00e7okluortam materyallerinin tasar\u0131m\u0131na odaklanmak yeterli olmayacakt\u0131r. Medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7eri\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gibi di\u011fer fakt\u00f6rler (veya Mayer’in deyi\u015fiyle ‘s\u0131n\u0131r ko\u015fullar\u0131’) ile ili\u015fkili olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medyay\u0131 kat\u0131 bir \u00f6\u011fretim penceresinden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 sormam\u0131z gerekir:<\/p>\n
\n- \u00d6\u011frencilerim kim?<\/li>\n
- Hangi i\u00e7eri\u011fin verilmesi gerekiyor?<\/li>\n
- Beceri geli\u015fimi anlam\u0131nda istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/li>\n
- Hangi \u00f6\u011fretim stratejilerini veya \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 planl\u0131yorum?<\/li>\n
- Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri nelerdir? Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, bu derste i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na ve \u00f6\u011frencilerin kendilerinden beklenen becerileri geli\u015ftirmesine nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r?<\/li>\n
- Bu derste verilecek i\u00e7erik en iyi \u015fekilde nas\u0131l sunulabilir? Medya, bu i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flar? Hangi i\u00e7erik i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\n
- Bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum? Bu dersin gerektirdi\u011fi becerileri geli\u015ftirmelerinde medyan\u0131n \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r? Hangi beceriler i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\n
- \u00c7okluortam materyallerinin en etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m yaparken hangi ilkeleri kullanmam gerekir?<\/li>\n<\/ol>\n
Bu sorular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u0131ral\u0131 de\u011fil tekrarlayan, yinelemeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve nas\u0131l karar vermeyi tercih etti\u011finize ba\u011fl\u0131 olarak, bu sorular\u0131n her birine verdi\u011finiz yan\u0131t\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi tercih edebilirsiniz; ancak bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek belki daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcm bu fakt\u00f6rleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, daha sezgisel bir temelde se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015fba\u015fa kalacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n
\nEtkinlik 8.5 \u00c7okluortam tasar\u0131m ilkeleri<\/h3>\n\n- Mayer’in tasar\u0131m ilkelerinin, s\u0131n\u0131fa ne kadar iyi uyarlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/li>\n
- Mayer’in hangi ilkeleri s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda da ge\u00e7erlidir? Hangi ilkeler ge\u00e7erli de\u011fildir?<\/li>\n
- Mayer’in ilkeleri hangi ko\u015fullar alt\u0131nda bir s\u0131n\u0131fta uygulanabilir?<\/li>\n<\/ol>\n
L\u00fctfen yan\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kutuya yaz\u0131n\u0131z.<\/p>\n<\/div>\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\n
Bates, A. (1985)\u00a0<\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em>\u00a0London: Constables<\/span><\/p>\nBates, A. (1995) <\/span>Teaching, Open Learning and Distance Education<\/em> London\/New York: Routledge<\/span><\/p>\nBates, A. and Gallagher, M. (1977) <\/span>Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/em> Milton Keynes: The Open University (I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77)<\/span><\/p>\nDurbridge, N. (1983) <\/span>Design implications of audio and video cassettes<\/em> Milton Keynes: Open University Institute of Educational Technology<\/span><\/p>\nDurbridge, N. (1984) Audio cassettes, in: Bates, A. (ed.) <\/span>The Role of Technology in Distance Education<\/em> London: Routledge (re-published in 2014)<\/span><\/p>\nKoumi, J. (2006). Designing video and multimedia for open and flexible learning. <\/em>London:\u00a0<\/em>Routledge<\/p>\nKoumi, J. (2015)\u00a0Learning outcomes afforded by self-assessed, segmented video-print combinations <\/span>Academia.edu<\/a>\u00a0(unpublished)<\/span><\/p>\n
8.5.2.3 Gereksizlik<\/h3>\r\n\u0130nsanlar resimlerin ve s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, resim, s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m ve metnin birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/span><\/em>\r\n8.5.2.4 Konumsal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\r\nBirbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin sayfada ya da ekran \u00fczerinde birbirlerine yak\u0131n konumda olmas\u0131 durumunda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.\u00a0<\/span><\/em>\r\n8.5.2.5 Zamansal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\r\nBirbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin ard arda de\u011fil ayn\u0131 anda sunuldu\u011fu ortamlarda insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.<\/span><\/em>\r\n8.5.2.6 Par\u00e7alama\/B\u00f6lme<\/h3>\r\nBir \u00e7okluortam dersi, b\u00f6l\u00fcnmeden t\u00fcm olarak verilmek yerine kullan\u0131c\u0131n\u0131n kendi h\u0131z\u0131na uygun olarak takip edebilee\u011fi k\u0131s\u0131mlar halinde verilirse, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/span><\/em>Yani, \u2018YouTube\u2019 videosu uzunlu\u011funda \u00e7ok say\u0131da video 50 dakikal\u0131k tek bir videodan daha etkilidir.\r\n8.5.2.7 \u00d6n Al\u0131\u015ft\u0131rma<\/h3>\r\n\u0130nsanlar, \u00f6\u011frenilecek \u00f6nemli kavramlar\u0131 ve bu kavramlar\u0131n \u00f6zelliklerini \u00f6nceden bildiklerinde daha iyi \u00f6\u011frenirler<\/span><\/em>. <\/em>Bu ilke, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f s\u0131n\u0131flar i\u00e7in bir tasar\u0131m \u00f6zelli\u011fi olabilir. \u00d6rne\u011fin derse ili\u015fkin temel kavramlar\u0131n ve ilkelerin bir \u00f6zetini veren ders anlat\u0131m\u0131 ya da okuman\u0131n ard\u0131ndan bu ilkelere ili\u015fkin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6rneklerin ya da uygulamalar\u0131n bir video i\u00e7erisinde sunulabilir.\r\n8.5.2.8 Bi\u00e7im<\/h3>\r\n\u0130nsanlar resim ve anlat\u0131m\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>B\u00f6ylece, hem i\u015fitme hem izleme \u00f6zelliklerini bir arada kullanarak bu iki \u00f6zelli\u011fin birbirini desteklemesi sa\u011flan\u0131r.\r\n8.5.2.9 \u00c7okluortam<\/h3>\r\n\u0130nsanlar, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda sadece yaz\u0131dan olu\u015fan \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131na g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/span><\/em>Bu ilke, 1995 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m \u015fu ifadeyi de destekliyor: \u00d6\u011fretmenlere ve \u00f6\u011frencilere d\u00f6rt medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc de eri\u015filebilir k\u0131l\u0131n<\/em>\u00a0(Bates, 1995, s.13).\r\n8.5.2.10 Ki\u015fiselle\u015ftirme<\/h3>\r\n\u0130nsanlar, g\u00fcnl\u00fck dil kullan\u0131lan \u00e7okluortam derslerinde akademik dil kullan\u0131lan derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>Bu noktada, Mayer'den daha ileri gidebilirim. \u00c7okluortam, \u00f6\u011frencilerin (\u00f6zellikle de uzaktan \u00f6\u011frenenlerin) \u00f6\u011fretmenle ba\u011f kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Durbridge (1983, 1984), ses ve yaz\u0131l\u0131 metnin birlikte kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada benzer bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnl\u00fck dilde konu\u015fan ger\u00e7ek bir 'insan sesi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc' kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6\u011frencilerin g\u00fcd\u00fclenmesine yard\u0131mc\u0131 olur ve \u00f6\u011fretimin do\u011frudan ve sadece o bireysel \u00f6\u011frenciye y\u00f6nelik oldu\u011fu hissini verir.\r\n8.5.2.11 Ses<\/h3>\r\n\u00c7okluortam derslerinde s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n insan sesi ile verilmesi durumunda insanlar, makine sesi ile verilen derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/em>\r\n8.5.2.12 Resim<\/h3>\r\nKonu\u015fan ki\u015finin resminin ekrana eklenmesi, insanlar\u0131n bir \u00e7okluortam dersinden daha iyi \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamaz. \u00a0<\/em>\r\n\r\nMayer'in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tekrar okuduktan sonra, 1970'lerde ve 1980'lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite'nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu'nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalardan (Bates, 1985) farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri, farkl\u0131 \u00e7okluortam teknolojileri ve farkl\u0131 ko\u015fullar kullanmas\u0131na ra\u011fmen Mayer'in ve bizim bulgular\u0131m\u0131zdaki benzerlikleri g\u00f6rmek olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131.\r\n\r\nSon d\u00f6nemde, British Columbia \u00dcniversitesi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Mayer'in tasar\u0131m ilkelerinin nas\u0131l uygulamaya d\u00f6k\u00fclece\u011fi konusunda bir dizi \u00f6neride bulundu. British Columbia \u00dcniversitesi'nde g\u00f6rev yapan personel Mayer'in bulgular\u0131n\u0131 Robert Talbert\u2019\u0131n matematik alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131l\u0131 ekran kayd\u0131 videolar\u0131ndan edindi\u011fi deneyimlerle birle\u015ftirerek\u00a0\u00e7okluortam \u00fcretimi i\u00e7in tasar\u0131m rehberi<\/a>\u00a0haz\u0131rlad\u0131.\r\n\r\nTalbert\u2019in anahtar tasar\u0131m ilkeleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:\r\n\r\n \t- Basit Olsun: Bir seferde bir fikre odaklan\u0131n.<\/li>\r\n \t
- K\u0131sa Olsun: Dikkati en \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in videolar\u0131n uzunlu\u011fu en fazla 5-6 dakika olsun.<\/li>\r\n \t
- Ger\u00e7ek Olsun: Uzman \u00f6\u011frencilerin karar verme ve problem \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini model al\u0131n.<\/li>\r\n \t
- \u0130yi Olsun: Videoyu planlarken bir amac\u0131n\u0131z olsun. M\u00fcmk\u00fcn olan en iyi kalitede video ve ses \u00fcretmeyi ama\u00e7lay\u0131n.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n
8.5.3 Medya se\u00e7iminde zay\u0131f bir fakt\u00f6r olarak \u00f6\u011fretim<\/h2>\r\n\u00c7o\u011fu \u00f6\u011fretmen i\u00e7in, ilk \u00f6l\u00e7\u00fct medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkinli\u011fidir. E\u011fer teknoloji e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan etkin de\u011filse, niye kullanal\u0131m? Bir \u00f6\u011frenci teknolojiye eri\u015femiyor veya kullanam\u0131yorsa, ne kadar iyi tasarlarsan\u0131z tasarlay\u0131n bir \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Dahas\u0131, istekli \u00f6\u011fretmenler teknolojiye ili\u015fkin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecekken, medya kullan\u0131m\u0131nda deneyimsiz olan \u00f6\u011fretmenler teknolojinin sahip oldu\u011fu potansiyelden yeterince faydalanamayacakt\u0131r.\r\n\r\nDolay\u0131s\u0131yla, bir teknolojinin etkinli\u011fi \u00fczerinde tasar\u0131m kararlar\u0131n\u0131n tesiri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00fcz y\u00fcze ders anlat\u0131m\u0131, zay\u0131f tasarlanm\u0131\u015f bir \u00e7evrimi\u00e7i dersten daha etkili olacakt\u0131r. Veya tam tersi... Benzer \u015fekilde, gerek tercih ettikleri \u00f6\u011frenme stili gerek farkl\u0131 g\u00fcd\u00fclenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00f6\u011frenciler farkl\u0131 teknolojilere farkl\u0131 tepkiler verecektir. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler, k\u00f6t\u00fc veya zay\u0131f \u00f6\u011frenme teknolojisi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00a0\u00fcstesinden gelebilirler. Bu kadar fazla de\u011fi\u015fkenin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir durumda, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmenin do\u011fru teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda zor bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Eri\u015fim (ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131), medya se\u00e7iminde \u00f6\u011fretimin etkinli\u011finden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\r\n8.5.4 \u00dcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\r\n\u0130\u015fte bu nedenledir ki, pedagojik ba\u011flamda bile olsa tasar\u0131m ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, yaln\u0131zca \u00e7okluortam materyallerinin tasar\u0131m\u0131na odaklanmak yeterli olmayacakt\u0131r. Medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7eri\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gibi di\u011fer fakt\u00f6rler (veya Mayer'in deyi\u015fiyle 's\u0131n\u0131r ko\u015fullar\u0131') ile ili\u015fkili olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medyay\u0131 kat\u0131 bir \u00f6\u011fretim penceresinden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 sormam\u0131z gerekir:\r\n\r\n \t- \u00d6\u011frencilerim kim?<\/li>\r\n \t
- Hangi i\u00e7eri\u011fin verilmesi gerekiyor?<\/li>\r\n \t
- Beceri geli\u015fimi anlam\u0131nda istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/li>\r\n \t
- Hangi \u00f6\u011fretim stratejilerini veya \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 planl\u0131yorum?<\/li>\r\n \t
- Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri nelerdir? Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, bu derste i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na ve \u00f6\u011frencilerin kendilerinden beklenen becerileri geli\u015ftirmesine nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r?<\/li>\r\n \t
- Bu derste verilecek i\u00e7erik en iyi \u015fekilde nas\u0131l sunulabilir? Medya, bu i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flar? Hangi i\u00e7erik i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\r\n \t
- Bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum? Bu dersin gerektirdi\u011fi becerileri geli\u015ftirmelerinde medyan\u0131n \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r? Hangi beceriler i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\r\n \t
- \u00c7okluortam materyallerinin en etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m yaparken hangi ilkeleri kullanmam gerekir?<\/li>\r\n<\/ol>\r\nBu sorular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u0131ral\u0131 de\u011fil tekrarlayan, yinelemeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve nas\u0131l karar vermeyi tercih etti\u011finize ba\u011fl\u0131 olarak, bu sorular\u0131n her birine verdi\u011finiz yan\u0131t\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi tercih edebilirsiniz; ancak bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek belki daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcm bu fakt\u00f6rleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, daha sezgisel bir temelde se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015fba\u015fa kalacaks\u0131n\u0131z.\r\n\r\n
Etkinlik 8.5 \u00c7okluortam tasar\u0131m ilkeleri<\/h3>\r\n\r\n \t- Mayer'in tasar\u0131m ilkelerinin, s\u0131n\u0131fa ne kadar iyi uyarlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/li>\r\n \t
- Mayer'in hangi ilkeleri s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda da ge\u00e7erlidir? Hangi ilkeler ge\u00e7erli de\u011fildir?<\/li>\r\n \t
- Mayer'in ilkeleri hangi ko\u015fullar alt\u0131nda bir s\u0131n\u0131fta uygulanabilir?<\/li>\r\n<\/ol>\r\nL\u00fctfen yan\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kutuya yaz\u0131n\u0131z.\r\n\r\n<\/div>\r\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\r\nBates, A. (1985)\u00a0<\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em>\u00a0London: Constables<\/span>\r\n\r\nBates, A. (1995) <\/span>Teaching, Open Learning and Distance Education<\/em> London\/New York: Routledge<\/span>\r\n\r\nBates, A. and Gallagher, M. (1977) <\/span>Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/em> Milton Keynes: The Open University (I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77)<\/span>\r\n\r\nDurbridge, N. (1983) <\/span>Design implications of audio and video cassettes<\/em> Milton Keynes: Open University Institute of Educational Technology<\/span>\r\n\r\nDurbridge, N. (1984) Audio cassettes, in: Bates, A. (ed.) <\/span>The Role of Technology in Distance Education<\/em> London: Routledge (re-published in 2014)<\/span>\r\n\r\nKoumi, J. (2006). Designing video and multimedia for open and flexible learning. <\/em>London:\u00a0<\/em>Routledge\r\n\r\nKoumi, J. (2015)\u00a0Learning outcomes afforded by self-assessed, segmented video-print combinations <\/span>Academia.edu<\/a>\u00a0(unpublished)<\/span>\r\n\r\nMayer, R. E. (2009). <\/span>Multimedia learning<\/em> (2nd ed). New York: Cambridge University Press<\/span>\r\n\r\nUBC Wikis (2014)<\/span> Documentation: Design Principles for Multimedia<\/a> Vancouver BC: University of British Columbia<\/span>","rendered":"\u015eekil 8.5.1 Konu\u015fmac\u0131n\u0131n resmi ekrana kondu\u011funda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenmiyor (Mayer, 2009)<\/figcaption><\/figure>\n
\n8.5.1 \u00c7okluortamla \u00f6\u011fretimde tasar\u0131m\u0131n \u00f6nemi<\/h2>\n
B\u00f6l\u00fcm 7’de, medya t\u00fcrlerinin farkl\u0131 pedagojik \u00f6zelliklerini tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Teknoloji ve medyan\u0131n uygun kullan\u0131m\u0131, dijital \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6\u011fretmenleri i\u00e7in giderek daha \u00f6nemli bir gereklilik ve karma\u015f\u0131k bir durum haline geliyor. Asl\u0131nda \u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ve medya alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan profesyonel ekiplerle yak\u0131n i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015fma gereksiniminin bir nedeni de bu… \u00d6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131yla birlikte \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011fretmenler, kullanmak istedikleri medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn pedagojik ve i\u015flevsel \u00f6zelliklerine dikkat ederek bu karar\u0131 vermek durumunda kalacaklar.<\/p>\n
Bununla birlikte, medya se\u00e7imi yap\u0131ld\u0131ktan sonra, tasar\u0131ma ili\u015fkin noktalara odaklanarak se\u00e7ilen medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn en uygun \u015fekilde kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik bir yol haritas\u0131 \u00e7izmek de m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. \u00d6zellikle de B\u00f6l\u00fcm 7’de \u00f6nerilen farkl\u0131 medya t\u00fcrleri i\u00e7in olas\u0131 \u00f6\u011fretim rol veya i\u015flevlerinin belirlenmesi s\u00fcrecini yerine getirdikten sonra,\u00a0Mayer (2009) ve Koumi’nin (2006, 2015) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 temel alarak hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc se\u00e7mi\u015f olursak olal\u0131m do\u011fru tasar\u0131m\u0131n bizi etkili \u00f6\u011fretime getirece\u011fini g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n
Mayer’in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, zengin \u00e7okluortamla \u00f6\u011fretimde bili\u015fsel y\u00fck \u00fczerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131llar boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda, \u00f6\u011frenenlerin \u00e7okluortam\u0131 bili\u015fsel olarak nas\u0131l i\u015flediklerini temel alan Mayer \u00e7okluortam tasar\u0131m\u0131na ili\u015fkin 12 temel ilke ortaya koymu\u015ftur:<\/p>\n
8.5.2.1 Tutarl\u0131l\u0131k<\/h3>\n
Konu d\u0131\u015f\u0131 s\u00f6zc\u00fckler, resimler ve sesler tasar\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutulursa, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Yani, medya a\u00e7\u0131s\u0131ndan her zaman basit d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n8.5.2.2 Dikkat \u00c7ekme<\/h3>\n
Tasar\u0131ma \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclen materyale vurgu yapan i\u015faretler ve ipu\u00e7lar\u0131 eklendi\u011finde, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Bu ilke, Bates ve Gallagher (1977) taraf\u0131ndan daha \u00f6nce ula\u015f\u0131lan bulgular\u0131 desteklemektedir. \u00d6\u011frenciler, \u00e7okluortam materyallerinde neyi arayacaklar\u0131n\u0131, nereye dikkat edeceklerini bilmelidirler.<\/p>\n8.5.2.3 Gereksizlik<\/h3>\n
