{"id":590,"date":"2018-10-15T13:35:23","date_gmt":"2018-10-15T17:35:23","guid":{"rendered":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/?post_type=chapter&p=590"},"modified":"2018-11-13T15:34:54","modified_gmt":"2018-11-13T20:34:54","slug":"8-9-guvenlik-ve-gizlilik","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/chapter\/8-9-guvenlik-ve-gizlilik\/","title":{"raw":"8.9 G\u00dcVENL\u0130K VE G\u0130ZL\u0130L\u0130K","rendered":"8.9 G\u00dcVENL\u0130K VE G\u0130ZL\u0130L\u0130K"},"content":{"raw":"[caption id=\"attachment_591\" align=\"aligncenter\" width=\"1024\"] \u015eekil 8.9.1 Gizlilik s\u0131ralamas\u0131 (Privacy International, 2007) K\u0131rm\u0131z\u0131: Yerel g\u00f6zetleme ve denetim toplumlar\u0131 Koyu sar\u0131: : Gizlili\u011fi koruyucu \u00f6nlemlerin sisteme ba\u011fl\u0131 olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemedi\u011fi b\u00f6lgeler A\u00e7\u0131k sar\u0131: Gizlili\u011fi koruyucu \u00f6nlemlerin bulundu\u011fu ancak zay\u0131f oldu\u011fu b\u00f6lgeler http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Privacy#mediaviewer\/File:Privacy_International_2007_privacy_ranking_map.png[\/caption]\r\n\r\n\r\n\r\nSECTIONS modelinin \u00f6nceki\u00a0versiyonlar\u0131nda, S harfi\u00a0speed<\/em>\u00a0yani h\u0131z i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yordu. H\u0131zdan kas\u0131t, bir teknolojinin bir dersin ne kadar \u00e7abuk geli\u015ftirildi\u011fi ile ilgiliydi. Ancak, daha \u00f6nce h\u0131z unsuru alt\u0131nda tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m konular\u0131 yeni modelde 'Kullan\u0131m Kolayl\u0131\u011f\u0131' (B\u00f6l\u00fcm 8.3) alt\u0131na ta\u015f\u0131d\u0131m. B\u00f6ylece, 'h\u0131z' yerine dijital \u00e7a\u011fda giderek \u00e7ok \u00f6nemli hale gelen 'g\u00fcvenlik ve gizlilik' (security and privacy<\/em>) unsurunu modele ekledim.\r\n
8.9.1 \u00d6\u011fretimde g\u00fcvenlik ve gizlilik ihtiyac\u0131<\/h2>\r\n
\u00d6\u011fretmenler ve \u00f6\u011frencilerin, \u00e7evrimi\u00e7i olarak \u00e7al\u0131\u015fabilecekleri \u00f6zel bir yere gereksinimleri vard\u0131r. \u00d6\u011fretmenler politikac\u0131lar\u0131 veya \u015firketleri korkmadan ele\u015ftirebilmek, \u00f6\u011frenciler ise sert veya radikal g\u00f6r\u00fc\u015flerini kamuoyundan uzakta tutmak ya da farkl\u0131 ve tart\u0131\u015fmal\u0131 fikirlerini sosyal medya kullanmadan a\u00e7\u0131klamay\u0131 denemek isteyebilirler. Benzer \u015fekilde kurumlar da, \u00f6\u011frencilerinin ki\u015fiye \u00f6zel bilgilerinin \u00f6zel \u015firketler taraf\u0131ndan ticari ama\u00e7larla kullan\u0131lmas\u0131n\u0131, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme etkinliklerinin h\u00fck\u00fcmet birimleri taraf\u0131ndan takip edilmesini ve \u00f6\u011frencilerin \u00f6\u011frenme deneyimlerinin istenmeyen ticari veya siyasi m\u00fcdahaleler taraf\u0131ndan kesintiye u\u011framas\u0131n\u0131 engellemek ister. Kurumlar \u00f6\u011frencilerini, \u00f6zellikle ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar, \u00e7evrimi\u00e7i taciz ve zorbal\u0131ktan korumak isteyeceklerdir. S\u0131k\u0131 bir \u015fekilde kontrol alt\u0131nda al\u0131nm\u0131\u015f bir \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme ortam\u0131, kurumlar\u0131n gizlilik ve g\u00fcvenlik konular\u0131n\u0131 etkin bir \u015fekilde y\u00f6netmelerine izin verir.<\/p>\r\n