\u0130nsanlar resimlerin ve s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, resim, s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m ve metnin birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.4 Konumsal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\n
Birbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin sayfada ya da ekran \u00fczerinde birbirlerine yak\u0131n konumda olmas\u0131 durumunda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.\u00a0<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.5 Zamansal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\n
Birbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin ard arda de\u011fil ayn\u0131 anda sunuldu\u011fu ortamlarda insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.6 Par\u00e7alama\/B\u00f6lme<\/h3>\n
Bir \u00e7okluortam dersi, b\u00f6l\u00fcnmeden t\u00fcm olarak verilmek yerine kullan\u0131c\u0131n\u0131n kendi h\u0131z\u0131na uygun olarak takip edebilee\u011fi k\u0131s\u0131mlar halinde verilirse, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/span><\/em>Yani, \u2018YouTube\u2019 videosu uzunlu\u011funda \u00e7ok say\u0131da video 50 dakikal\u0131k tek bir videodan daha etkilidir.<\/p>\n8.5.2.7 \u00d6n Al\u0131\u015ft\u0131rma<\/h3>\n
\u0130nsanlar, \u00f6\u011frenilecek \u00f6nemli kavramlar\u0131 ve bu kavramlar\u0131n \u00f6zelliklerini \u00f6nceden bildiklerinde daha iyi \u00f6\u011frenirler<\/span><\/em>. <\/em>Bu ilke, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f s\u0131n\u0131flar i\u00e7in bir tasar\u0131m \u00f6zelli\u011fi olabilir. \u00d6rne\u011fin derse ili\u015fkin temel kavramlar\u0131n ve ilkelerin bir \u00f6zetini veren ders anlat\u0131m\u0131 ya da okuman\u0131n ard\u0131ndan bu ilkelere ili\u015fkin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6rneklerin ya da uygulamalar\u0131n bir video i\u00e7erisinde sunulabilir.<\/p>\n8.5.2.8 Bi\u00e7im<\/h3>\n
\u0130nsanlar resim ve anlat\u0131m\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>B\u00f6ylece, hem i\u015fitme hem izleme \u00f6zelliklerini bir arada kullanarak bu iki \u00f6zelli\u011fin birbirini desteklemesi sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n8.5.2.9 \u00c7okluortam<\/h3>\n
\u0130nsanlar, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda sadece yaz\u0131dan olu\u015fan \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131na g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/span><\/em>Bu ilke, 1995 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m \u015fu ifadeyi de destekliyor: \u00d6\u011fretmenlere ve \u00f6\u011frencilere d\u00f6rt medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc de eri\u015filebilir k\u0131l\u0131n<\/em>\u00a0(Bates, 1995, s.13).<\/p>\n8.5.2.10 Ki\u015fiselle\u015ftirme<\/h3>\n
\u0130nsanlar, g\u00fcnl\u00fck dil kullan\u0131lan \u00e7okluortam derslerinde akademik dil kullan\u0131lan derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>Bu noktada, Mayer’den daha ileri gidebilirim. \u00c7okluortam, \u00f6\u011frencilerin (\u00f6zellikle de uzaktan \u00f6\u011frenenlerin) \u00f6\u011fretmenle ba\u011f kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Durbridge (1983, 1984), ses ve yaz\u0131l\u0131 metnin birlikte kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada benzer bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnl\u00fck dilde konu\u015fan ger\u00e7ek bir ‘insan sesi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc’ kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6\u011frencilerin g\u00fcd\u00fclenmesine yard\u0131mc\u0131 olur ve \u00f6\u011fretimin do\u011frudan ve sadece o bireysel \u00f6\u011frenciye y\u00f6nelik oldu\u011fu hissini verir.<\/p>\n8.5.2.11 Ses<\/h3>\n
\u00c7okluortam derslerinde s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n insan sesi ile verilmesi durumunda insanlar, makine sesi ile verilen derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/em><\/p>\n8.5.2.12 Resim<\/h3>\n
Konu\u015fan ki\u015finin resminin ekrana eklenmesi, insanlar\u0131n bir \u00e7okluortam dersinden daha iyi \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamaz. \u00a0<\/em><\/p>\nMayer’in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tekrar okuduktan sonra, 1970’lerde ve 1980’lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite’nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu’nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalardan (Bates, 1985) farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri, farkl\u0131 \u00e7okluortam teknolojileri ve farkl\u0131 ko\u015fullar kullanmas\u0131na ra\u011fmen Mayer’in ve bizim bulgular\u0131m\u0131zdaki benzerlikleri g\u00f6rmek olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Son d\u00f6nemde, British Columbia \u00dcniversitesi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Mayer’in tasar\u0131m ilkelerinin nas\u0131l uygulamaya d\u00f6k\u00fclece\u011fi konusunda bir dizi \u00f6neride bulundu. British Columbia \u00dcniversitesi’nde g\u00f6rev yapan personel Mayer’in bulgular\u0131n\u0131 Robert Talbert\u2019\u0131n matematik alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131l\u0131 ekran kayd\u0131 videolar\u0131ndan edindi\u011fi deneyimlerle birle\u015ftirerek\u00a0\u00e7okluortam \u00fcretimi i\u00e7in tasar\u0131m rehberi<\/a>\u00a0haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\nTalbert\u2019in anahtar tasar\u0131m ilkeleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n
\n- Basit Olsun: Bir seferde bir fikre odaklan\u0131n.<\/li>\n
- K\u0131sa Olsun: Dikkati en \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in videolar\u0131n uzunlu\u011fu en fazla 5-6 dakika olsun.<\/li>\n
- Ger\u00e7ek Olsun: Uzman \u00f6\u011frencilerin karar verme ve problem \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini model al\u0131n.<\/li>\n
- \u0130yi Olsun: Videoyu planlarken bir amac\u0131n\u0131z olsun. M\u00fcmk\u00fcn olan en iyi kalitede video ve ses \u00fcretmeyi ama\u00e7lay\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n
8.5.3 Medya se\u00e7iminde zay\u0131f bir fakt\u00f6r olarak \u00f6\u011fretim<\/h2>\n
\u00c7o\u011fu \u00f6\u011fretmen i\u00e7in, ilk \u00f6l\u00e7\u00fct medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkinli\u011fidir. E\u011fer teknoloji e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan etkin de\u011filse, niye kullanal\u0131m? Bir \u00f6\u011frenci teknolojiye eri\u015femiyor veya kullanam\u0131yorsa, ne kadar iyi tasarlarsan\u0131z tasarlay\u0131n bir \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Dahas\u0131, istekli \u00f6\u011fretmenler teknolojiye ili\u015fkin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecekken, medya kullan\u0131m\u0131nda deneyimsiz olan \u00f6\u011fretmenler teknolojinin sahip oldu\u011fu potansiyelden yeterince faydalanamayacakt\u0131r.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, bir teknolojinin etkinli\u011fi \u00fczerinde tasar\u0131m kararlar\u0131n\u0131n tesiri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00fcz y\u00fcze ders anlat\u0131m\u0131, zay\u0131f tasarlanm\u0131\u015f bir \u00e7evrimi\u00e7i dersten daha etkili olacakt\u0131r. Veya tam tersi… Benzer \u015fekilde, gerek tercih ettikleri \u00f6\u011frenme stili gerek farkl\u0131 g\u00fcd\u00fclenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00f6\u011frenciler farkl\u0131 teknolojilere farkl\u0131 tepkiler verecektir. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler, k\u00f6t\u00fc veya zay\u0131f \u00f6\u011frenme teknolojisi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00a0\u00fcstesinden gelebilirler. Bu kadar fazla de\u011fi\u015fkenin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir durumda, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmenin do\u011fru teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda zor bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Eri\u015fim (ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131), medya se\u00e7iminde \u00f6\u011fretimin etkinli\u011finden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
8.5.4 \u00dcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\n
\u0130\u015fte bu nedenledir ki, pedagojik ba\u011flamda bile olsa tasar\u0131m ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, yaln\u0131zca \u00e7okluortam materyallerinin tasar\u0131m\u0131na odaklanmak yeterli olmayacakt\u0131r. Medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7eri\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gibi di\u011fer fakt\u00f6rler (veya Mayer’in deyi\u015fiyle ‘s\u0131n\u0131r ko\u015fullar\u0131’) ile ili\u015fkili olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medyay\u0131 kat\u0131 bir \u00f6\u011fretim penceresinden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 sormam\u0131z gerekir:<\/p>\n
\n- \u00d6\u011frencilerim kim?<\/li>\n
- Hangi i\u00e7eri\u011fin verilmesi gerekiyor?<\/li>\n
- Beceri geli\u015fimi anlam\u0131nda istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/li>\n
- Hangi \u00f6\u011fretim stratejilerini veya \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 planl\u0131yorum?<\/li>\n
- Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri nelerdir? Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, bu derste i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na ve \u00f6\u011frencilerin kendilerinden beklenen becerileri geli\u015ftirmesine nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r?<\/li>\n
- Bu derste verilecek i\u00e7erik en iyi \u015fekilde nas\u0131l sunulabilir? Medya, bu i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flar? Hangi i\u00e7erik i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\n
- Bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum? Bu dersin gerektirdi\u011fi becerileri geli\u015ftirmelerinde medyan\u0131n \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r? Hangi beceriler i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\n
- \u00c7okluortam materyallerinin en etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m yaparken hangi ilkeleri kullanmam gerekir?<\/li>\n<\/ol>\n
Bu sorular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u0131ral\u0131 de\u011fil tekrarlayan, yinelemeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve nas\u0131l karar vermeyi tercih etti\u011finize ba\u011fl\u0131 olarak, bu sorular\u0131n her birine verdi\u011finiz yan\u0131t\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi tercih edebilirsiniz; ancak bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek belki daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcm bu fakt\u00f6rleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, daha sezgisel bir temelde se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015fba\u015fa kalacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n
\nEtkinlik 8.5 \u00c7okluortam tasar\u0131m ilkeleri<\/h3>\n\n- Mayer’in tasar\u0131m ilkelerinin, s\u0131n\u0131fa ne kadar iyi uyarlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/li>\n
- Mayer’in hangi ilkeleri s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda da ge\u00e7erlidir? Hangi ilkeler ge\u00e7erli de\u011fildir?<\/li>\n
- Mayer’in ilkeleri hangi ko\u015fullar alt\u0131nda bir s\u0131n\u0131fta uygulanabilir?<\/li>\n<\/ol>\n
L\u00fctfen yan\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kutuya yaz\u0131n\u0131z.<\/p>\n<\/div>\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\n
Bates, A. (1985)\u00a0<\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em>\u00a0London: Constables<\/span><\/p>\nBates, A. (1995) <\/span>Teaching, Open Learning and Distance Education<\/em> London\/New York: Routledge<\/span><\/p>\nBates, A. and Gallagher, M. (1977) <\/span>Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/em> Milton Keynes: The Open University (I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77)<\/span><\/p>\nDurbridge, N. (1983) <\/span>Design implications of audio and video cassettes<\/em> Milton Keynes: Open University Institute of Educational Technology<\/span><\/p>\nDurbridge, N. (1984) Audio cassettes, in: Bates, A. (ed.) <\/span>The Role of Technology in Distance Education<\/em> London: Routledge (re-published in 2014)<\/span><\/p>\nKoumi, J. (2006). Designing video and multimedia for open and flexible learning. <\/em>London:\u00a0<\/em>Routledge<\/p>\nKoumi, J. (2015)\u00a0Learning outcomes afforded by self-assessed, segmented video-print combinations <\/span>Academia.edu<\/a>\u00a0(unpublished)<\/span><\/p>\n
8.5.2.5 Zamansal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\r\nBirbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin ard arda de\u011fil ayn\u0131 anda sunuldu\u011fu ortamlarda insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.<\/span><\/em>\r\n8.5.2.6 Par\u00e7alama\/B\u00f6lme<\/h3>\r\nBir \u00e7okluortam dersi, b\u00f6l\u00fcnmeden t\u00fcm olarak verilmek yerine kullan\u0131c\u0131n\u0131n kendi h\u0131z\u0131na uygun olarak takip edebilee\u011fi k\u0131s\u0131mlar halinde verilirse, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/span><\/em>Yani, \u2018YouTube\u2019 videosu uzunlu\u011funda \u00e7ok say\u0131da video 50 dakikal\u0131k tek bir videodan daha etkilidir.\r\n8.5.2.7 \u00d6n Al\u0131\u015ft\u0131rma<\/h3>\r\n\u0130nsanlar, \u00f6\u011frenilecek \u00f6nemli kavramlar\u0131 ve bu kavramlar\u0131n \u00f6zelliklerini \u00f6nceden bildiklerinde daha iyi \u00f6\u011frenirler<\/span><\/em>. <\/em>Bu ilke, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f s\u0131n\u0131flar i\u00e7in bir tasar\u0131m \u00f6zelli\u011fi olabilir. \u00d6rne\u011fin derse ili\u015fkin temel kavramlar\u0131n ve ilkelerin bir \u00f6zetini veren ders anlat\u0131m\u0131 ya da okuman\u0131n ard\u0131ndan bu ilkelere ili\u015fkin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6rneklerin ya da uygulamalar\u0131n bir video i\u00e7erisinde sunulabilir.\r\n8.5.2.8 Bi\u00e7im<\/h3>\r\n\u0130nsanlar resim ve anlat\u0131m\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>B\u00f6ylece, hem i\u015fitme hem izleme \u00f6zelliklerini bir arada kullanarak bu iki \u00f6zelli\u011fin birbirini desteklemesi sa\u011flan\u0131r.\r\n8.5.2.9 \u00c7okluortam<\/h3>\r\n\u0130nsanlar, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda sadece yaz\u0131dan olu\u015fan \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131na g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/span><\/em>Bu ilke, 1995 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m \u015fu ifadeyi de destekliyor: \u00d6\u011fretmenlere ve \u00f6\u011frencilere d\u00f6rt medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc de eri\u015filebilir k\u0131l\u0131n<\/em>\u00a0(Bates, 1995, s.13).\r\n8.5.2.10 Ki\u015fiselle\u015ftirme<\/h3>\r\n\u0130nsanlar, g\u00fcnl\u00fck dil kullan\u0131lan \u00e7okluortam derslerinde akademik dil kullan\u0131lan derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>Bu noktada, Mayer'den daha ileri gidebilirim. \u00c7okluortam, \u00f6\u011frencilerin (\u00f6zellikle de uzaktan \u00f6\u011frenenlerin) \u00f6\u011fretmenle ba\u011f kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Durbridge (1983, 1984), ses ve yaz\u0131l\u0131 metnin birlikte kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada benzer bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnl\u00fck dilde konu\u015fan ger\u00e7ek bir 'insan sesi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc' kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6\u011frencilerin g\u00fcd\u00fclenmesine yard\u0131mc\u0131 olur ve \u00f6\u011fretimin do\u011frudan ve sadece o bireysel \u00f6\u011frenciye y\u00f6nelik oldu\u011fu hissini verir.\r\n8.5.2.11 Ses<\/h3>\r\n\u00c7okluortam derslerinde s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n insan sesi ile verilmesi durumunda insanlar, makine sesi ile verilen derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/em>\r\n8.5.2.12 Resim<\/h3>\r\nKonu\u015fan ki\u015finin resminin ekrana eklenmesi, insanlar\u0131n bir \u00e7okluortam dersinden daha iyi \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamaz. \u00a0<\/em>\r\n\r\nMayer'in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tekrar okuduktan sonra, 1970'lerde ve 1980'lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite'nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu'nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalardan (Bates, 1985) farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri, farkl\u0131 \u00e7okluortam teknolojileri ve farkl\u0131 ko\u015fullar kullanmas\u0131na ra\u011fmen Mayer'in ve bizim bulgular\u0131m\u0131zdaki benzerlikleri g\u00f6rmek olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131.\r\n\r\nSon d\u00f6nemde, British Columbia \u00dcniversitesi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Mayer'in tasar\u0131m ilkelerinin nas\u0131l uygulamaya d\u00f6k\u00fclece\u011fi konusunda bir dizi \u00f6neride bulundu. British Columbia \u00dcniversitesi'nde g\u00f6rev yapan personel Mayer'in bulgular\u0131n\u0131 Robert Talbert\u2019\u0131n matematik alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131l\u0131 ekran kayd\u0131 videolar\u0131ndan edindi\u011fi deneyimlerle birle\u015ftirerek\u00a0\u00e7okluortam \u00fcretimi i\u00e7in tasar\u0131m rehberi<\/a>\u00a0haz\u0131rlad\u0131.\r\n\r\nTalbert\u2019in anahtar tasar\u0131m ilkeleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:\r\n\r\n \t- Basit Olsun: Bir seferde bir fikre odaklan\u0131n.<\/li>\r\n \t
- K\u0131sa Olsun: Dikkati en \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in videolar\u0131n uzunlu\u011fu en fazla 5-6 dakika olsun.<\/li>\r\n \t
- Ger\u00e7ek Olsun: Uzman \u00f6\u011frencilerin karar verme ve problem \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini model al\u0131n.<\/li>\r\n \t
- \u0130yi Olsun: Videoyu planlarken bir amac\u0131n\u0131z olsun. M\u00fcmk\u00fcn olan en iyi kalitede video ve ses \u00fcretmeyi ama\u00e7lay\u0131n.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n
8.5.3 Medya se\u00e7iminde zay\u0131f bir fakt\u00f6r olarak \u00f6\u011fretim<\/h2>\r\n\u00c7o\u011fu \u00f6\u011fretmen i\u00e7in, ilk \u00f6l\u00e7\u00fct medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkinli\u011fidir. E\u011fer teknoloji e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan etkin de\u011filse, niye kullanal\u0131m? Bir \u00f6\u011frenci teknolojiye eri\u015femiyor veya kullanam\u0131yorsa, ne kadar iyi tasarlarsan\u0131z tasarlay\u0131n bir \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Dahas\u0131, istekli \u00f6\u011fretmenler teknolojiye ili\u015fkin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecekken, medya kullan\u0131m\u0131nda deneyimsiz olan \u00f6\u011fretmenler teknolojinin sahip oldu\u011fu potansiyelden yeterince faydalanamayacakt\u0131r.\r\n\r\nDolay\u0131s\u0131yla, bir teknolojinin etkinli\u011fi \u00fczerinde tasar\u0131m kararlar\u0131n\u0131n tesiri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00fcz y\u00fcze ders anlat\u0131m\u0131, zay\u0131f tasarlanm\u0131\u015f bir \u00e7evrimi\u00e7i dersten daha etkili olacakt\u0131r. Veya tam tersi... Benzer \u015fekilde, gerek tercih ettikleri \u00f6\u011frenme stili gerek farkl\u0131 g\u00fcd\u00fclenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00f6\u011frenciler farkl\u0131 teknolojilere farkl\u0131 tepkiler verecektir. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler, k\u00f6t\u00fc veya zay\u0131f \u00f6\u011frenme teknolojisi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00a0\u00fcstesinden gelebilirler. Bu kadar fazla de\u011fi\u015fkenin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir durumda, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmenin do\u011fru teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda zor bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Eri\u015fim (ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131), medya se\u00e7iminde \u00f6\u011fretimin etkinli\u011finden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\r\n8.5.4 \u00dcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\r\n\u0130\u015fte bu nedenledir ki, pedagojik ba\u011flamda bile olsa tasar\u0131m ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, yaln\u0131zca \u00e7okluortam materyallerinin tasar\u0131m\u0131na odaklanmak yeterli olmayacakt\u0131r. Medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7eri\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gibi di\u011fer fakt\u00f6rler (veya Mayer'in deyi\u015fiyle 's\u0131n\u0131r ko\u015fullar\u0131') ile ili\u015fkili olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medyay\u0131 kat\u0131 bir \u00f6\u011fretim penceresinden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 sormam\u0131z gerekir:\r\n\r\n \t- \u00d6\u011frencilerim kim?<\/li>\r\n \t
- Hangi i\u00e7eri\u011fin verilmesi gerekiyor?<\/li>\r\n \t
- Beceri geli\u015fimi anlam\u0131nda istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/li>\r\n \t
- Hangi \u00f6\u011fretim stratejilerini veya \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 planl\u0131yorum?<\/li>\r\n \t
- Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri nelerdir? Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, bu derste i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na ve \u00f6\u011frencilerin kendilerinden beklenen becerileri geli\u015ftirmesine nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r?<\/li>\r\n \t
- Bu derste verilecek i\u00e7erik en iyi \u015fekilde nas\u0131l sunulabilir? Medya, bu i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flar? Hangi i\u00e7erik i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\r\n \t
- Bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum? Bu dersin gerektirdi\u011fi becerileri geli\u015ftirmelerinde medyan\u0131n \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r? Hangi beceriler i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\r\n \t
- \u00c7okluortam materyallerinin en etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m yaparken hangi ilkeleri kullanmam gerekir?<\/li>\r\n<\/ol>\r\nBu sorular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u0131ral\u0131 de\u011fil tekrarlayan, yinelemeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve nas\u0131l karar vermeyi tercih etti\u011finize ba\u011fl\u0131 olarak, bu sorular\u0131n her birine verdi\u011finiz yan\u0131t\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi tercih edebilirsiniz; ancak bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek belki daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcm bu fakt\u00f6rleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, daha sezgisel bir temelde se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015fba\u015fa kalacaks\u0131n\u0131z.\r\n\r\n
Etkinlik 8.5 \u00c7okluortam tasar\u0131m ilkeleri<\/h3>\r\n\r\n \t- Mayer'in tasar\u0131m ilkelerinin, s\u0131n\u0131fa ne kadar iyi uyarlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/li>\r\n \t
- Mayer'in hangi ilkeleri s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda da ge\u00e7erlidir? Hangi ilkeler ge\u00e7erli de\u011fildir?<\/li>\r\n \t
- Mayer'in ilkeleri hangi ko\u015fullar alt\u0131nda bir s\u0131n\u0131fta uygulanabilir?<\/li>\r\n<\/ol>\r\nL\u00fctfen yan\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kutuya yaz\u0131n\u0131z.\r\n\r\n<\/div>\r\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\r\nBates, A. (1985)\u00a0<\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em>\u00a0London: Constables<\/span>\r\n\r\nBates, A. (1995) <\/span>Teaching, Open Learning and Distance Education<\/em> London\/New York: Routledge<\/span>\r\n\r\nBates, A. and Gallagher, M. (1977) <\/span>Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/em> Milton Keynes: The Open University (I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77)<\/span>\r\n\r\nDurbridge, N. (1983) <\/span>Design implications of audio and video cassettes<\/em> Milton Keynes: Open University Institute of Educational Technology<\/span>\r\n\r\nDurbridge, N. (1984) Audio cassettes, in: Bates, A. (ed.) <\/span>The Role of Technology in Distance Education<\/em> London: Routledge (re-published in 2014)<\/span>\r\n\r\nKoumi, J. (2006). Designing video and multimedia for open and flexible learning. <\/em>London:\u00a0<\/em>Routledge\r\n\r\nKoumi, J. (2015)\u00a0Learning outcomes afforded by self-assessed, segmented video-print combinations <\/span>Academia.edu<\/a>\u00a0(unpublished)<\/span>\r\n\r\nMayer, R. E. (2009). <\/span>Multimedia learning<\/em> (2nd ed). New York: Cambridge University Press<\/span>\r\n\r\nUBC Wikis (2014)<\/span> Documentation: Design Principles for Multimedia<\/a> Vancouver BC: University of British Columbia<\/span>","rendered":"\u015eekil 8.5.1 Konu\u015fmac\u0131n\u0131n resmi ekrana kondu\u011funda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenmiyor (Mayer, 2009)<\/figcaption><\/figure>\n
\n8.5.1 \u00c7okluortamla \u00f6\u011fretimde tasar\u0131m\u0131n \u00f6nemi<\/h2>\n
B\u00f6l\u00fcm 7’de, medya t\u00fcrlerinin farkl\u0131 pedagojik \u00f6zelliklerini tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Teknoloji ve medyan\u0131n uygun kullan\u0131m\u0131, dijital \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6\u011fretmenleri i\u00e7in giderek daha \u00f6nemli bir gereklilik ve karma\u015f\u0131k bir durum haline geliyor. Asl\u0131nda \u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ve medya alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan profesyonel ekiplerle yak\u0131n i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015fma gereksiniminin bir nedeni de bu… \u00d6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131yla birlikte \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011fretmenler, kullanmak istedikleri medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn pedagojik ve i\u015flevsel \u00f6zelliklerine dikkat ederek bu karar\u0131 vermek durumunda kalacaklar.<\/p>\n
Bununla birlikte, medya se\u00e7imi yap\u0131ld\u0131ktan sonra, tasar\u0131ma ili\u015fkin noktalara odaklanarak se\u00e7ilen medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn en uygun \u015fekilde kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik bir yol haritas\u0131 \u00e7izmek de m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. \u00d6zellikle de B\u00f6l\u00fcm 7’de \u00f6nerilen farkl\u0131 medya t\u00fcrleri i\u00e7in olas\u0131 \u00f6\u011fretim rol veya i\u015flevlerinin belirlenmesi s\u00fcrecini yerine getirdikten sonra,\u00a0Mayer (2009) ve Koumi’nin (2006, 2015) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 temel alarak hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc se\u00e7mi\u015f olursak olal\u0131m do\u011fru tasar\u0131m\u0131n bizi etkili \u00f6\u011fretime getirece\u011fini g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n
Mayer’in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, zengin \u00e7okluortamla \u00f6\u011fretimde bili\u015fsel y\u00fck \u00fczerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131llar boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda, \u00f6\u011frenenlerin \u00e7okluortam\u0131 bili\u015fsel olarak nas\u0131l i\u015flediklerini temel alan Mayer \u00e7okluortam tasar\u0131m\u0131na ili\u015fkin 12 temel ilke ortaya koymu\u015ftur:<\/p>\n
8.5.2.1 Tutarl\u0131l\u0131k<\/h3>\n
Konu d\u0131\u015f\u0131 s\u00f6zc\u00fckler, resimler ve sesler tasar\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutulursa, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Yani, medya a\u00e7\u0131s\u0131ndan her zaman basit d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n8.5.2.2 Dikkat \u00c7ekme<\/h3>\n
Tasar\u0131ma \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclen materyale vurgu yapan i\u015faretler ve ipu\u00e7lar\u0131 eklendi\u011finde, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Bu ilke, Bates ve Gallagher (1977) taraf\u0131ndan daha \u00f6nce ula\u015f\u0131lan bulgular\u0131 desteklemektedir. \u00d6\u011frenciler, \u00e7okluortam materyallerinde neyi arayacaklar\u0131n\u0131, nereye dikkat edeceklerini bilmelidirler.<\/p>\n8.5.2.3 Gereksizlik<\/h3>\n
\u0130nsanlar resimlerin ve s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, resim, s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m ve metnin birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.4 Konumsal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\n
Birbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin sayfada ya da ekran \u00fczerinde birbirlerine yak\u0131n konumda olmas\u0131 durumunda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.\u00a0<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.5 Zamansal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\n
Birbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin ard arda de\u011fil ayn\u0131 anda sunuldu\u011fu ortamlarda insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.6 Par\u00e7alama\/B\u00f6lme<\/h3>\n
Bir \u00e7okluortam dersi, b\u00f6l\u00fcnmeden t\u00fcm olarak verilmek yerine kullan\u0131c\u0131n\u0131n kendi h\u0131z\u0131na uygun olarak takip edebilee\u011fi k\u0131s\u0131mlar halinde verilirse, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/span><\/em>Yani, \u2018YouTube\u2019 videosu uzunlu\u011funda \u00e7ok say\u0131da video 50 dakikal\u0131k tek bir videodan daha etkilidir.<\/p>\n8.5.2.7 \u00d6n Al\u0131\u015ft\u0131rma<\/h3>\n
\u0130nsanlar, \u00f6\u011frenilecek \u00f6nemli kavramlar\u0131 ve bu kavramlar\u0131n \u00f6zelliklerini \u00f6nceden bildiklerinde daha iyi \u00f6\u011frenirler<\/span><\/em>. <\/em>Bu ilke, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f s\u0131n\u0131flar i\u00e7in bir tasar\u0131m \u00f6zelli\u011fi olabilir. \u00d6rne\u011fin derse ili\u015fkin temel kavramlar\u0131n ve ilkelerin bir \u00f6zetini veren ders anlat\u0131m\u0131 ya da okuman\u0131n ard\u0131ndan bu ilkelere ili\u015fkin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6rneklerin ya da uygulamalar\u0131n bir video i\u00e7erisinde sunulabilir.<\/p>\n8.5.2.8 Bi\u00e7im<\/h3>\n
\u0130nsanlar resim ve anlat\u0131m\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>B\u00f6ylece, hem i\u015fitme hem izleme \u00f6zelliklerini bir arada kullanarak bu iki \u00f6zelli\u011fin birbirini desteklemesi sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n8.5.2.9 \u00c7okluortam<\/h3>\n
\u0130nsanlar, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda sadece yaz\u0131dan olu\u015fan \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131na g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/span><\/em>Bu ilke, 1995 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m \u015fu ifadeyi de destekliyor: \u00d6\u011fretmenlere ve \u00f6\u011frencilere d\u00f6rt medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc de eri\u015filebilir k\u0131l\u0131n<\/em>\u00a0(Bates, 1995, s.13).<\/p>\n8.5.2.10 Ki\u015fiselle\u015ftirme<\/h3>\n
\u0130nsanlar, g\u00fcnl\u00fck dil kullan\u0131lan \u00e7okluortam derslerinde akademik dil kullan\u0131lan derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>Bu noktada, Mayer’den daha ileri gidebilirim. \u00c7okluortam, \u00f6\u011frencilerin (\u00f6zellikle de uzaktan \u00f6\u011frenenlerin) \u00f6\u011fretmenle ba\u011f kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Durbridge (1983, 1984), ses ve yaz\u0131l\u0131 metnin birlikte kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada benzer bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnl\u00fck dilde konu\u015fan ger\u00e7ek bir ‘insan sesi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc’ kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6\u011frencilerin g\u00fcd\u00fclenmesine yard\u0131mc\u0131 olur ve \u00f6\u011fretimin do\u011frudan ve sadece o bireysel \u00f6\u011frenciye y\u00f6nelik oldu\u011fu hissini verir.<\/p>\n8.5.2.11 Ses<\/h3>\n
\u00c7okluortam derslerinde s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n insan sesi ile verilmesi durumunda insanlar, makine sesi ile verilen derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/em><\/p>\n8.5.2.12 Resim<\/h3>\n
Konu\u015fan ki\u015finin resminin ekrana eklenmesi, insanlar\u0131n bir \u00e7okluortam dersinden daha iyi \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamaz. \u00a0<\/em><\/p>\nMayer’in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tekrar okuduktan sonra, 1970’lerde ve 1980’lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite’nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu’nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalardan (Bates, 1985) farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri, farkl\u0131 \u00e7okluortam teknolojileri ve farkl\u0131 ko\u015fullar kullanmas\u0131na ra\u011fmen Mayer’in ve bizim bulgular\u0131m\u0131zdaki benzerlikleri g\u00f6rmek olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Son d\u00f6nemde, British Columbia \u00dcniversitesi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Mayer’in tasar\u0131m ilkelerinin nas\u0131l uygulamaya d\u00f6k\u00fclece\u011fi konusunda bir dizi \u00f6neride bulundu. British Columbia \u00dcniversitesi’nde g\u00f6rev yapan personel Mayer’in bulgular\u0131n\u0131 Robert Talbert\u2019\u0131n matematik alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131l\u0131 ekran kayd\u0131 videolar\u0131ndan edindi\u011fi deneyimlerle birle\u015ftirerek\u00a0\u00e7okluortam \u00fcretimi i\u00e7in tasar\u0131m rehberi<\/a>\u00a0haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\nTalbert\u2019in anahtar tasar\u0131m ilkeleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n
\n- Basit Olsun: Bir seferde bir fikre odaklan\u0131n.<\/li>\n
- K\u0131sa Olsun: Dikkati en \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in videolar\u0131n uzunlu\u011fu en fazla 5-6 dakika olsun.<\/li>\n
- Ger\u00e7ek Olsun: Uzman \u00f6\u011frencilerin karar verme ve problem \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini model al\u0131n.<\/li>\n
- \u0130yi Olsun: Videoyu planlarken bir amac\u0131n\u0131z olsun. M\u00fcmk\u00fcn olan en iyi kalitede video ve ses \u00fcretmeyi ama\u00e7lay\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n
8.5.3 Medya se\u00e7iminde zay\u0131f bir fakt\u00f6r olarak \u00f6\u011fretim<\/h2>\n
\u00c7o\u011fu \u00f6\u011fretmen i\u00e7in, ilk \u00f6l\u00e7\u00fct medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkinli\u011fidir. E\u011fer teknoloji e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan etkin de\u011filse, niye kullanal\u0131m? Bir \u00f6\u011frenci teknolojiye eri\u015femiyor veya kullanam\u0131yorsa, ne kadar iyi tasarlarsan\u0131z tasarlay\u0131n bir \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Dahas\u0131, istekli \u00f6\u011fretmenler teknolojiye ili\u015fkin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecekken, medya kullan\u0131m\u0131nda deneyimsiz olan \u00f6\u011fretmenler teknolojinin sahip oldu\u011fu potansiyelden yeterince faydalanamayacakt\u0131r.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, bir teknolojinin etkinli\u011fi \u00fczerinde tasar\u0131m kararlar\u0131n\u0131n tesiri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00fcz y\u00fcze ders anlat\u0131m\u0131, zay\u0131f tasarlanm\u0131\u015f bir \u00e7evrimi\u00e7i dersten daha etkili olacakt\u0131r. Veya tam tersi… Benzer \u015fekilde, gerek tercih ettikleri \u00f6\u011frenme stili gerek farkl\u0131 g\u00fcd\u00fclenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00f6\u011frenciler farkl\u0131 teknolojilere farkl\u0131 tepkiler verecektir. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler, k\u00f6t\u00fc veya zay\u0131f \u00f6\u011frenme teknolojisi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00a0\u00fcstesinden gelebilirler. Bu kadar fazla de\u011fi\u015fkenin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir durumda, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmenin do\u011fru teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda zor bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Eri\u015fim (ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131), medya se\u00e7iminde \u00f6\u011fretimin etkinli\u011finden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
8.5.4 \u00dcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\n
\u0130\u015fte bu nedenledir ki, pedagojik ba\u011flamda bile olsa tasar\u0131m ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, yaln\u0131zca \u00e7okluortam materyallerinin tasar\u0131m\u0131na odaklanmak yeterli olmayacakt\u0131r. Medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7eri\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gibi di\u011fer fakt\u00f6rler (veya Mayer’in deyi\u015fiyle ‘s\u0131n\u0131r ko\u015fullar\u0131’) ile ili\u015fkili olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medyay\u0131 kat\u0131 bir \u00f6\u011fretim penceresinden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 sormam\u0131z gerekir:<\/p>\n
\n- \u00d6\u011frencilerim kim?<\/li>\n
- Hangi i\u00e7eri\u011fin verilmesi gerekiyor?<\/li>\n
- Beceri geli\u015fimi anlam\u0131nda istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/li>\n
- Hangi \u00f6\u011fretim stratejilerini veya \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 planl\u0131yorum?<\/li>\n
- Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri nelerdir? Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, bu derste i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na ve \u00f6\u011frencilerin kendilerinden beklenen becerileri geli\u015ftirmesine nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r?<\/li>\n
- Bu derste verilecek i\u00e7erik en iyi \u015fekilde nas\u0131l sunulabilir? Medya, bu i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flar? Hangi i\u00e7erik i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\n
- Bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum? Bu dersin gerektirdi\u011fi becerileri geli\u015ftirmelerinde medyan\u0131n \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r? Hangi beceriler i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\n
- \u00c7okluortam materyallerinin en etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m yaparken hangi ilkeleri kullanmam gerekir?<\/li>\n<\/ol>\n
Bu sorular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u0131ral\u0131 de\u011fil tekrarlayan, yinelemeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve nas\u0131l karar vermeyi tercih etti\u011finize ba\u011fl\u0131 olarak, bu sorular\u0131n her birine verdi\u011finiz yan\u0131t\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi tercih edebilirsiniz; ancak bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek belki daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcm bu fakt\u00f6rleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, daha sezgisel bir temelde se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015fba\u015fa kalacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n
\nEtkinlik 8.5 \u00c7okluortam tasar\u0131m ilkeleri<\/h3>\n\n- Mayer’in tasar\u0131m ilkelerinin, s\u0131n\u0131fa ne kadar iyi uyarlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/li>\n
- Mayer’in hangi ilkeleri s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda da ge\u00e7erlidir? Hangi ilkeler ge\u00e7erli de\u011fildir?<\/li>\n
- Mayer’in ilkeleri hangi ko\u015fullar alt\u0131nda bir s\u0131n\u0131fta uygulanabilir?<\/li>\n<\/ol>\n
L\u00fctfen yan\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kutuya yaz\u0131n\u0131z.<\/p>\n<\/div>\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\n
Bates, A. (1985)\u00a0<\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em>\u00a0London: Constables<\/span><\/p>\nBates, A. (1995) <\/span>Teaching, Open Learning and Distance Education<\/em> London\/New York: Routledge<\/span><\/p>\nBates, A. and Gallagher, M. (1977) <\/span>Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/em> Milton Keynes: The Open University (I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77)<\/span><\/p>\nDurbridge, N. (1983) <\/span>Design implications of audio and video cassettes<\/em> Milton Keynes: Open University Institute of Educational Technology<\/span><\/p>\nDurbridge, N. (1984) Audio cassettes, in: Bates, A. (ed.) <\/span>The Role of Technology in Distance Education<\/em> London: Routledge (re-published in 2014)<\/span><\/p>\nKoumi, J. (2006). Designing video and multimedia for open and flexible learning. <\/em>London:\u00a0<\/em>Routledge<\/p>\nKoumi, J. (2015)\u00a0Learning outcomes afforded by self-assessed, segmented video-print combinations <\/span>Academia.edu<\/a>\u00a0(unpublished)<\/span><\/p>\n