\u00d6\u011frenme y\u00f6netim sistemleri, okula kay\u0131tl\u0131 olan \u00f6\u011frencilere ve yetkili \u00f6\u011fretmenlere \u015fifre korumal\u0131 bir eri\u015fim olana\u011f\u0131 sa\u011flar. \u00d6\u011frenme y\u00f6netim sistemleri, genellikle, kurumun kendisi taraf\u0131ndan y\u00f6netilen yerel sunucular \u00fczerinde bulunur. G\u00fcvenli sunucular \u00fczerinde bulunan \u015fifre korumal\u0131 \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemleri, kurumlara gerekli g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flar. Ki\u015filer aras\u0131 ileti\u015fim kurumsal sistemler i\u00e7erisinde kal\u0131rsa, do\u011fru ve uygun \u00e7evrimi\u00e7i davran\u0131\u015fa ili\u015fkin kurumsal politikalar\u0131 y\u00f6netmek de daha kolay olacakt\u0131r.<\/p>\r\n\r\n
8.9.2 Bulut tabanl\u0131 sistemler ve gizlilik<\/h2>\r\nBununla birlikte, son y\u0131llarda giderek daha fazla say\u0131da \u00e7evrimi\u00e7i hizmetin 'bulut'a ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve fiziksel konumu kurumun bilgi i\u015flem birimi taraf\u0131ndan bile bilinmeyen \u00e7ok b\u00fcy\u00fck sunucularda tutuldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. E\u011fitim kurumu ile bulut hizmetini sa\u011flayan \u015firket aras\u0131ndaki s\u00f6zle\u015fme, sistemin g\u00fcvenli\u011fini ve yede\u011finin al\u0131nmas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r.\r\n\r\nAncak Kanada'daki kurumlar ve gizlilik konusunda g\u00f6rev yapan yetkililer, \u00f6zellikle de \u00fclke d\u0131\u015f\u0131nda tutulan verilerle ilgili kayg\u0131 duymaktad\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc ilgili \u00fclkenin yasalar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, bu verilere eri\u015fim m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. Nitekim, ABD'de yer alan bulut sunucularda tutulan Kanadal\u0131 \u00f6\u011frencilere ait veri ve ileti\u015fim bilgilerine eri\u015fmenin ABD Vatanseverlik Yasas\u0131 sayesinde m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi ile ilgili kayg\u0131lar d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin\u00a0Klassen (2011), \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131r:\r\n
Sosyal medya \u015firketlerinin hemen hemen tamam\u0131, verinin kayna\u011f\u0131 neresi olursa olsun Vatanseverlik Yasas\u0131 h\u00fck\u00fcmlerinin ge\u00e7erli oldu\u011fu Birle\u015fik Devletler'de yerle\u015fiktir. Vatanseverlik Yasas\u0131, u\u00e7 kullan\u0131c\u0131lar\u0131n bilgisi veya onay\u0131 olmadan ABD h\u00fck\u00fcmetinin sosyal medya i\u00e7eri\u011fine ve ki\u015fileri tan\u0131mlay\u0131c\u0131 bilgilere eri\u015febilmesini sa\u011flamaktad\u0131r. <\/em>\r\n\r\nKi\u015fisel bilgilerin gizlili\u011fi ve g\u00fcvenli\u011finden kayg\u0131 duyan British Columbia h\u00fck\u00fcmeti, vatanda\u015flar\u0131n\u0131n ki\u015fisel bilgilerini koruma alt\u0131na almak i\u00e7in s\u0131k\u0131 bir yasal mevzuat\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymu\u015ftur. Bilgi \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve Gizlili\u011fin Korunmas\u0131 Yasas\u0131 (<\/em>Freedom of Information and Protection of Privacy Act - FIPPA), British Columbia vatanda\u015flar\u0131n\u0131n ki\u015fisel bilgilerinin kendi bilgileri ve onaylar\u0131 olmadan toplanamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00f6yle bilgilerin ilk toplanma amac\u0131ndan farkl\u0131 bir ama\u00e7la kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/em><\/blockquote>\r\n\u00dclkelerin bu t\u00fcr istihbarat bilgilerini payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra, \u00f6\u011frenci gizlili\u011fine dair kayg\u0131lar daha da artm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, Kanada'da yerle\u015fik sunucularda bulunan \u00f6\u011frenci verilerinin bile yabanc\u0131 \u00fclkelerle payla\u015f\u0131l\u0131yor olma riski mevcuttur.\r\n\r\nBelki bundan daha da fazla kayg\u0131 duyulmas\u0131 gereken \u015fey, \u00f6\u011fretmenlerin ve \u00f6\u011frencilerin giderek artan sosyal medya kullan\u0131m\u0131 nedeniyle akademik ileti\u015fimin kamuya a\u00e7\u0131k ve 'korunmas\u0131z' hale gelmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bishop (2011), Facebook kullan\u0131m\u0131n\u0131n kurumlara getirdi\u011fi riskleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralamaktad\u0131r:\r\n