8.5.2.7 \u00d6n Al\u0131\u015ft\u0131rma<\/h3>\r\n\u0130nsanlar, \u00f6\u011frenilecek \u00f6nemli kavramlar\u0131 ve bu kavramlar\u0131n \u00f6zelliklerini \u00f6nceden bildiklerinde daha iyi \u00f6\u011frenirler<\/span><\/em>. <\/em>Bu ilke, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f s\u0131n\u0131flar i\u00e7in bir tasar\u0131m \u00f6zelli\u011fi olabilir. \u00d6rne\u011fin derse ili\u015fkin temel kavramlar\u0131n ve ilkelerin bir \u00f6zetini veren ders anlat\u0131m\u0131 ya da okuman\u0131n ard\u0131ndan bu ilkelere ili\u015fkin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6rneklerin ya da uygulamalar\u0131n bir video i\u00e7erisinde sunulabilir.\r\n8.5.2.8 Bi\u00e7im<\/h3>\r\n\u0130nsanlar resim ve anlat\u0131m\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>B\u00f6ylece, hem i\u015fitme hem izleme \u00f6zelliklerini bir arada kullanarak bu iki \u00f6zelli\u011fin birbirini desteklemesi sa\u011flan\u0131r.\r\n8.5.2.9 \u00c7okluortam<\/h3>\r\n\u0130nsanlar, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda sadece yaz\u0131dan olu\u015fan \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131na g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/span><\/em>Bu ilke, 1995 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m \u015fu ifadeyi de destekliyor: \u00d6\u011fretmenlere ve \u00f6\u011frencilere d\u00f6rt medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc de eri\u015filebilir k\u0131l\u0131n<\/em>\u00a0(Bates, 1995, s.13).\r\n8.5.2.10 Ki\u015fiselle\u015ftirme<\/h3>\r\n\u0130nsanlar, g\u00fcnl\u00fck dil kullan\u0131lan \u00e7okluortam derslerinde akademik dil kullan\u0131lan derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>Bu noktada, Mayer'den daha ileri gidebilirim. \u00c7okluortam, \u00f6\u011frencilerin (\u00f6zellikle de uzaktan \u00f6\u011frenenlerin) \u00f6\u011fretmenle ba\u011f kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Durbridge (1983, 1984), ses ve yaz\u0131l\u0131 metnin birlikte kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada benzer bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnl\u00fck dilde konu\u015fan ger\u00e7ek bir 'insan sesi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc' kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6\u011frencilerin g\u00fcd\u00fclenmesine yard\u0131mc\u0131 olur ve \u00f6\u011fretimin do\u011frudan ve sadece o bireysel \u00f6\u011frenciye y\u00f6nelik oldu\u011fu hissini verir.\r\n8.5.2.11 Ses<\/h3>\r\n\u00c7okluortam derslerinde s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n insan sesi ile verilmesi durumunda insanlar, makine sesi ile verilen derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/em>\r\n8.5.2.12 Resim<\/h3>\r\nKonu\u015fan ki\u015finin resminin ekrana eklenmesi, insanlar\u0131n bir \u00e7okluortam dersinden daha iyi \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamaz. \u00a0<\/em>\r\n\r\nMayer'in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tekrar okuduktan sonra, 1970'lerde ve 1980'lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite'nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu'nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalardan (Bates, 1985) farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri, farkl\u0131 \u00e7okluortam teknolojileri ve farkl\u0131 ko\u015fullar kullanmas\u0131na ra\u011fmen Mayer'in ve bizim bulgular\u0131m\u0131zdaki benzerlikleri g\u00f6rmek olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131.\r\n\r\nSon d\u00f6nemde, British Columbia \u00dcniversitesi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Mayer'in tasar\u0131m ilkelerinin nas\u0131l uygulamaya d\u00f6k\u00fclece\u011fi konusunda bir dizi \u00f6neride bulundu. British Columbia \u00dcniversitesi'nde g\u00f6rev yapan personel Mayer'in bulgular\u0131n\u0131 Robert Talbert\u2019\u0131n matematik alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131l\u0131 ekran kayd\u0131 videolar\u0131ndan edindi\u011fi deneyimlerle birle\u015ftirerek\u00a0\u00e7okluortam \u00fcretimi i\u00e7in tasar\u0131m rehberi<\/a>\u00a0haz\u0131rlad\u0131.\r\n\r\nTalbert\u2019in anahtar tasar\u0131m ilkeleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:\r\n\r\n \t- Basit Olsun: Bir seferde bir fikre odaklan\u0131n.<\/li>\r\n \t
- K\u0131sa Olsun: Dikkati en \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in videolar\u0131n uzunlu\u011fu en fazla 5-6 dakika olsun.<\/li>\r\n \t
- Ger\u00e7ek Olsun: Uzman \u00f6\u011frencilerin karar verme ve problem \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini model al\u0131n.<\/li>\r\n \t
- \u0130yi Olsun: Videoyu planlarken bir amac\u0131n\u0131z olsun. M\u00fcmk\u00fcn olan en iyi kalitede video ve ses \u00fcretmeyi ama\u00e7lay\u0131n.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n
8.5.3 Medya se\u00e7iminde zay\u0131f bir fakt\u00f6r olarak \u00f6\u011fretim<\/h2>\r\n\u00c7o\u011fu \u00f6\u011fretmen i\u00e7in, ilk \u00f6l\u00e7\u00fct medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkinli\u011fidir. E\u011fer teknoloji e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan etkin de\u011filse, niye kullanal\u0131m? Bir \u00f6\u011frenci teknolojiye eri\u015femiyor veya kullanam\u0131yorsa, ne kadar iyi tasarlarsan\u0131z tasarlay\u0131n bir \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Dahas\u0131, istekli \u00f6\u011fretmenler teknolojiye ili\u015fkin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecekken, medya kullan\u0131m\u0131nda deneyimsiz olan \u00f6\u011fretmenler teknolojinin sahip oldu\u011fu potansiyelden yeterince faydalanamayacakt\u0131r.\r\n\r\nDolay\u0131s\u0131yla, bir teknolojinin etkinli\u011fi \u00fczerinde tasar\u0131m kararlar\u0131n\u0131n tesiri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00fcz y\u00fcze ders anlat\u0131m\u0131, zay\u0131f tasarlanm\u0131\u015f bir \u00e7evrimi\u00e7i dersten daha etkili olacakt\u0131r. Veya tam tersi... Benzer \u015fekilde, gerek tercih ettikleri \u00f6\u011frenme stili gerek farkl\u0131 g\u00fcd\u00fclenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00f6\u011frenciler farkl\u0131 teknolojilere farkl\u0131 tepkiler verecektir. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler, k\u00f6t\u00fc veya zay\u0131f \u00f6\u011frenme teknolojisi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00a0\u00fcstesinden gelebilirler. Bu kadar fazla de\u011fi\u015fkenin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir durumda, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmenin do\u011fru teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda zor bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Eri\u015fim (ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131), medya se\u00e7iminde \u00f6\u011fretimin etkinli\u011finden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\r\n8.5.4 \u00dcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\r\n\u0130\u015fte bu nedenledir ki, pedagojik ba\u011flamda bile olsa tasar\u0131m ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, yaln\u0131zca \u00e7okluortam materyallerinin tasar\u0131m\u0131na odaklanmak yeterli olmayacakt\u0131r. Medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7eri\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gibi di\u011fer fakt\u00f6rler (veya Mayer'in deyi\u015fiyle 's\u0131n\u0131r ko\u015fullar\u0131') ile ili\u015fkili olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medyay\u0131 kat\u0131 bir \u00f6\u011fretim penceresinden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 sormam\u0131z gerekir:\r\n\r\n \t- \u00d6\u011frencilerim kim?<\/li>\r\n \t
- Hangi i\u00e7eri\u011fin verilmesi gerekiyor?<\/li>\r\n \t
- Beceri geli\u015fimi anlam\u0131nda istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/li>\r\n \t
- Hangi \u00f6\u011fretim stratejilerini veya \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 planl\u0131yorum?<\/li>\r\n \t
- Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri nelerdir? Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, bu derste i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na ve \u00f6\u011frencilerin kendilerinden beklenen becerileri geli\u015ftirmesine nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r?<\/li>\r\n \t
- Bu derste verilecek i\u00e7erik en iyi \u015fekilde nas\u0131l sunulabilir? Medya, bu i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flar? Hangi i\u00e7erik i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\r\n \t
- Bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum? Bu dersin gerektirdi\u011fi becerileri geli\u015ftirmelerinde medyan\u0131n \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r? Hangi beceriler i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\r\n \t
- \u00c7okluortam materyallerinin en etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m yaparken hangi ilkeleri kullanmam gerekir?<\/li>\r\n<\/ol>\r\nBu sorular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u0131ral\u0131 de\u011fil tekrarlayan, yinelemeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve nas\u0131l karar vermeyi tercih etti\u011finize ba\u011fl\u0131 olarak, bu sorular\u0131n her birine verdi\u011finiz yan\u0131t\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi tercih edebilirsiniz; ancak bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek belki daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcm bu fakt\u00f6rleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, daha sezgisel bir temelde se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015fba\u015fa kalacaks\u0131n\u0131z.\r\n\r\n
Etkinlik 8.5 \u00c7okluortam tasar\u0131m ilkeleri<\/h3>\r\n\r\n \t- Mayer'in tasar\u0131m ilkelerinin, s\u0131n\u0131fa ne kadar iyi uyarlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/li>\r\n \t
- Mayer'in hangi ilkeleri s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda da ge\u00e7erlidir? Hangi ilkeler ge\u00e7erli de\u011fildir?<\/li>\r\n \t
- Mayer'in ilkeleri hangi ko\u015fullar alt\u0131nda bir s\u0131n\u0131fta uygulanabilir?<\/li>\r\n<\/ol>\r\nL\u00fctfen yan\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kutuya yaz\u0131n\u0131z.\r\n\r\n<\/div>\r\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\r\nBates, A. (1985)\u00a0<\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em>\u00a0London: Constables<\/span>\r\n\r\nBates, A. (1995) <\/span>Teaching, Open Learning and Distance Education<\/em> London\/New York: Routledge<\/span>\r\n\r\nBates, A. and Gallagher, M. (1977) <\/span>Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/em> Milton Keynes: The Open University (I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77)<\/span>\r\n\r\nDurbridge, N. (1983) <\/span>Design implications of audio and video cassettes<\/em> Milton Keynes: Open University Institute of Educational Technology<\/span>\r\n\r\nDurbridge, N. (1984) Audio cassettes, in: Bates, A. (ed.) <\/span>The Role of Technology in Distance Education<\/em> London: Routledge (re-published in 2014)<\/span>\r\n\r\nKoumi, J. (2006). Designing video and multimedia for open and flexible learning. <\/em>London:\u00a0<\/em>Routledge\r\n\r\nKoumi, J. (2015)\u00a0Learning outcomes afforded by self-assessed, segmented video-print combinations <\/span>Academia.edu<\/a>\u00a0(unpublished)<\/span>\r\n\r\nMayer, R. E. (2009). <\/span>Multimedia learning<\/em> (2nd ed). New York: Cambridge University Press<\/span>\r\n\r\nUBC Wikis (2014)<\/span> Documentation: Design Principles for Multimedia<\/a> Vancouver BC: University of British Columbia<\/span>","rendered":"\u015eekil 8.5.1 Konu\u015fmac\u0131n\u0131n resmi ekrana kondu\u011funda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenmiyor (Mayer, 2009)<\/figcaption><\/figure>\n
\n8.5.1 \u00c7okluortamla \u00f6\u011fretimde tasar\u0131m\u0131n \u00f6nemi<\/h2>\n
B\u00f6l\u00fcm 7’de, medya t\u00fcrlerinin farkl\u0131 pedagojik \u00f6zelliklerini tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Teknoloji ve medyan\u0131n uygun kullan\u0131m\u0131, dijital \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6\u011fretmenleri i\u00e7in giderek daha \u00f6nemli bir gereklilik ve karma\u015f\u0131k bir durum haline geliyor. Asl\u0131nda \u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ve medya alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan profesyonel ekiplerle yak\u0131n i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015fma gereksiniminin bir nedeni de bu… \u00d6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131yla birlikte \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011fretmenler, kullanmak istedikleri medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn pedagojik ve i\u015flevsel \u00f6zelliklerine dikkat ederek bu karar\u0131 vermek durumunda kalacaklar.<\/p>\n
Bununla birlikte, medya se\u00e7imi yap\u0131ld\u0131ktan sonra, tasar\u0131ma ili\u015fkin noktalara odaklanarak se\u00e7ilen medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn en uygun \u015fekilde kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik bir yol haritas\u0131 \u00e7izmek de m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. \u00d6zellikle de B\u00f6l\u00fcm 7’de \u00f6nerilen farkl\u0131 medya t\u00fcrleri i\u00e7in olas\u0131 \u00f6\u011fretim rol veya i\u015flevlerinin belirlenmesi s\u00fcrecini yerine getirdikten sonra,\u00a0Mayer (2009) ve Koumi’nin (2006, 2015) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 temel alarak hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc se\u00e7mi\u015f olursak olal\u0131m do\u011fru tasar\u0131m\u0131n bizi etkili \u00f6\u011fretime getirece\u011fini g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n
Mayer’in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, zengin \u00e7okluortamla \u00f6\u011fretimde bili\u015fsel y\u00fck \u00fczerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131llar boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda, \u00f6\u011frenenlerin \u00e7okluortam\u0131 bili\u015fsel olarak nas\u0131l i\u015flediklerini temel alan Mayer \u00e7okluortam tasar\u0131m\u0131na ili\u015fkin 12 temel ilke ortaya koymu\u015ftur:<\/p>\n
8.5.2.1 Tutarl\u0131l\u0131k<\/h3>\n
Konu d\u0131\u015f\u0131 s\u00f6zc\u00fckler, resimler ve sesler tasar\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutulursa, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Yani, medya a\u00e7\u0131s\u0131ndan her zaman basit d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n8.5.2.2 Dikkat \u00c7ekme<\/h3>\n
Tasar\u0131ma \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclen materyale vurgu yapan i\u015faretler ve ipu\u00e7lar\u0131 eklendi\u011finde, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Bu ilke, Bates ve Gallagher (1977) taraf\u0131ndan daha \u00f6nce ula\u015f\u0131lan bulgular\u0131 desteklemektedir. \u00d6\u011frenciler, \u00e7okluortam materyallerinde neyi arayacaklar\u0131n\u0131, nereye dikkat edeceklerini bilmelidirler.<\/p>\n8.5.2.3 Gereksizlik<\/h3>\n
\u0130nsanlar resimlerin ve s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, resim, s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m ve metnin birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.4 Konumsal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\n
Birbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin sayfada ya da ekran \u00fczerinde birbirlerine yak\u0131n konumda olmas\u0131 durumunda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.\u00a0<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.5 Zamansal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\n
Birbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin ard arda de\u011fil ayn\u0131 anda sunuldu\u011fu ortamlarda insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.6 Par\u00e7alama\/B\u00f6lme<\/h3>\n
Bir \u00e7okluortam dersi, b\u00f6l\u00fcnmeden t\u00fcm olarak verilmek yerine kullan\u0131c\u0131n\u0131n kendi h\u0131z\u0131na uygun olarak takip edebilee\u011fi k\u0131s\u0131mlar halinde verilirse, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/span><\/em>Yani, \u2018YouTube\u2019 videosu uzunlu\u011funda \u00e7ok say\u0131da video 50 dakikal\u0131k tek bir videodan daha etkilidir.<\/p>\n8.5.2.7 \u00d6n Al\u0131\u015ft\u0131rma<\/h3>\n
\u0130nsanlar, \u00f6\u011frenilecek \u00f6nemli kavramlar\u0131 ve bu kavramlar\u0131n \u00f6zelliklerini \u00f6nceden bildiklerinde daha iyi \u00f6\u011frenirler<\/span><\/em>. <\/em>Bu ilke, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f s\u0131n\u0131flar i\u00e7in bir tasar\u0131m \u00f6zelli\u011fi olabilir. \u00d6rne\u011fin derse ili\u015fkin temel kavramlar\u0131n ve ilkelerin bir \u00f6zetini veren ders anlat\u0131m\u0131 ya da okuman\u0131n ard\u0131ndan bu ilkelere ili\u015fkin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6rneklerin ya da uygulamalar\u0131n bir video i\u00e7erisinde sunulabilir.<\/p>\n8.5.2.8 Bi\u00e7im<\/h3>\n
\u0130nsanlar resim ve anlat\u0131m\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>B\u00f6ylece, hem i\u015fitme hem izleme \u00f6zelliklerini bir arada kullanarak bu iki \u00f6zelli\u011fin birbirini desteklemesi sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n8.5.2.9 \u00c7okluortam<\/h3>\n
\u0130nsanlar, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda sadece yaz\u0131dan olu\u015fan \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131na g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/span><\/em>Bu ilke, 1995 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m \u015fu ifadeyi de destekliyor: \u00d6\u011fretmenlere ve \u00f6\u011frencilere d\u00f6rt medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc de eri\u015filebilir k\u0131l\u0131n<\/em>\u00a0(Bates, 1995, s.13).<\/p>\n8.5.2.10 Ki\u015fiselle\u015ftirme<\/h3>\n
\u0130nsanlar, g\u00fcnl\u00fck dil kullan\u0131lan \u00e7okluortam derslerinde akademik dil kullan\u0131lan derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>Bu noktada, Mayer’den daha ileri gidebilirim. \u00c7okluortam, \u00f6\u011frencilerin (\u00f6zellikle de uzaktan \u00f6\u011frenenlerin) \u00f6\u011fretmenle ba\u011f kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Durbridge (1983, 1984), ses ve yaz\u0131l\u0131 metnin birlikte kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada benzer bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnl\u00fck dilde konu\u015fan ger\u00e7ek bir ‘insan sesi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc’ kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6\u011frencilerin g\u00fcd\u00fclenmesine yard\u0131mc\u0131 olur ve \u00f6\u011fretimin do\u011frudan ve sadece o bireysel \u00f6\u011frenciye y\u00f6nelik oldu\u011fu hissini verir.<\/p>\n8.5.2.11 Ses<\/h3>\n
\u00c7okluortam derslerinde s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n insan sesi ile verilmesi durumunda insanlar, makine sesi ile verilen derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/em><\/p>\n8.5.2.12 Resim<\/h3>\n
Konu\u015fan ki\u015finin resminin ekrana eklenmesi, insanlar\u0131n bir \u00e7okluortam dersinden daha iyi \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamaz. \u00a0<\/em><\/p>\nMayer’in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tekrar okuduktan sonra, 1970’lerde ve 1980’lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite’nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu’nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalardan (Bates, 1985) farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri, farkl\u0131 \u00e7okluortam teknolojileri ve farkl\u0131 ko\u015fullar kullanmas\u0131na ra\u011fmen Mayer’in ve bizim bulgular\u0131m\u0131zdaki benzerlikleri g\u00f6rmek olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Son d\u00f6nemde, British Columbia \u00dcniversitesi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Mayer’in tasar\u0131m ilkelerinin nas\u0131l uygulamaya d\u00f6k\u00fclece\u011fi konusunda bir dizi \u00f6neride bulundu. British Columbia \u00dcniversitesi’nde g\u00f6rev yapan personel Mayer’in bulgular\u0131n\u0131 Robert Talbert\u2019\u0131n matematik alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131l\u0131 ekran kayd\u0131 videolar\u0131ndan edindi\u011fi deneyimlerle birle\u015ftirerek\u00a0\u00e7okluortam \u00fcretimi i\u00e7in tasar\u0131m rehberi<\/a>\u00a0haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\nTalbert\u2019in anahtar tasar\u0131m ilkeleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n
\n- Basit Olsun: Bir seferde bir fikre odaklan\u0131n.<\/li>\n
- K\u0131sa Olsun: Dikkati en \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in videolar\u0131n uzunlu\u011fu en fazla 5-6 dakika olsun.<\/li>\n
- Ger\u00e7ek Olsun: Uzman \u00f6\u011frencilerin karar verme ve problem \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini model al\u0131n.<\/li>\n
- \u0130yi Olsun: Videoyu planlarken bir amac\u0131n\u0131z olsun. M\u00fcmk\u00fcn olan en iyi kalitede video ve ses \u00fcretmeyi ama\u00e7lay\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n
8.5.3 Medya se\u00e7iminde zay\u0131f bir fakt\u00f6r olarak \u00f6\u011fretim<\/h2>\n
\u00c7o\u011fu \u00f6\u011fretmen i\u00e7in, ilk \u00f6l\u00e7\u00fct medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkinli\u011fidir. E\u011fer teknoloji e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan etkin de\u011filse, niye kullanal\u0131m? Bir \u00f6\u011frenci teknolojiye eri\u015femiyor veya kullanam\u0131yorsa, ne kadar iyi tasarlarsan\u0131z tasarlay\u0131n bir \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Dahas\u0131, istekli \u00f6\u011fretmenler teknolojiye ili\u015fkin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecekken, medya kullan\u0131m\u0131nda deneyimsiz olan \u00f6\u011fretmenler teknolojinin sahip oldu\u011fu potansiyelden yeterince faydalanamayacakt\u0131r.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, bir teknolojinin etkinli\u011fi \u00fczerinde tasar\u0131m kararlar\u0131n\u0131n tesiri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00fcz y\u00fcze ders anlat\u0131m\u0131, zay\u0131f tasarlanm\u0131\u015f bir \u00e7evrimi\u00e7i dersten daha etkili olacakt\u0131r. Veya tam tersi… Benzer \u015fekilde, gerek tercih ettikleri \u00f6\u011frenme stili gerek farkl\u0131 g\u00fcd\u00fclenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00f6\u011frenciler farkl\u0131 teknolojilere farkl\u0131 tepkiler verecektir. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler, k\u00f6t\u00fc veya zay\u0131f \u00f6\u011frenme teknolojisi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00a0\u00fcstesinden gelebilirler. Bu kadar fazla de\u011fi\u015fkenin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir durumda, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmenin do\u011fru teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda zor bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Eri\u015fim (ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131), medya se\u00e7iminde \u00f6\u011fretimin etkinli\u011finden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
8.5.4 \u00dcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\n
\u0130\u015fte bu nedenledir ki, pedagojik ba\u011flamda bile olsa tasar\u0131m ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, yaln\u0131zca \u00e7okluortam materyallerinin tasar\u0131m\u0131na odaklanmak yeterli olmayacakt\u0131r. Medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7eri\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gibi di\u011fer fakt\u00f6rler (veya Mayer’in deyi\u015fiyle ‘s\u0131n\u0131r ko\u015fullar\u0131’) ile ili\u015fkili olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medyay\u0131 kat\u0131 bir \u00f6\u011fretim penceresinden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 sormam\u0131z gerekir:<\/p>\n
\n- \u00d6\u011frencilerim kim?<\/li>\n
- Hangi i\u00e7eri\u011fin verilmesi gerekiyor?<\/li>\n
- Beceri geli\u015fimi anlam\u0131nda istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/li>\n
- Hangi \u00f6\u011fretim stratejilerini veya \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 planl\u0131yorum?<\/li>\n
- Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri nelerdir? Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, bu derste i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na ve \u00f6\u011frencilerin kendilerinden beklenen becerileri geli\u015ftirmesine nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r?<\/li>\n
- Bu derste verilecek i\u00e7erik en iyi \u015fekilde nas\u0131l sunulabilir? Medya, bu i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flar? Hangi i\u00e7erik i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\n
- Bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum? Bu dersin gerektirdi\u011fi becerileri geli\u015ftirmelerinde medyan\u0131n \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r? Hangi beceriler i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\n
- \u00c7okluortam materyallerinin en etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m yaparken hangi ilkeleri kullanmam gerekir?<\/li>\n<\/ol>\n
Bu sorular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u0131ral\u0131 de\u011fil tekrarlayan, yinelemeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve nas\u0131l karar vermeyi tercih etti\u011finize ba\u011fl\u0131 olarak, bu sorular\u0131n her birine verdi\u011finiz yan\u0131t\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi tercih edebilirsiniz; ancak bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek belki daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcm bu fakt\u00f6rleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, daha sezgisel bir temelde se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015fba\u015fa kalacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n
\nEtkinlik 8.5 \u00c7okluortam tasar\u0131m ilkeleri<\/h3>\n\n- Mayer’in tasar\u0131m ilkelerinin, s\u0131n\u0131fa ne kadar iyi uyarlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/li>\n
- Mayer’in hangi ilkeleri s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda da ge\u00e7erlidir? Hangi ilkeler ge\u00e7erli de\u011fildir?<\/li>\n
- Mayer’in ilkeleri hangi ko\u015fullar alt\u0131nda bir s\u0131n\u0131fta uygulanabilir?<\/li>\n<\/ol>\n
L\u00fctfen yan\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kutuya yaz\u0131n\u0131z.<\/p>\n<\/div>\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\n
Bates, A. (1985)\u00a0<\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em>\u00a0London: Constables<\/span><\/p>\nBates, A. (1995) <\/span>Teaching, Open Learning and Distance Education<\/em> London\/New York: Routledge<\/span><\/p>\nBates, A. and Gallagher, M. (1977) <\/span>Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/em> Milton Keynes: The Open University (I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77)<\/span><\/p>\nDurbridge, N. (1983) <\/span>Design implications of audio and video cassettes<\/em> Milton Keynes: Open University Institute of Educational Technology<\/span><\/p>\nDurbridge, N. (1984) Audio cassettes, in: Bates, A. (ed.) <\/span>The Role of Technology in Distance Education<\/em> London: Routledge (re-published in 2014)<\/span><\/p>\nKoumi, J. (2006). Designing video and multimedia for open and flexible learning. <\/em>London:\u00a0<\/em>Routledge<\/p>\nKoumi, J. (2015)\u00a0Learning outcomes afforded by self-assessed, segmented video-print combinations <\/span>Academia.edu<\/a>\u00a0(unpublished)<\/span><\/p>\n
8.5.2.9 \u00c7okluortam<\/h3>\r\n\u0130nsanlar, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda sadece yaz\u0131dan olu\u015fan \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131na g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/span><\/em>Bu ilke, 1995 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m \u015fu ifadeyi de destekliyor: \u00d6\u011fretmenlere ve \u00f6\u011frencilere d\u00f6rt medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc de eri\u015filebilir k\u0131l\u0131n<\/em>\u00a0(Bates, 1995, s.13).\r\n8.5.2.10 Ki\u015fiselle\u015ftirme<\/h3>\r\n\u0130nsanlar, g\u00fcnl\u00fck dil kullan\u0131lan \u00e7okluortam derslerinde akademik dil kullan\u0131lan derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>Bu noktada, Mayer'den daha ileri gidebilirim. \u00c7okluortam, \u00f6\u011frencilerin (\u00f6zellikle de uzaktan \u00f6\u011frenenlerin) \u00f6\u011fretmenle ba\u011f kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Durbridge (1983, 1984), ses ve yaz\u0131l\u0131 metnin birlikte kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada benzer bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnl\u00fck dilde konu\u015fan ger\u00e7ek bir 'insan sesi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc' kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6\u011frencilerin g\u00fcd\u00fclenmesine yard\u0131mc\u0131 olur ve \u00f6\u011fretimin do\u011frudan ve sadece o bireysel \u00f6\u011frenciye y\u00f6nelik oldu\u011fu hissini verir.\r\n8.5.2.11 Ses<\/h3>\r\n\u00c7okluortam derslerinde s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n insan sesi ile verilmesi durumunda insanlar, makine sesi ile verilen derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/em>\r\n8.5.2.12 Resim<\/h3>\r\nKonu\u015fan ki\u015finin resminin ekrana eklenmesi, insanlar\u0131n bir \u00e7okluortam dersinden daha iyi \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamaz. \u00a0<\/em>\r\n\r\nMayer'in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tekrar okuduktan sonra, 1970'lerde ve 1980'lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite'nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu'nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalardan (Bates, 1985) farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri, farkl\u0131 \u00e7okluortam teknolojileri ve farkl\u0131 ko\u015fullar kullanmas\u0131na ra\u011fmen Mayer'in ve bizim bulgular\u0131m\u0131zdaki benzerlikleri g\u00f6rmek olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131.\r\n\r\nSon d\u00f6nemde, British Columbia \u00dcniversitesi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Mayer'in tasar\u0131m ilkelerinin nas\u0131l uygulamaya d\u00f6k\u00fclece\u011fi konusunda bir dizi \u00f6neride bulundu. British Columbia \u00dcniversitesi'nde g\u00f6rev yapan personel Mayer'in bulgular\u0131n\u0131 Robert Talbert\u2019\u0131n matematik alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131l\u0131 ekran kayd\u0131 videolar\u0131ndan edindi\u011fi deneyimlerle birle\u015ftirerek\u00a0\u00e7okluortam \u00fcretimi i\u00e7in tasar\u0131m rehberi<\/a>\u00a0haz\u0131rlad\u0131.\r\n\r\nTalbert\u2019in anahtar tasar\u0131m ilkeleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:\r\n\r\n \t- Basit Olsun: Bir seferde bir fikre odaklan\u0131n.<\/li>\r\n \t
- K\u0131sa Olsun: Dikkati en \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in videolar\u0131n uzunlu\u011fu en fazla 5-6 dakika olsun.<\/li>\r\n \t
- Ger\u00e7ek Olsun: Uzman \u00f6\u011frencilerin karar verme ve problem \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini model al\u0131n.<\/li>\r\n \t
- \u0130yi Olsun: Videoyu planlarken bir amac\u0131n\u0131z olsun. M\u00fcmk\u00fcn olan en iyi kalitede video ve ses \u00fcretmeyi ama\u00e7lay\u0131n.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n
8.5.3 Medya se\u00e7iminde zay\u0131f bir fakt\u00f6r olarak \u00f6\u011fretim<\/h2>\r\n\u00c7o\u011fu \u00f6\u011fretmen i\u00e7in, ilk \u00f6l\u00e7\u00fct medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkinli\u011fidir. E\u011fer teknoloji e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan etkin de\u011filse, niye kullanal\u0131m? Bir \u00f6\u011frenci teknolojiye eri\u015femiyor veya kullanam\u0131yorsa, ne kadar iyi tasarlarsan\u0131z tasarlay\u0131n bir \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Dahas\u0131, istekli \u00f6\u011fretmenler teknolojiye ili\u015fkin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecekken, medya kullan\u0131m\u0131nda deneyimsiz olan \u00f6\u011fretmenler teknolojinin sahip oldu\u011fu potansiyelden yeterince faydalanamayacakt\u0131r.\r\n\r\nDolay\u0131s\u0131yla, bir teknolojinin etkinli\u011fi \u00fczerinde tasar\u0131m kararlar\u0131n\u0131n tesiri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00fcz y\u00fcze ders anlat\u0131m\u0131, zay\u0131f tasarlanm\u0131\u015f bir \u00e7evrimi\u00e7i dersten daha etkili olacakt\u0131r. Veya tam tersi... Benzer \u015fekilde, gerek tercih ettikleri \u00f6\u011frenme stili gerek farkl\u0131 g\u00fcd\u00fclenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00f6\u011frenciler farkl\u0131 teknolojilere farkl\u0131 tepkiler verecektir. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler, k\u00f6t\u00fc veya zay\u0131f \u00f6\u011frenme teknolojisi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00a0\u00fcstesinden gelebilirler. Bu kadar fazla de\u011fi\u015fkenin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir durumda, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmenin do\u011fru teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda zor bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Eri\u015fim (ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131), medya se\u00e7iminde \u00f6\u011fretimin etkinli\u011finden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\r\n8.5.4 \u00dcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\r\n\u0130\u015fte bu nedenledir ki, pedagojik ba\u011flamda bile olsa tasar\u0131m ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, yaln\u0131zca \u00e7okluortam materyallerinin tasar\u0131m\u0131na odaklanmak yeterli olmayacakt\u0131r. Medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7eri\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gibi di\u011fer fakt\u00f6rler (veya Mayer'in deyi\u015fiyle 's\u0131n\u0131r ko\u015fullar\u0131') ile ili\u015fkili olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medyay\u0131 kat\u0131 bir \u00f6\u011fretim penceresinden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 sormam\u0131z gerekir:\r\n\r\n \t- \u00d6\u011frencilerim kim?<\/li>\r\n \t
- Hangi i\u00e7eri\u011fin verilmesi gerekiyor?<\/li>\r\n \t
- Beceri geli\u015fimi anlam\u0131nda istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/li>\r\n \t
- Hangi \u00f6\u011fretim stratejilerini veya \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 planl\u0131yorum?<\/li>\r\n \t
- Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri nelerdir? Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, bu derste i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na ve \u00f6\u011frencilerin kendilerinden beklenen becerileri geli\u015ftirmesine nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r?<\/li>\r\n \t
- Bu derste verilecek i\u00e7erik en iyi \u015fekilde nas\u0131l sunulabilir? Medya, bu i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flar? Hangi i\u00e7erik i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\r\n \t
- Bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum? Bu dersin gerektirdi\u011fi becerileri geli\u015ftirmelerinde medyan\u0131n \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r? Hangi beceriler i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\r\n \t
- \u00c7okluortam materyallerinin en etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m yaparken hangi ilkeleri kullanmam gerekir?<\/li>\r\n<\/ol>\r\nBu sorular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u0131ral\u0131 de\u011fil tekrarlayan, yinelemeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve nas\u0131l karar vermeyi tercih etti\u011finize ba\u011fl\u0131 olarak, bu sorular\u0131n her birine verdi\u011finiz yan\u0131t\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi tercih edebilirsiniz; ancak bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek belki daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcm bu fakt\u00f6rleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, daha sezgisel bir temelde se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015fba\u015fa kalacaks\u0131n\u0131z.\r\n\r\n
Etkinlik 8.5 \u00c7okluortam tasar\u0131m ilkeleri<\/h3>\r\n\r\n \t- Mayer'in tasar\u0131m ilkelerinin, s\u0131n\u0131fa ne kadar iyi uyarlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/li>\r\n \t
- Mayer'in hangi ilkeleri s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda da ge\u00e7erlidir? Hangi ilkeler ge\u00e7erli de\u011fildir?<\/li>\r\n \t
- Mayer'in ilkeleri hangi ko\u015fullar alt\u0131nda bir s\u0131n\u0131fta uygulanabilir?<\/li>\r\n<\/ol>\r\nL\u00fctfen yan\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kutuya yaz\u0131n\u0131z.\r\n\r\n<\/div>\r\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\r\nBates, A. (1985)\u00a0<\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em>\u00a0London: Constables<\/span>\r\n\r\nBates, A. (1995) <\/span>Teaching, Open Learning and Distance Education<\/em> London\/New York: Routledge<\/span>\r\n\r\nBates, A. and Gallagher, M. (1977) <\/span>Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/em> Milton Keynes: The Open University (I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77)<\/span>\r\n\r\nDurbridge, N. (1983) <\/span>Design implications of audio and video cassettes<\/em> Milton Keynes: Open University Institute of Educational Technology<\/span>\r\n\r\nDurbridge, N. (1984) Audio cassettes, in: Bates, A. (ed.) <\/span>The Role of Technology in Distance Education<\/em> London: Routledge (re-published in 2014)<\/span>\r\n\r\nKoumi, J. (2006). Designing video and multimedia for open and flexible learning. <\/em>London:\u00a0<\/em>Routledge\r\n\r\nKoumi, J. (2015)\u00a0Learning outcomes afforded by self-assessed, segmented video-print combinations <\/span>Academia.edu<\/a>\u00a0(unpublished)<\/span>\r\n\r\nMayer, R. E. (2009). <\/span>Multimedia learning<\/em> (2nd ed). New York: Cambridge University Press<\/span>\r\n\r\nUBC Wikis (2014)<\/span> Documentation: Design Principles for Multimedia<\/a> Vancouver BC: University of British Columbia<\/span>","rendered":"\u015eekil 8.5.1 Konu\u015fmac\u0131n\u0131n resmi ekrana kondu\u011funda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenmiyor (Mayer, 2009)<\/figcaption><\/figure>\n
\n8.5.1 \u00c7okluortamla \u00f6\u011fretimde tasar\u0131m\u0131n \u00f6nemi<\/h2>\n
B\u00f6l\u00fcm 7’de, medya t\u00fcrlerinin farkl\u0131 pedagojik \u00f6zelliklerini tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Teknoloji ve medyan\u0131n uygun kullan\u0131m\u0131, dijital \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6\u011fretmenleri i\u00e7in giderek daha \u00f6nemli bir gereklilik ve karma\u015f\u0131k bir durum haline geliyor. Asl\u0131nda \u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ve medya alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan profesyonel ekiplerle yak\u0131n i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015fma gereksiniminin bir nedeni de bu… \u00d6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131yla birlikte \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011fretmenler, kullanmak istedikleri medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn pedagojik ve i\u015flevsel \u00f6zelliklerine dikkat ederek bu karar\u0131 vermek durumunda kalacaklar.<\/p>\n
Bununla birlikte, medya se\u00e7imi yap\u0131ld\u0131ktan sonra, tasar\u0131ma ili\u015fkin noktalara odaklanarak se\u00e7ilen medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn en uygun \u015fekilde kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik bir yol haritas\u0131 \u00e7izmek de m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. \u00d6zellikle de B\u00f6l\u00fcm 7’de \u00f6nerilen farkl\u0131 medya t\u00fcrleri i\u00e7in olas\u0131 \u00f6\u011fretim rol veya i\u015flevlerinin belirlenmesi s\u00fcrecini yerine getirdikten sonra,\u00a0Mayer (2009) ve Koumi’nin (2006, 2015) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 temel alarak hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc se\u00e7mi\u015f olursak olal\u0131m do\u011fru tasar\u0131m\u0131n bizi etkili \u00f6\u011fretime getirece\u011fini g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n
Mayer’in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, zengin \u00e7okluortamla \u00f6\u011fretimde bili\u015fsel y\u00fck \u00fczerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131llar boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda, \u00f6\u011frenenlerin \u00e7okluortam\u0131 bili\u015fsel olarak nas\u0131l i\u015flediklerini temel alan Mayer \u00e7okluortam tasar\u0131m\u0131na ili\u015fkin 12 temel ilke ortaya koymu\u015ftur:<\/p>\n
8.5.2.1 Tutarl\u0131l\u0131k<\/h3>\n
Konu d\u0131\u015f\u0131 s\u00f6zc\u00fckler, resimler ve sesler tasar\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutulursa, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Yani, medya a\u00e7\u0131s\u0131ndan her zaman basit d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n8.5.2.2 Dikkat \u00c7ekme<\/h3>\n