\r\n \t
Gizlilik, g\u00fcvenlikten farkl\u0131d\u0131r; g\u00fcvenlik temelde teknik bir konudur. Gizlilik ise, bir kurum i\u00e7erisinde daha geni\u015f bir payda\u015f grubunun m\u00fcdahil olmas\u0131 gereken farkl\u0131 politikalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla da g\u00fcvenlikten daha farkl\u0131 ve daha karma\u015f\u0131k bir yakla\u015f\u0131m\u0131 gerektirir.<\/li>\r\n \t
\u00c7o\u011fu kurumun basit ve \u015feffaf bir gizlilik politikas\u0131 yoktur. Kurumun farkl\u0131 birimleri, farkl\u0131 politikalar uygular. Bu da, uygulamada karma\u015faya ve g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011fe neden olur.<\/li>\r\n \t
Gizlili\u011fi (mahremiyeti) korumay\u0131 ama\u00e7layan \u00e7ok say\u0131da kanun ve d\u00fczenleme bulunmaktad\u0131r. Bu yasal d\u00fczenlemeler yaln\u0131zca \u00f6\u011frencileri de\u011fil personeli de koruma alt\u0131na al\u0131r. Gizlilik politikalar\u0131n\u0131n kurum i\u00e7erisinde tutarl\u0131 olmas\u0131 ve bu yasal d\u00fczenlemelere uygun olmas\u0131 gerekir.<\/li>\r\n \t
Facebook\u2019un mevcut gizlilik politikas\u0131 (2011), bir\u00e7ok kurumun gizlilik kanunlar\u0131na kar\u015f\u0131 gelme riskine ra\u011fmen Facebook kullanmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Yaln\u0131zca bir t\u00fcr sorumluluk reddi (feragatname) yazmak, yasalar\u0131 \u00e7i\u011fnememi\u015f olmam\u0131z i\u00e7in yeterli olmayacakt\u0131r.<\/li>\r\n<\/ul>\r\nDalhousie \u00dcniversitesi'nde di\u015f hekimli\u011fi \u00f6\u011frencilerinin Facebook kullanarak ayn\u0131 b\u00f6l\u00fcmdeki kad\u0131n arkada\u015flar\u0131 i\u00e7in \u015fiddet ve cinsel i\u00e7erikli yorumlarda bulundu\u011fu olay, sosyal medya kullan\u0131m\u0131ndaki risklere bir \u00f6rnek olarak verilebilir.\r\n
8.9.3 Denge ihtiyac\u0131<\/h2>\r\nT\u0131p, kamu g\u00fcvenli\u011fi, siyaset bilimi veya teoloji ya da ahlak gibi bazen kapal\u0131 kap\u0131lar arkas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 gerektiren \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme alanlar\u0131 olsa da, \u00f6\u011fretmenler ve \u00f6\u011frenciler bilgilendikten, kurumsal gizlilik politikalar\u0131n\u0131 dikkate ald\u0131ktan ve sa\u011fduyulu ve ahlakl\u0131 davrand\u0131ktan sonra g\u00fcvenlik ve gizlilik s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ya\u015fanma riski azd\u0131r. Bununla birlikte, \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme herkese a\u00e7\u0131k ve \u00fccretsiz hale geldik\u00e7e risk oran\u0131 artmaktad\u0131r.\r\n
8.9.4\u00a0\u00dczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sorular<\/h2>\r\n1. \u00d6\u011frenci bilgilerinin hangilerini gizli ve g\u00fcvenli tutmak zorunday\u0131m? Bu konuyla ilgili kurum politikas\u0131 nedir?\r\n\r\n2. Bir teknoloji kullanarak kurumumun gizlili\u011fe ili\u015fkin politikalar\u0131n\u0131 kolayl\u0131kla ihlal edebilme riski nedir? \u00a0Kurumumda bu konuyla ilgili kimden bilgi alabilirim?\r\n\r\n3. \u00d6\u011frenme ve \u00f6\u011fretmeye dair hangi alanlar\u0131 kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda tutarak yaln\u0131zca derse kay\u0131tl\u0131 \u00f6\u011frencilerin g\u00f6rmesini sa\u011flamal\u0131y\u0131m? Bunu yapabilmemi hangi teknolojiler sa\u011flar?\r\n
![\"\"](\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/10\/Privacy-rankings-1024x471.jpg\")
\u015eekil 8.9.1 Gizlilik s\u0131ralamas\u0131 (Privacy International, 2007)