Tasar\u0131ma \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclen materyale vurgu yapan i\u015faretler ve ipu\u00e7lar\u0131 eklendi\u011finde, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Bu ilke, Bates ve Gallagher (1977) taraf\u0131ndan daha \u00f6nce ula\u015f\u0131lan bulgular\u0131 desteklemektedir. \u00d6\u011frenciler, \u00e7okluortam materyallerinde neyi arayacaklar\u0131n\u0131, nereye dikkat edeceklerini bilmelidirler.<\/p>\n8.5.2.3 Gereksizlik<\/h3>\n
\u0130nsanlar resimlerin ve s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, resim, s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m ve metnin birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.4 Konumsal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\n
Birbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin sayfada ya da ekran \u00fczerinde birbirlerine yak\u0131n konumda olmas\u0131 durumunda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.\u00a0<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.5 Zamansal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\n
Birbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin ard arda de\u011fil ayn\u0131 anda sunuldu\u011fu ortamlarda insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.6 Par\u00e7alama\/B\u00f6lme<\/h3>\n
Bir \u00e7okluortam dersi, b\u00f6l\u00fcnmeden t\u00fcm olarak verilmek yerine kullan\u0131c\u0131n\u0131n kendi h\u0131z\u0131na uygun olarak takip edebilee\u011fi k\u0131s\u0131mlar halinde verilirse, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/span><\/em>Yani, \u2018YouTube\u2019 videosu uzunlu\u011funda \u00e7ok say\u0131da video 50 dakikal\u0131k tek bir videodan daha etkilidir.<\/p>\n8.5.2.7 \u00d6n Al\u0131\u015ft\u0131rma<\/h3>\n
\u0130nsanlar, \u00f6\u011frenilecek \u00f6nemli kavramlar\u0131 ve bu kavramlar\u0131n \u00f6zelliklerini \u00f6nceden bildiklerinde daha iyi \u00f6\u011frenirler<\/span><\/em>. <\/em>Bu ilke, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f s\u0131n\u0131flar i\u00e7in bir tasar\u0131m \u00f6zelli\u011fi olabilir. \u00d6rne\u011fin derse ili\u015fkin temel kavramlar\u0131n ve ilkelerin bir \u00f6zetini veren ders anlat\u0131m\u0131 ya da okuman\u0131n ard\u0131ndan bu ilkelere ili\u015fkin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6rneklerin ya da uygulamalar\u0131n bir video i\u00e7erisinde sunulabilir.<\/p>\n8.5.2.8 Bi\u00e7im<\/h3>\n
\u0130nsanlar resim ve anlat\u0131m\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>B\u00f6ylece, hem i\u015fitme hem izleme \u00f6zelliklerini bir arada kullanarak bu iki \u00f6zelli\u011fin birbirini desteklemesi sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n8.5.2.9 \u00c7okluortam<\/h3>\n
\u0130nsanlar, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda sadece yaz\u0131dan olu\u015fan \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131na g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/span><\/em>Bu ilke, 1995 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m \u015fu ifadeyi de destekliyor: \u00d6\u011fretmenlere ve \u00f6\u011frencilere d\u00f6rt medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc de eri\u015filebilir k\u0131l\u0131n<\/em>\u00a0(Bates, 1995, s.13).<\/p>\n8.5.2.10 Ki\u015fiselle\u015ftirme<\/h3>\n
\u0130nsanlar, g\u00fcnl\u00fck dil kullan\u0131lan \u00e7okluortam derslerinde akademik dil kullan\u0131lan derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>Bu noktada, Mayer’den daha ileri gidebilirim. \u00c7okluortam, \u00f6\u011frencilerin (\u00f6zellikle de uzaktan \u00f6\u011frenenlerin) \u00f6\u011fretmenle ba\u011f kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Durbridge (1983, 1984), ses ve yaz\u0131l\u0131 metnin birlikte kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada benzer bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnl\u00fck dilde konu\u015fan ger\u00e7ek bir ‘insan sesi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc’ kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6\u011frencilerin g\u00fcd\u00fclenmesine yard\u0131mc\u0131 olur ve \u00f6\u011fretimin do\u011frudan ve sadece o bireysel \u00f6\u011frenciye y\u00f6nelik oldu\u011fu hissini verir.<\/p>\n8.5.2.11 Ses<\/h3>\n
\u00c7okluortam derslerinde s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n insan sesi ile verilmesi durumunda insanlar, makine sesi ile verilen derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/em><\/p>\n8.5.2.12 Resim<\/h3>\n
Konu\u015fan ki\u015finin resminin ekrana eklenmesi, insanlar\u0131n bir \u00e7okluortam dersinden daha iyi \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamaz. \u00a0<\/em><\/p>\nMayer’in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tekrar okuduktan sonra, 1970’lerde ve 1980’lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite’nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu’nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalardan (Bates, 1985) farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri, farkl\u0131 \u00e7okluortam teknolojileri ve farkl\u0131 ko\u015fullar kullanmas\u0131na ra\u011fmen Mayer’in ve bizim bulgular\u0131m\u0131zdaki benzerlikleri g\u00f6rmek olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Son d\u00f6nemde, British Columbia \u00dcniversitesi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Mayer’in tasar\u0131m ilkelerinin nas\u0131l uygulamaya d\u00f6k\u00fclece\u011fi konusunda bir dizi \u00f6neride bulundu. British Columbia \u00dcniversitesi’nde g\u00f6rev yapan personel Mayer’in bulgular\u0131n\u0131 Robert Talbert\u2019\u0131n matematik alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131l\u0131 ekran kayd\u0131 videolar\u0131ndan edindi\u011fi deneyimlerle birle\u015ftirerek\u00a0\u00e7okluortam \u00fcretimi i\u00e7in tasar\u0131m rehberi<\/a>\u00a0haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\nTalbert\u2019in anahtar tasar\u0131m ilkeleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n
\n- Basit Olsun: Bir seferde bir fikre odaklan\u0131n.<\/li>\n
- K\u0131sa Olsun: Dikkati en \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in videolar\u0131n uzunlu\u011fu en fazla 5-6 dakika olsun.<\/li>\n
- Ger\u00e7ek Olsun: Uzman \u00f6\u011frencilerin karar verme ve problem \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini model al\u0131n.<\/li>\n
- \u0130yi Olsun: Videoyu planlarken bir amac\u0131n\u0131z olsun. M\u00fcmk\u00fcn olan en iyi kalitede video ve ses \u00fcretmeyi ama\u00e7lay\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n
8.5.3 Medya se\u00e7iminde zay\u0131f bir fakt\u00f6r olarak \u00f6\u011fretim<\/h2>\n
\u00c7o\u011fu \u00f6\u011fretmen i\u00e7in, ilk \u00f6l\u00e7\u00fct medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkinli\u011fidir. E\u011fer teknoloji e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan etkin de\u011filse, niye kullanal\u0131m? Bir \u00f6\u011frenci teknolojiye eri\u015femiyor veya kullanam\u0131yorsa, ne kadar iyi tasarlarsan\u0131z tasarlay\u0131n bir \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Dahas\u0131, istekli \u00f6\u011fretmenler teknolojiye ili\u015fkin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecekken, medya kullan\u0131m\u0131nda deneyimsiz olan \u00f6\u011fretmenler teknolojinin sahip oldu\u011fu potansiyelden yeterince faydalanamayacakt\u0131r.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, bir teknolojinin etkinli\u011fi \u00fczerinde tasar\u0131m kararlar\u0131n\u0131n tesiri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00fcz y\u00fcze ders anlat\u0131m\u0131, zay\u0131f tasarlanm\u0131\u015f bir \u00e7evrimi\u00e7i dersten daha etkili olacakt\u0131r. Veya tam tersi… Benzer \u015fekilde, gerek tercih ettikleri \u00f6\u011frenme stili gerek farkl\u0131 g\u00fcd\u00fclenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00f6\u011frenciler farkl\u0131 teknolojilere farkl\u0131 tepkiler verecektir. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler, k\u00f6t\u00fc veya zay\u0131f \u00f6\u011frenme teknolojisi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00a0\u00fcstesinden gelebilirler. Bu kadar fazla de\u011fi\u015fkenin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir durumda, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmenin do\u011fru teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda zor bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Eri\u015fim (ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131), medya se\u00e7iminde \u00f6\u011fretimin etkinli\u011finden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
8.5.4 \u00dcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\n
\u0130\u015fte bu nedenledir ki, pedagojik ba\u011flamda bile olsa tasar\u0131m ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, yaln\u0131zca \u00e7okluortam materyallerinin tasar\u0131m\u0131na odaklanmak yeterli olmayacakt\u0131r. Medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7eri\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gibi di\u011fer fakt\u00f6rler (veya Mayer’in deyi\u015fiyle ‘s\u0131n\u0131r ko\u015fullar\u0131’) ile ili\u015fkili olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medyay\u0131 kat\u0131 bir \u00f6\u011fretim penceresinden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 sormam\u0131z gerekir:<\/p>\n
\n- \u00d6\u011frencilerim kim?<\/li>\n
- Hangi i\u00e7eri\u011fin verilmesi gerekiyor?<\/li>\n
- Beceri geli\u015fimi anlam\u0131nda istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/li>\n
- Hangi \u00f6\u011fretim stratejilerini veya \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 planl\u0131yorum?<\/li>\n
- Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri nelerdir? Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, bu derste i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na ve \u00f6\u011frencilerin kendilerinden beklenen becerileri geli\u015ftirmesine nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r?<\/li>\n
- Bu derste verilecek i\u00e7erik en iyi \u015fekilde nas\u0131l sunulabilir? Medya, bu i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flar? Hangi i\u00e7erik i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\n
- Bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum? Bu dersin gerektirdi\u011fi becerileri geli\u015ftirmelerinde medyan\u0131n \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r? Hangi beceriler i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\n
- \u00c7okluortam materyallerinin en etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m yaparken hangi ilkeleri kullanmam gerekir?<\/li>\n<\/ol>\n
Bu sorular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u0131ral\u0131 de\u011fil tekrarlayan, yinelemeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve nas\u0131l karar vermeyi tercih etti\u011finize ba\u011fl\u0131 olarak, bu sorular\u0131n her birine verdi\u011finiz yan\u0131t\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi tercih edebilirsiniz; ancak bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek belki daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcm bu fakt\u00f6rleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, daha sezgisel bir temelde se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015fba\u015fa kalacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n
\nEtkinlik 8.5 \u00c7okluortam tasar\u0131m ilkeleri<\/h3>\n\n- Mayer’in tasar\u0131m ilkelerinin, s\u0131n\u0131fa ne kadar iyi uyarlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/li>\n
- Mayer’in hangi ilkeleri s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda da ge\u00e7erlidir? Hangi ilkeler ge\u00e7erli de\u011fildir?<\/li>\n
- Mayer’in ilkeleri hangi ko\u015fullar alt\u0131nda bir s\u0131n\u0131fta uygulanabilir?<\/li>\n<\/ol>\n
L\u00fctfen yan\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kutuya yaz\u0131n\u0131z.<\/p>\n<\/div>\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\n
Bates, A. (1985)\u00a0<\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em>\u00a0London: Constables<\/span><\/p>\nBates, A. (1995) <\/span>Teaching, Open Learning and Distance Education<\/em> London\/New York: Routledge<\/span><\/p>\nBates, A. and Gallagher, M. (1977) <\/span>Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/em> Milton Keynes: The Open University (I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77)<\/span><\/p>\nDurbridge, N. (1983) <\/span>Design implications of audio and video cassettes<\/em> Milton Keynes: Open University Institute of Educational Technology<\/span><\/p>\nDurbridge, N. (1984) Audio cassettes, in: Bates, A. (ed.) <\/span>The Role of Technology in Distance Education<\/em> London: Routledge (re-published in 2014)<\/span><\/p>\nKoumi, J. (2006). Designing video and multimedia for open and flexible learning. <\/em>London:\u00a0<\/em>Routledge<\/p>\nKoumi, J. (2015)\u00a0Learning outcomes afforded by self-assessed, segmented video-print combinations <\/span>Academia.edu<\/a>\u00a0(unpublished)<\/span><\/p>\n
8.5.2.11 Ses<\/h3>\r\n\u00c7okluortam derslerinde s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n insan sesi ile verilmesi durumunda insanlar, makine sesi ile verilen derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/em>\r\n8.5.2.12 Resim<\/h3>\r\nKonu\u015fan ki\u015finin resminin ekrana eklenmesi, insanlar\u0131n bir \u00e7okluortam dersinden daha iyi \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamaz. \u00a0<\/em>\r\n\r\nMayer'in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tekrar okuduktan sonra, 1970'lerde ve 1980'lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite'nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu'nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalardan (Bates, 1985) farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri, farkl\u0131 \u00e7okluortam teknolojileri ve farkl\u0131 ko\u015fullar kullanmas\u0131na ra\u011fmen Mayer'in ve bizim bulgular\u0131m\u0131zdaki benzerlikleri g\u00f6rmek olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131.\r\n\r\nSon d\u00f6nemde, British Columbia \u00dcniversitesi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Mayer'in tasar\u0131m ilkelerinin nas\u0131l uygulamaya d\u00f6k\u00fclece\u011fi konusunda bir dizi \u00f6neride bulundu. British Columbia \u00dcniversitesi'nde g\u00f6rev yapan personel Mayer'in bulgular\u0131n\u0131 Robert Talbert\u2019\u0131n matematik alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131l\u0131 ekran kayd\u0131 videolar\u0131ndan edindi\u011fi deneyimlerle birle\u015ftirerek\u00a0\u00e7okluortam \u00fcretimi i\u00e7in tasar\u0131m rehberi<\/a>\u00a0haz\u0131rlad\u0131.\r\n\r\nTalbert\u2019in anahtar tasar\u0131m ilkeleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:\r\n\r\n \t- Basit Olsun: Bir seferde bir fikre odaklan\u0131n.<\/li>\r\n \t
- K\u0131sa Olsun: Dikkati en \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in videolar\u0131n uzunlu\u011fu en fazla 5-6 dakika olsun.<\/li>\r\n \t
- Ger\u00e7ek Olsun: Uzman \u00f6\u011frencilerin karar verme ve problem \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini model al\u0131n.<\/li>\r\n \t
- \u0130yi Olsun: Videoyu planlarken bir amac\u0131n\u0131z olsun. M\u00fcmk\u00fcn olan en iyi kalitede video ve ses \u00fcretmeyi ama\u00e7lay\u0131n.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n
8.5.3 Medya se\u00e7iminde zay\u0131f bir fakt\u00f6r olarak \u00f6\u011fretim<\/h2>\r\n\u00c7o\u011fu \u00f6\u011fretmen i\u00e7in, ilk \u00f6l\u00e7\u00fct medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkinli\u011fidir. E\u011fer teknoloji e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan etkin de\u011filse, niye kullanal\u0131m? Bir \u00f6\u011frenci teknolojiye eri\u015femiyor veya kullanam\u0131yorsa, ne kadar iyi tasarlarsan\u0131z tasarlay\u0131n bir \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Dahas\u0131, istekli \u00f6\u011fretmenler teknolojiye ili\u015fkin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecekken, medya kullan\u0131m\u0131nda deneyimsiz olan \u00f6\u011fretmenler teknolojinin sahip oldu\u011fu potansiyelden yeterince faydalanamayacakt\u0131r.\r\n\r\nDolay\u0131s\u0131yla, bir teknolojinin etkinli\u011fi \u00fczerinde tasar\u0131m kararlar\u0131n\u0131n tesiri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00fcz y\u00fcze ders anlat\u0131m\u0131, zay\u0131f tasarlanm\u0131\u015f bir \u00e7evrimi\u00e7i dersten daha etkili olacakt\u0131r. Veya tam tersi... Benzer \u015fekilde, gerek tercih ettikleri \u00f6\u011frenme stili gerek farkl\u0131 g\u00fcd\u00fclenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00f6\u011frenciler farkl\u0131 teknolojilere farkl\u0131 tepkiler verecektir. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler, k\u00f6t\u00fc veya zay\u0131f \u00f6\u011frenme teknolojisi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00a0\u00fcstesinden gelebilirler. Bu kadar fazla de\u011fi\u015fkenin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir durumda, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmenin do\u011fru teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda zor bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Eri\u015fim (ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131), medya se\u00e7iminde \u00f6\u011fretimin etkinli\u011finden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\r\n8.5.4 \u00dcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\r\n\u0130\u015fte bu nedenledir ki, pedagojik ba\u011flamda bile olsa tasar\u0131m ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, yaln\u0131zca \u00e7okluortam materyallerinin tasar\u0131m\u0131na odaklanmak yeterli olmayacakt\u0131r. Medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7eri\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gibi di\u011fer fakt\u00f6rler (veya Mayer'in deyi\u015fiyle 's\u0131n\u0131r ko\u015fullar\u0131') ile ili\u015fkili olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medyay\u0131 kat\u0131 bir \u00f6\u011fretim penceresinden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 sormam\u0131z gerekir:\r\n\r\n \t- \u00d6\u011frencilerim kim?<\/li>\r\n \t
- Hangi i\u00e7eri\u011fin verilmesi gerekiyor?<\/li>\r\n \t
- Beceri geli\u015fimi anlam\u0131nda istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/li>\r\n \t
- Hangi \u00f6\u011fretim stratejilerini veya \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 planl\u0131yorum?<\/li>\r\n \t
- Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri nelerdir? Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, bu derste i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na ve \u00f6\u011frencilerin kendilerinden beklenen becerileri geli\u015ftirmesine nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r?<\/li>\r\n \t
- Bu derste verilecek i\u00e7erik en iyi \u015fekilde nas\u0131l sunulabilir? Medya, bu i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flar? Hangi i\u00e7erik i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\r\n \t
- Bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum? Bu dersin gerektirdi\u011fi becerileri geli\u015ftirmelerinde medyan\u0131n \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r? Hangi beceriler i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\r\n \t
- \u00c7okluortam materyallerinin en etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m yaparken hangi ilkeleri kullanmam gerekir?<\/li>\r\n<\/ol>\r\nBu sorular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u0131ral\u0131 de\u011fil tekrarlayan, yinelemeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve nas\u0131l karar vermeyi tercih etti\u011finize ba\u011fl\u0131 olarak, bu sorular\u0131n her birine verdi\u011finiz yan\u0131t\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi tercih edebilirsiniz; ancak bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek belki daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcm bu fakt\u00f6rleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, daha sezgisel bir temelde se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015fba\u015fa kalacaks\u0131n\u0131z.\r\n\r\n
Etkinlik 8.5 \u00c7okluortam tasar\u0131m ilkeleri<\/h3>\r\n\r\n \t- Mayer'in tasar\u0131m ilkelerinin, s\u0131n\u0131fa ne kadar iyi uyarlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/li>\r\n \t
- Mayer'in hangi ilkeleri s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda da ge\u00e7erlidir? Hangi ilkeler ge\u00e7erli de\u011fildir?<\/li>\r\n \t
- Mayer'in ilkeleri hangi ko\u015fullar alt\u0131nda bir s\u0131n\u0131fta uygulanabilir?<\/li>\r\n<\/ol>\r\nL\u00fctfen yan\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kutuya yaz\u0131n\u0131z.\r\n\r\n<\/div>\r\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\r\nBates, A. (1985)\u00a0<\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em>\u00a0London: Constables<\/span>\r\n\r\nBates, A. (1995) <\/span>Teaching, Open Learning and Distance Education<\/em> London\/New York: Routledge<\/span>\r\n\r\nBates, A. and Gallagher, M. (1977) <\/span>Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/em> Milton Keynes: The Open University (I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77)<\/span>\r\n\r\nDurbridge, N. (1983) <\/span>Design implications of audio and video cassettes<\/em> Milton Keynes: Open University Institute of Educational Technology<\/span>\r\n\r\nDurbridge, N. (1984) Audio cassettes, in: Bates, A. (ed.) <\/span>The Role of Technology in Distance Education<\/em> London: Routledge (re-published in 2014)<\/span>\r\n\r\nKoumi, J. (2006). Designing video and multimedia for open and flexible learning. <\/em>London:\u00a0<\/em>Routledge\r\n\r\nKoumi, J. (2015)\u00a0Learning outcomes afforded by self-assessed, segmented video-print combinations <\/span>Academia.edu<\/a>\u00a0(unpublished)<\/span>\r\n\r\nMayer, R. E. (2009). <\/span>Multimedia learning<\/em> (2nd ed). New York: Cambridge University Press<\/span>\r\n\r\nUBC Wikis (2014)<\/span> Documentation: Design Principles for Multimedia<\/a> Vancouver BC: University of British Columbia<\/span>","rendered":"\u015eekil 8.5.1 Konu\u015fmac\u0131n\u0131n resmi ekrana kondu\u011funda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenmiyor (Mayer, 2009)<\/figcaption><\/figure>\n
\n8.5.1 \u00c7okluortamla \u00f6\u011fretimde tasar\u0131m\u0131n \u00f6nemi<\/h2>\n
B\u00f6l\u00fcm 7’de, medya t\u00fcrlerinin farkl\u0131 pedagojik \u00f6zelliklerini tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Teknoloji ve medyan\u0131n uygun kullan\u0131m\u0131, dijital \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6\u011fretmenleri i\u00e7in giderek daha \u00f6nemli bir gereklilik ve karma\u015f\u0131k bir durum haline geliyor. Asl\u0131nda \u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ve medya alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan profesyonel ekiplerle yak\u0131n i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015fma gereksiniminin bir nedeni de bu… \u00d6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131yla birlikte \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011fretmenler, kullanmak istedikleri medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn pedagojik ve i\u015flevsel \u00f6zelliklerine dikkat ederek bu karar\u0131 vermek durumunda kalacaklar.<\/p>\n
Bununla birlikte, medya se\u00e7imi yap\u0131ld\u0131ktan sonra, tasar\u0131ma ili\u015fkin noktalara odaklanarak se\u00e7ilen medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn en uygun \u015fekilde kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik bir yol haritas\u0131 \u00e7izmek de m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. \u00d6zellikle de B\u00f6l\u00fcm 7’de \u00f6nerilen farkl\u0131 medya t\u00fcrleri i\u00e7in olas\u0131 \u00f6\u011fretim rol veya i\u015flevlerinin belirlenmesi s\u00fcrecini yerine getirdikten sonra,\u00a0Mayer (2009) ve Koumi’nin (2006, 2015) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 temel alarak hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc se\u00e7mi\u015f olursak olal\u0131m do\u011fru tasar\u0131m\u0131n bizi etkili \u00f6\u011fretime getirece\u011fini g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n
Mayer’in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, zengin \u00e7okluortamla \u00f6\u011fretimde bili\u015fsel y\u00fck \u00fczerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131llar boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda, \u00f6\u011frenenlerin \u00e7okluortam\u0131 bili\u015fsel olarak nas\u0131l i\u015flediklerini temel alan Mayer \u00e7okluortam tasar\u0131m\u0131na ili\u015fkin 12 temel ilke ortaya koymu\u015ftur:<\/p>\n
8.5.2.1 Tutarl\u0131l\u0131k<\/h3>\n
Konu d\u0131\u015f\u0131 s\u00f6zc\u00fckler, resimler ve sesler tasar\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutulursa, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Yani, medya a\u00e7\u0131s\u0131ndan her zaman basit d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n8.5.2.2 Dikkat \u00c7ekme<\/h3>\n
Tasar\u0131ma \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclen materyale vurgu yapan i\u015faretler ve ipu\u00e7lar\u0131 eklendi\u011finde, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Bu ilke, Bates ve Gallagher (1977) taraf\u0131ndan daha \u00f6nce ula\u015f\u0131lan bulgular\u0131 desteklemektedir. \u00d6\u011frenciler, \u00e7okluortam materyallerinde neyi arayacaklar\u0131n\u0131, nereye dikkat edeceklerini bilmelidirler.<\/p>\n8.5.2.3 Gereksizlik<\/h3>\n
\u0130nsanlar resimlerin ve s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, resim, s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m ve metnin birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.4 Konumsal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\n
Birbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin sayfada ya da ekran \u00fczerinde birbirlerine yak\u0131n konumda olmas\u0131 durumunda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.\u00a0<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.5 Zamansal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\n
Birbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin ard arda de\u011fil ayn\u0131 anda sunuldu\u011fu ortamlarda insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.<\/span><\/em><\/p>\n8.5.2.6 Par\u00e7alama\/B\u00f6lme<\/h3>\n
Bir \u00e7okluortam dersi, b\u00f6l\u00fcnmeden t\u00fcm olarak verilmek yerine kullan\u0131c\u0131n\u0131n kendi h\u0131z\u0131na uygun olarak takip edebilee\u011fi k\u0131s\u0131mlar halinde verilirse, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/span><\/em>Yani, \u2018YouTube\u2019 videosu uzunlu\u011funda \u00e7ok say\u0131da video 50 dakikal\u0131k tek bir videodan daha etkilidir.<\/p>\n8.5.2.7 \u00d6n Al\u0131\u015ft\u0131rma<\/h3>\n
\u0130nsanlar, \u00f6\u011frenilecek \u00f6nemli kavramlar\u0131 ve bu kavramlar\u0131n \u00f6zelliklerini \u00f6nceden bildiklerinde daha iyi \u00f6\u011frenirler<\/span><\/em>. <\/em>Bu ilke, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f s\u0131n\u0131flar i\u00e7in bir tasar\u0131m \u00f6zelli\u011fi olabilir. \u00d6rne\u011fin derse ili\u015fkin temel kavramlar\u0131n ve ilkelerin bir \u00f6zetini veren ders anlat\u0131m\u0131 ya da okuman\u0131n ard\u0131ndan bu ilkelere ili\u015fkin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6rneklerin ya da uygulamalar\u0131n bir video i\u00e7erisinde sunulabilir.<\/p>\n8.5.2.8 Bi\u00e7im<\/h3>\n
\u0130nsanlar resim ve anlat\u0131m\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>B\u00f6ylece, hem i\u015fitme hem izleme \u00f6zelliklerini bir arada kullanarak bu iki \u00f6zelli\u011fin birbirini desteklemesi sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n8.5.2.9 \u00c7okluortam<\/h3>\n
\u0130nsanlar, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda sadece yaz\u0131dan olu\u015fan \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131na g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/span><\/em>Bu ilke, 1995 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m \u015fu ifadeyi de destekliyor: \u00d6\u011fretmenlere ve \u00f6\u011frencilere d\u00f6rt medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc de eri\u015filebilir k\u0131l\u0131n<\/em>\u00a0(Bates, 1995, s.13).<\/p>\n8.5.2.10 Ki\u015fiselle\u015ftirme<\/h3>\n
\u0130nsanlar, g\u00fcnl\u00fck dil kullan\u0131lan \u00e7okluortam derslerinde akademik dil kullan\u0131lan derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>Bu noktada, Mayer’den daha ileri gidebilirim. \u00c7okluortam, \u00f6\u011frencilerin (\u00f6zellikle de uzaktan \u00f6\u011frenenlerin) \u00f6\u011fretmenle ba\u011f kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Durbridge (1983, 1984), ses ve yaz\u0131l\u0131 metnin birlikte kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada benzer bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnl\u00fck dilde konu\u015fan ger\u00e7ek bir ‘insan sesi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc’ kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6\u011frencilerin g\u00fcd\u00fclenmesine yard\u0131mc\u0131 olur ve \u00f6\u011fretimin do\u011frudan ve sadece o bireysel \u00f6\u011frenciye y\u00f6nelik oldu\u011fu hissini verir.<\/p>\n8.5.2.11 Ses<\/h3>\n
\u00c7okluortam derslerinde s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n insan sesi ile verilmesi durumunda insanlar, makine sesi ile verilen derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/em><\/p>\n8.5.2.12 Resim<\/h3>\n
Konu\u015fan ki\u015finin resminin ekrana eklenmesi, insanlar\u0131n bir \u00e7okluortam dersinden daha iyi \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamaz. \u00a0<\/em><\/p>\nMayer’in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tekrar okuduktan sonra, 1970’lerde ve 1980’lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite’nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu’nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalardan (Bates, 1985) farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri, farkl\u0131 \u00e7okluortam teknolojileri ve farkl\u0131 ko\u015fullar kullanmas\u0131na ra\u011fmen Mayer’in ve bizim bulgular\u0131m\u0131zdaki benzerlikleri g\u00f6rmek olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Son d\u00f6nemde, British Columbia \u00dcniversitesi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Mayer’in tasar\u0131m ilkelerinin nas\u0131l uygulamaya d\u00f6k\u00fclece\u011fi konusunda bir dizi \u00f6neride bulundu. British Columbia \u00dcniversitesi’nde g\u00f6rev yapan personel Mayer’in bulgular\u0131n\u0131 Robert Talbert\u2019\u0131n matematik alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131l\u0131 ekran kayd\u0131 videolar\u0131ndan edindi\u011fi deneyimlerle birle\u015ftirerek\u00a0\u00e7okluortam \u00fcretimi i\u00e7in tasar\u0131m rehberi<\/a>\u00a0haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\nTalbert\u2019in anahtar tasar\u0131m ilkeleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n
\n- Basit Olsun: Bir seferde bir fikre odaklan\u0131n.<\/li>\n
- K\u0131sa Olsun: Dikkati en \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in videolar\u0131n uzunlu\u011fu en fazla 5-6 dakika olsun.<\/li>\n
- Ger\u00e7ek Olsun: Uzman \u00f6\u011frencilerin karar verme ve problem \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini model al\u0131n.<\/li>\n
- \u0130yi Olsun: Videoyu planlarken bir amac\u0131n\u0131z olsun. M\u00fcmk\u00fcn olan en iyi kalitede video ve ses \u00fcretmeyi ama\u00e7lay\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n
8.5.3 Medya se\u00e7iminde zay\u0131f bir fakt\u00f6r olarak \u00f6\u011fretim<\/h2>\n
\u00c7o\u011fu \u00f6\u011fretmen i\u00e7in, ilk \u00f6l\u00e7\u00fct medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkinli\u011fidir. E\u011fer teknoloji e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan etkin de\u011filse, niye kullanal\u0131m? Bir \u00f6\u011frenci teknolojiye eri\u015femiyor veya kullanam\u0131yorsa, ne kadar iyi tasarlarsan\u0131z tasarlay\u0131n bir \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Dahas\u0131, istekli \u00f6\u011fretmenler teknolojiye ili\u015fkin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecekken, medya kullan\u0131m\u0131nda deneyimsiz olan \u00f6\u011fretmenler teknolojinin sahip oldu\u011fu potansiyelden yeterince faydalanamayacakt\u0131r.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, bir teknolojinin etkinli\u011fi \u00fczerinde tasar\u0131m kararlar\u0131n\u0131n tesiri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00fcz y\u00fcze ders anlat\u0131m\u0131, zay\u0131f tasarlanm\u0131\u015f bir \u00e7evrimi\u00e7i dersten daha etkili olacakt\u0131r. Veya tam tersi… Benzer \u015fekilde, gerek tercih ettikleri \u00f6\u011frenme stili gerek farkl\u0131 g\u00fcd\u00fclenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00f6\u011frenciler farkl\u0131 teknolojilere farkl\u0131 tepkiler verecektir. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler, k\u00f6t\u00fc veya zay\u0131f \u00f6\u011frenme teknolojisi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00a0\u00fcstesinden gelebilirler. Bu kadar fazla de\u011fi\u015fkenin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir durumda, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmenin do\u011fru teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda zor bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Eri\u015fim (ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131), medya se\u00e7iminde \u00f6\u011fretimin etkinli\u011finden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
8.5.4 \u00dcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\n
\u0130\u015fte bu nedenledir ki, pedagojik ba\u011flamda bile olsa tasar\u0131m ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, yaln\u0131zca \u00e7okluortam materyallerinin tasar\u0131m\u0131na odaklanmak yeterli olmayacakt\u0131r. Medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7eri\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gibi di\u011fer fakt\u00f6rler (veya Mayer’in deyi\u015fiyle ‘s\u0131n\u0131r ko\u015fullar\u0131’) ile ili\u015fkili olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medyay\u0131 kat\u0131 bir \u00f6\u011fretim penceresinden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 sormam\u0131z gerekir:<\/p>\n
\n- \u00d6\u011frencilerim kim?<\/li>\n
- Hangi i\u00e7eri\u011fin verilmesi gerekiyor?<\/li>\n
- Beceri geli\u015fimi anlam\u0131nda istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/li>\n
- Hangi \u00f6\u011fretim stratejilerini veya \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 planl\u0131yorum?<\/li>\n
- Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri nelerdir? Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, bu derste i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na ve \u00f6\u011frencilerin kendilerinden beklenen becerileri geli\u015ftirmesine nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r?<\/li>\n
- Bu derste verilecek i\u00e7erik en iyi \u015fekilde nas\u0131l sunulabilir? Medya, bu i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flar? Hangi i\u00e7erik i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\n
- Bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum? Bu dersin gerektirdi\u011fi becerileri geli\u015ftirmelerinde medyan\u0131n \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r? Hangi beceriler i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\n
- \u00c7okluortam materyallerinin en etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m yaparken hangi ilkeleri kullanmam gerekir?<\/li>\n<\/ol>\n
Bu sorular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u0131ral\u0131 de\u011fil tekrarlayan, yinelemeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve nas\u0131l karar vermeyi tercih etti\u011finize ba\u011fl\u0131 olarak, bu sorular\u0131n her birine verdi\u011finiz yan\u0131t\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi tercih edebilirsiniz; ancak bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek belki daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcm bu fakt\u00f6rleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, daha sezgisel bir temelde se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015fba\u015fa kalacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n
\nEtkinlik 8.5 \u00c7okluortam tasar\u0131m ilkeleri<\/h3>\n\n- Mayer’in tasar\u0131m ilkelerinin, s\u0131n\u0131fa ne kadar iyi uyarlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/li>\n
- Mayer’in hangi ilkeleri s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda da ge\u00e7erlidir? Hangi ilkeler ge\u00e7erli de\u011fildir?<\/li>\n
- Mayer’in ilkeleri hangi ko\u015fullar alt\u0131nda bir s\u0131n\u0131fta uygulanabilir?<\/li>\n<\/ol>\n
L\u00fctfen yan\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kutuya yaz\u0131n\u0131z.<\/p>\n<\/div>\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\n
Bates, A. (1985)\u00a0<\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em>\u00a0London: Constables<\/span><\/p>\nBates, A. (1995) <\/span>Teaching, Open Learning and Distance Education<\/em> London\/New York: Routledge<\/span><\/p>\nBates, A. and Gallagher, M. (1977) <\/span>Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/em> Milton Keynes: The Open University (I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77)<\/span><\/p>\nDurbridge, N. (1983) <\/span>Design implications of audio and video cassettes<\/em> Milton Keynes: Open University Institute of Educational Technology<\/span><\/p>\nDurbridge, N. (1984) Audio cassettes, in: Bates, A. (ed.) <\/span>The Role of Technology in Distance Education<\/em> London: Routledge (re-published in 2014)<\/span><\/p>\nKoumi, J. (2006). Designing video and multimedia for open and flexible learning. <\/em>London:\u00a0<\/em>Routledge<\/p>\nKoumi, J. (2015)\u00a0Learning outcomes afforded by self-assessed, segmented video-print combinations <\/span>Academia.edu<\/a>\u00a0(unpublished)<\/span><\/p>\n
- \r\n \t
- Basit Olsun: Bir seferde bir fikre odaklan\u0131n.<\/li>\r\n \t
- K\u0131sa Olsun: Dikkati en \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in videolar\u0131n uzunlu\u011fu en fazla 5-6 dakika olsun.<\/li>\r\n \t
- Ger\u00e7ek Olsun: Uzman \u00f6\u011frencilerin karar verme ve problem \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini model al\u0131n.<\/li>\r\n \t
- \u0130yi Olsun: Videoyu planlarken bir amac\u0131n\u0131z olsun. M\u00fcmk\u00fcn olan en iyi kalitede video ve ses \u00fcretmeyi ama\u00e7lay\u0131n.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n
8.5.3 Medya se\u00e7iminde zay\u0131f bir fakt\u00f6r olarak \u00f6\u011fretim<\/h2>\r\n\u00c7o\u011fu \u00f6\u011fretmen i\u00e7in, ilk \u00f6l\u00e7\u00fct medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkinli\u011fidir. E\u011fer teknoloji e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan etkin de\u011filse, niye kullanal\u0131m? Bir \u00f6\u011frenci teknolojiye eri\u015femiyor veya kullanam\u0131yorsa, ne kadar iyi tasarlarsan\u0131z tasarlay\u0131n bir \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Dahas\u0131, istekli \u00f6\u011fretmenler teknolojiye ili\u015fkin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecekken, medya kullan\u0131m\u0131nda deneyimsiz olan \u00f6\u011fretmenler teknolojinin sahip oldu\u011fu potansiyelden yeterince faydalanamayacakt\u0131r.\r\n\r\nDolay\u0131s\u0131yla, bir teknolojinin etkinli\u011fi \u00fczerinde tasar\u0131m kararlar\u0131n\u0131n tesiri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00fcz y\u00fcze ders anlat\u0131m\u0131, zay\u0131f tasarlanm\u0131\u015f bir \u00e7evrimi\u00e7i dersten daha etkili olacakt\u0131r. Veya tam tersi... Benzer \u015fekilde, gerek tercih ettikleri \u00f6\u011frenme stili gerek farkl\u0131 g\u00fcd\u00fclenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00f6\u011frenciler farkl\u0131 teknolojilere farkl\u0131 tepkiler verecektir. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler, k\u00f6t\u00fc veya zay\u0131f \u00f6\u011frenme teknolojisi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00a0\u00fcstesinden gelebilirler. Bu kadar fazla de\u011fi\u015fkenin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir durumda, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmenin do\u011fru teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda zor bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Eri\u015fim (ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131), medya se\u00e7iminde \u00f6\u011fretimin etkinli\u011finden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\r\n
8.5.4 \u00dcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\r\n\u0130\u015fte bu nedenledir ki, pedagojik ba\u011flamda bile olsa tasar\u0131m ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, yaln\u0131zca \u00e7okluortam materyallerinin tasar\u0131m\u0131na odaklanmak yeterli olmayacakt\u0131r. Medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7eri\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gibi di\u011fer fakt\u00f6rler (veya Mayer'in deyi\u015fiyle 's\u0131n\u0131r ko\u015fullar\u0131') ile ili\u015fkili olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medyay\u0131 kat\u0131 bir \u00f6\u011fretim penceresinden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 sormam\u0131z gerekir:\r\n
- \r\n \t
- \u00d6\u011frencilerim kim?<\/li>\r\n \t
- Hangi i\u00e7eri\u011fin verilmesi gerekiyor?<\/li>\r\n \t
- Beceri geli\u015fimi anlam\u0131nda istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/li>\r\n \t
- Hangi \u00f6\u011fretim stratejilerini veya \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 planl\u0131yorum?<\/li>\r\n \t
- Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri nelerdir? Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, bu derste i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na ve \u00f6\u011frencilerin kendilerinden beklenen becerileri geli\u015ftirmesine nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r?<\/li>\r\n \t
- Bu derste verilecek i\u00e7erik en iyi \u015fekilde nas\u0131l sunulabilir? Medya, bu i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flar? Hangi i\u00e7erik i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\r\n \t
- Bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum? Bu dersin gerektirdi\u011fi becerileri geli\u015ftirmelerinde medyan\u0131n \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r? Hangi beceriler i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\r\n \t
- \u00c7okluortam materyallerinin en etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m yaparken hangi ilkeleri kullanmam gerekir?<\/li>\r\n<\/ol>\r\nBu sorular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u0131ral\u0131 de\u011fil tekrarlayan, yinelemeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve nas\u0131l karar vermeyi tercih etti\u011finize ba\u011fl\u0131 olarak, bu sorular\u0131n her birine verdi\u011finiz yan\u0131t\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi tercih edebilirsiniz; ancak bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek belki daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcm bu fakt\u00f6rleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, daha sezgisel bir temelde se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015fba\u015fa kalacaks\u0131n\u0131z.\r\n\r\n
Etkinlik 8.5 \u00c7okluortam tasar\u0131m ilkeleri<\/h3>\r\n
- \r\n \t
- Mayer'in tasar\u0131m ilkelerinin, s\u0131n\u0131fa ne kadar iyi uyarlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/li>\r\n \t
- Mayer'in hangi ilkeleri s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda da ge\u00e7erlidir? Hangi ilkeler ge\u00e7erli de\u011fildir?<\/li>\r\n \t
- Mayer'in ilkeleri hangi ko\u015fullar alt\u0131nda bir s\u0131n\u0131fta uygulanabilir?<\/li>\r\n<\/ol>\r\nL\u00fctfen yan\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kutuya yaz\u0131n\u0131z.\r\n\r\n<\/div>\r\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\r\nBates, A. (1985)\u00a0<\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em>\u00a0London: Constables<\/span>\r\n\r\nBates, A. (1995) <\/span>Teaching, Open Learning and Distance Education<\/em> London\/New York: Routledge<\/span>\r\n\r\nBates, A. and Gallagher, M. (1977) <\/span>Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/em> Milton Keynes: The Open University (I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77)<\/span>\r\n\r\nDurbridge, N. (1983) <\/span>Design implications of audio and video cassettes<\/em> Milton Keynes: Open University Institute of Educational Technology<\/span>\r\n\r\nDurbridge, N. (1984) Audio cassettes, in: Bates, A. (ed.) <\/span>The Role of Technology in Distance Education<\/em> London: Routledge (re-published in 2014)<\/span>\r\n\r\nKoumi, J. (2006). Designing video and multimedia for open and flexible learning. <\/em>London:\u00a0<\/em>Routledge\r\n\r\nKoumi, J. (2015)\u00a0Learning outcomes afforded by self-assessed, segmented video-print combinations <\/span>Academia.edu<\/a>\u00a0(unpublished)<\/span>\r\n\r\nMayer, R. E. (2009). <\/span>Multimedia learning<\/em> (2nd ed). New York: Cambridge University Press<\/span>\r\n\r\nUBC Wikis (2014)<\/span> Documentation: Design Principles for Multimedia<\/a> Vancouver BC: University of British Columbia<\/span>","rendered":"
\u015eekil 8.5.1 Konu\u015fmac\u0131n\u0131n resmi ekrana kondu\u011funda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenmiyor (Mayer, 2009)<\/figcaption><\/figure>\n
\n8.5.1 \u00c7okluortamla \u00f6\u011fretimde tasar\u0131m\u0131n \u00f6nemi<\/h2>\n
B\u00f6l\u00fcm 7’de, medya t\u00fcrlerinin farkl\u0131 pedagojik \u00f6zelliklerini tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Teknoloji ve medyan\u0131n uygun kullan\u0131m\u0131, dijital \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6\u011fretmenleri i\u00e7in giderek daha \u00f6nemli bir gereklilik ve karma\u015f\u0131k bir durum haline geliyor. Asl\u0131nda \u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ve medya alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan profesyonel ekiplerle yak\u0131n i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015fma gereksiniminin bir nedeni de bu… \u00d6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131yla birlikte \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011fretmenler, kullanmak istedikleri medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn pedagojik ve i\u015flevsel \u00f6zelliklerine dikkat ederek bu karar\u0131 vermek durumunda kalacaklar.<\/p>\n
Bununla birlikte, medya se\u00e7imi yap\u0131ld\u0131ktan sonra, tasar\u0131ma ili\u015fkin noktalara odaklanarak se\u00e7ilen medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn en uygun \u015fekilde kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik bir yol haritas\u0131 \u00e7izmek de m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. \u00d6zellikle de B\u00f6l\u00fcm 7’de \u00f6nerilen farkl\u0131 medya t\u00fcrleri i\u00e7in olas\u0131 \u00f6\u011fretim rol veya i\u015flevlerinin belirlenmesi s\u00fcrecini yerine getirdikten sonra,\u00a0Mayer (2009) ve Koumi’nin (2006, 2015) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 temel alarak hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc se\u00e7mi\u015f olursak olal\u0131m do\u011fru tasar\u0131m\u0131n bizi etkili \u00f6\u011fretime getirece\u011fini g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n
Mayer’in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, zengin \u00e7okluortamla \u00f6\u011fretimde bili\u015fsel y\u00fck \u00fczerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131llar boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda, \u00f6\u011frenenlerin \u00e7okluortam\u0131 bili\u015fsel olarak nas\u0131l i\u015flediklerini temel alan Mayer \u00e7okluortam tasar\u0131m\u0131na ili\u015fkin 12 temel ilke ortaya koymu\u015ftur:<\/p>\n
8.5.2.1 Tutarl\u0131l\u0131k<\/h3>\n
Konu d\u0131\u015f\u0131 s\u00f6zc\u00fckler, resimler ve sesler tasar\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutulursa, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Yani, medya a\u00e7\u0131s\u0131ndan her zaman basit d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n
8.5.2.2 Dikkat \u00c7ekme<\/h3>\n
Tasar\u0131ma \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclen materyale vurgu yapan i\u015faretler ve ipu\u00e7lar\u0131 eklendi\u011finde, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/em>Bu ilke, Bates ve Gallagher (1977) taraf\u0131ndan daha \u00f6nce ula\u015f\u0131lan bulgular\u0131 desteklemektedir. \u00d6\u011frenciler, \u00e7okluortam materyallerinde neyi arayacaklar\u0131n\u0131, nereye dikkat edeceklerini bilmelidirler.<\/p>\n
8.5.2.3 Gereksizlik<\/h3>\n
\u0130nsanlar resimlerin ve s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, resim, s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m ve metnin birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/span><\/em><\/p>\n
8.5.2.4 Konumsal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\n
Birbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin sayfada ya da ekran \u00fczerinde birbirlerine yak\u0131n konumda olmas\u0131 durumunda, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.\u00a0<\/span><\/em><\/p>\n
8.5.2.5 Zamansal yak\u0131nl\u0131k<\/h3>\n
Birbiri ile ili\u015fkili metinlerin ve resimlerin ard arda de\u011fil ayn\u0131 anda sunuldu\u011fu ortamlarda insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir.<\/span><\/em><\/p>\n
8.5.2.6 Par\u00e7alama\/B\u00f6lme<\/h3>\n
Bir \u00e7okluortam dersi, b\u00f6l\u00fcnmeden t\u00fcm olarak verilmek yerine kullan\u0131c\u0131n\u0131n kendi h\u0131z\u0131na uygun olarak takip edebilee\u011fi k\u0131s\u0131mlar halinde verilirse, insanlar daha iyi \u00f6\u011frenir. <\/span><\/em>Yani, \u2018YouTube\u2019 videosu uzunlu\u011funda \u00e7ok say\u0131da video 50 dakikal\u0131k tek bir videodan daha etkilidir.<\/p>\n
8.5.2.7 \u00d6n Al\u0131\u015ft\u0131rma<\/h3>\n
\u0130nsanlar, \u00f6\u011frenilecek \u00f6nemli kavramlar\u0131 ve bu kavramlar\u0131n \u00f6zelliklerini \u00f6nceden bildiklerinde daha iyi \u00f6\u011frenirler<\/span><\/em>. <\/em>Bu ilke, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f s\u0131n\u0131flar i\u00e7in bir tasar\u0131m \u00f6zelli\u011fi olabilir. \u00d6rne\u011fin derse ili\u015fkin temel kavramlar\u0131n ve ilkelerin bir \u00f6zetini veren ders anlat\u0131m\u0131 ya da okuman\u0131n ard\u0131ndan bu ilkelere ili\u015fkin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6rneklerin ya da uygulamalar\u0131n bir video i\u00e7erisinde sunulabilir.<\/p>\n
8.5.2.8 Bi\u00e7im<\/h3>\n
\u0130nsanlar resim ve anlat\u0131m\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlara g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>B\u00f6ylece, hem i\u015fitme hem izleme \u00f6zelliklerini bir arada kullanarak bu iki \u00f6zelli\u011fin birbirini desteklemesi sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n
8.5.2.9 \u00c7okluortam<\/h3>\n
\u0130nsanlar, resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte sunuldu\u011fu ortamlarda sadece yaz\u0131dan olu\u015fan \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131na g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/span><\/em>Bu ilke, 1995 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m \u015fu ifadeyi de destekliyor: \u00d6\u011fretmenlere ve \u00f6\u011frencilere d\u00f6rt medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc de eri\u015filebilir k\u0131l\u0131n<\/em>\u00a0(Bates, 1995, s.13).<\/p>\n
8.5.2.10 Ki\u015fiselle\u015ftirme<\/h3>\n
\u0130nsanlar, g\u00fcnl\u00fck dil kullan\u0131lan \u00e7okluortam derslerinde akademik dil kullan\u0131lan derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler. <\/em>Bu noktada, Mayer’den daha ileri gidebilirim. \u00c7okluortam, \u00f6\u011frencilerin (\u00f6zellikle de uzaktan \u00f6\u011frenenlerin) \u00f6\u011fretmenle ba\u011f kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Durbridge (1983, 1984), ses ve yaz\u0131l\u0131 metnin birlikte kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada benzer bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnl\u00fck dilde konu\u015fan ger\u00e7ek bir ‘insan sesi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc’ kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6\u011frencilerin g\u00fcd\u00fclenmesine yard\u0131mc\u0131 olur ve \u00f6\u011fretimin do\u011frudan ve sadece o bireysel \u00f6\u011frenciye y\u00f6nelik oldu\u011fu hissini verir.<\/p>\n
8.5.2.11 Ses<\/h3>\n
\u00c7okluortam derslerinde s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131n insan sesi ile verilmesi durumunda insanlar, makine sesi ile verilen derslere g\u00f6re daha iyi \u00f6\u011frenirler.<\/em><\/p>\n
8.5.2.12 Resim<\/h3>\n
Konu\u015fan ki\u015finin resminin ekrana eklenmesi, insanlar\u0131n bir \u00e7okluortam dersinden daha iyi \u00f6\u011frenmesini sa\u011flamaz. \u00a0<\/em><\/p>\n
Mayer’in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tekrar okuduktan sonra, 1970’lerde ve 1980’lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite’nin G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel Medya Ara\u015ft\u0131rma Grubu’nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalardan (Bates, 1985) farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri, farkl\u0131 \u00e7okluortam teknolojileri ve farkl\u0131 ko\u015fullar kullanmas\u0131na ra\u011fmen Mayer’in ve bizim bulgular\u0131m\u0131zdaki benzerlikleri g\u00f6rmek olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Son d\u00f6nemde, British Columbia \u00dcniversitesi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Mayer’in tasar\u0131m ilkelerinin nas\u0131l uygulamaya d\u00f6k\u00fclece\u011fi konusunda bir dizi \u00f6neride bulundu. British Columbia \u00dcniversitesi’nde g\u00f6rev yapan personel Mayer’in bulgular\u0131n\u0131 Robert Talbert\u2019\u0131n matematik alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131l\u0131 ekran kayd\u0131 videolar\u0131ndan edindi\u011fi deneyimlerle birle\u015ftirerek\u00a0\u00e7okluortam \u00fcretimi i\u00e7in tasar\u0131m rehberi<\/a>\u00a0haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\n
Talbert\u2019in anahtar tasar\u0131m ilkeleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n
- \n
- Basit Olsun: Bir seferde bir fikre odaklan\u0131n.<\/li>\n
- K\u0131sa Olsun: Dikkati en \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in videolar\u0131n uzunlu\u011fu en fazla 5-6 dakika olsun.<\/li>\n
- Ger\u00e7ek Olsun: Uzman \u00f6\u011frencilerin karar verme ve problem \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini model al\u0131n.<\/li>\n
- \u0130yi Olsun: Videoyu planlarken bir amac\u0131n\u0131z olsun. M\u00fcmk\u00fcn olan en iyi kalitede video ve ses \u00fcretmeyi ama\u00e7lay\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n
8.5.3 Medya se\u00e7iminde zay\u0131f bir fakt\u00f6r olarak \u00f6\u011fretim<\/h2>\n
\u00c7o\u011fu \u00f6\u011fretmen i\u00e7in, ilk \u00f6l\u00e7\u00fct medyan\u0131n \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkinli\u011fidir. E\u011fer teknoloji e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan etkin de\u011filse, niye kullanal\u0131m? Bir \u00f6\u011frenci teknolojiye eri\u015femiyor veya kullanam\u0131yorsa, ne kadar iyi tasarlarsan\u0131z tasarlay\u0131n bir \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Dahas\u0131, istekli \u00f6\u011fretmenler teknolojiye ili\u015fkin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecekken, medya kullan\u0131m\u0131nda deneyimsiz olan \u00f6\u011fretmenler teknolojinin sahip oldu\u011fu potansiyelden yeterince faydalanamayacakt\u0131r.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, bir teknolojinin etkinli\u011fi \u00fczerinde tasar\u0131m kararlar\u0131n\u0131n tesiri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir y\u00fcz y\u00fcze ders anlat\u0131m\u0131, zay\u0131f tasarlanm\u0131\u015f bir \u00e7evrimi\u00e7i dersten daha etkili olacakt\u0131r. Veya tam tersi… Benzer \u015fekilde, gerek tercih ettikleri \u00f6\u011frenme stili gerek farkl\u0131 g\u00fcd\u00fclenme d\u00fczeylerine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00f6\u011frenciler farkl\u0131 teknolojilere farkl\u0131 tepkiler verecektir. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler, k\u00f6t\u00fc veya zay\u0131f \u00f6\u011frenme teknolojisi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00a0\u00fcstesinden gelebilirler. Bu kadar fazla de\u011fi\u015fkenin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir durumda, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmenin do\u011fru teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda zor bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. Eri\u015fim (ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131), medya se\u00e7iminde \u00f6\u011fretimin etkinli\u011finden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ay\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
8.5.4 \u00dcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\n
\u0130\u015fte bu nedenledir ki, pedagojik ba\u011flamda bile olsa tasar\u0131m ne kadar \u00f6nemli olursa olsun, yaln\u0131zca \u00e7okluortam materyallerinin tasar\u0131m\u0131na odaklanmak yeterli olmayacakt\u0131r. Medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7eri\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gibi di\u011fer fakt\u00f6rler (veya Mayer’in deyi\u015fiyle ‘s\u0131n\u0131r ko\u015fullar\u0131’) ile ili\u015fkili olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medyay\u0131 kat\u0131 bir \u00f6\u011fretim penceresinden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 sormam\u0131z gerekir:<\/p>\n
- \n
- \u00d6\u011frencilerim kim?<\/li>\n
- Hangi i\u00e7eri\u011fin verilmesi gerekiyor?<\/li>\n
- Beceri geli\u015fimi anlam\u0131nda istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/li>\n
- Hangi \u00f6\u011fretim stratejilerini veya \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 planl\u0131yorum?<\/li>\n
- Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri nelerdir? Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kullan\u0131m\u0131, bu derste i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na ve \u00f6\u011frencilerin kendilerinden beklenen becerileri geli\u015ftirmesine nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r?<\/li>\n
- Bu derste verilecek i\u00e7erik en iyi \u015fekilde nas\u0131l sunulabilir? Medya, bu i\u00e7eri\u011fin sunulmas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flar? Hangi i\u00e7erik i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\n
- Bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum? Bu dersin gerektirdi\u011fi becerileri geli\u015ftirmelerinde medyan\u0131n \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r? Hangi beceriler i\u00e7in hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kullanmam gerekir?<\/li>\n
- \u00c7okluortam materyallerinin en etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m yaparken hangi ilkeleri kullanmam gerekir?<\/li>\n<\/ol>\n
Bu sorular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u0131ral\u0131 de\u011fil tekrarlayan, yinelemeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve nas\u0131l karar vermeyi tercih etti\u011finize ba\u011fl\u0131 olarak, bu sorular\u0131n her birine verdi\u011finiz yan\u0131t\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi tercih edebilirsiniz; ancak bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek belki daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. T\u00fcm bu fakt\u00f6rleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, daha sezgisel bir temelde se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015fba\u015fa kalacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n
\nEtkinlik 8.5 \u00c7okluortam tasar\u0131m ilkeleri<\/h3>\n
- \n
- Mayer’in tasar\u0131m ilkelerinin, s\u0131n\u0131fa ne kadar iyi uyarlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/li>\n
- Mayer’in hangi ilkeleri s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda da ge\u00e7erlidir? Hangi ilkeler ge\u00e7erli de\u011fildir?<\/li>\n
- Mayer’in ilkeleri hangi ko\u015fullar alt\u0131nda bir s\u0131n\u0131fta uygulanabilir?<\/li>\n<\/ol>\n
L\u00fctfen yan\u0131tlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kutuya yaz\u0131n\u0131z.<\/p>\n<\/div>\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\n
Bates, A. (1985)\u00a0<\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/em>\u00a0London: Constables<\/span><\/p>\n
Bates, A. (1995) <\/span>Teaching, Open Learning and Distance Education<\/em> London\/New York: Routledge<\/span><\/p>\n
Bates, A. and Gallagher, M. (1977) <\/span>Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/em> Milton Keynes: The Open University (I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77)<\/span><\/p>\n
Durbridge, N. (1983) <\/span>Design implications of audio and video cassettes<\/em> Milton Keynes: Open University Institute of Educational Technology<\/span><\/p>\n
Durbridge, N. (1984) Audio cassettes, in: Bates, A. (ed.) <\/span>The Role of Technology in Distance Education<\/em> London: Routledge (re-published in 2014)<\/span><\/p>\n
Koumi, J. (2006). Designing video and multimedia for open and flexible learning. <\/em>London:\u00a0<\/em>Routledge<\/p>\n
Koumi, J. (2015)\u00a0Learning outcomes afforded by self-assessed, segmented video-print combinations <\/span>Academia.edu<\/a>\u00a0(unpublished)<\/span><\/p>\n