{"id":661,"date":"2018-11-07T16:51:49","date_gmt":"2018-11-07T21:51:49","guid":{"rendered":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/?post_type=chapter&#038;p=661"},"modified":"2018-11-14T02:30:04","modified_gmt":"2018-11-14T07:30:04","slug":"9-4-kampuste-yuz-yuze-ogretim-mi-kampuste-cevrimici-ogretim-mi","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/chapter\/9-4-kampuste-yuz-yuze-ogretim-mi-kampuste-cevrimici-ogretim-mi\/","title":{"raw":"9.4 KAMP\u00dcSTE Y\u00dcZ Y\u00dcZE \u00d6\u011eRET\u0130M M\u0130, KAMP\u00dcSTE \u00c7EVR\u0130M\u0130\u00c7\u0130 \u00d6\u011eRET\u0130M M\u0130?","rendered":"9.4 KAMP\u00dcSTE Y\u00dcZ Y\u00dcZE \u00d6\u011eRET\u0130M M\u0130, KAMP\u00dcSTE \u00c7EVR\u0130M\u0130\u00c7\u0130 \u00d6\u011eRET\u0130M M\u0130?"},"content":{"raw":"<header>\r\n<p class=\"entry-title\"><span style=\"font-family: 'Crimson Text', 'Times New Roman', 'SBL Greek', serif;font-size: 16px\">\u00d6\u011frenci demografiklerinin analizi, bir dersin veya program\u0131n kamp\u00fcste y\u00fcz y\u00fcze mi yoksa tamamen \u00e7evrimi\u00e7i verilmesi mi gerekti\u011fine karar vermemize yard\u0131mc\u0131 olabilir. Ancak elbette ki, \u00e7evrimi\u00e7i k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n yo\u011funlu\u011fu giderek artan y\u00fcz y\u00fcze ders ve programlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu i\u00e7in y\u00fcz y\u00fcze ve \u00e7evrimi\u00e7i k\u0131s\u0131mlarda neler yap\u0131laca\u011f\u0131na dair karar verirken \u00f6\u011frenci demografiklerinden \u00e7ok daha fazlas\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z olacakt\u0131r. <\/span><\/p>\r\n\r\n<\/header>\r\n<h2>9.4.1 Bir y\u00f6ntem \u00f6nerisi<\/h2>\r\n1970'lerde \u0130ngiltere'deki A\u00e7\u0131k \u00dcniversite'de fen bilimleri alan\u0131ndaki uzaktan e\u011fitim ders ve programlar\u0131n\u0131 tasarlarken kullan\u0131lan bir y\u00f6ntemi temel alarak gidece\u011fim. O zaman kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nan zorlu g\u00f6rev \u015fuydu: neleri en iyi ve etkili \u015fekilde yaz\u0131l\u0131 olarak, neleri televizyonda, neleri ev deney kitleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla verebiliriz? Ayr\u0131ca en sonunda, geleneksel bir \u00fcniversitede bir haftal\u0131k yat\u0131l\u0131 yaz okulu olarak bir uygulama d\u00f6nemi vard\u0131. O g\u00fcnlerden bu yana, Athabasca \u00dcniversitesi'nden\u00a0Dietmar Kennepohl fen \u00f6\u011fretimi ile ilgili m\u00fckemmel bir kitap yazd\u0131 (<a href=\"http:\/\/www.aupress.ca\/index.php\/books\/120162\">Kennepohl, 2010<\/a>). Colorado B\u00f6lge \u00dcniversitesi Sistemi ise, \u00e7evrimi\u00e7i verilen fen bilimleri giri\u015f dersleri i\u00e7in\u00a0<a href=\"http:\/\/contactnorth.ca\/sites\/default\/files\/contactNorth\/files\/pdf\/publications\/CCCS.pdf\">\u00f6\u011frencilerin uygulamal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullan\u0131lmak \u00fczere uzaktan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan laboratuvarlar<\/a>\u00a0ve ev kitlerini birlikte kullanmaya ba\u015flad\u0131 (Contact North, 2013; Schmidt &amp; Shea, 2015). B\u00fct\u00fcn bunlar, dersin verilme bi\u00e7imine dair al\u0131nacak kararlar i\u00e7in pragmatik bir y\u00f6ntem ortaya koymaktad\u0131r.\r\n\r\nBununla ilgili en pragmatik yol, bu soruya a\u00e7\u0131k fikirlilikle yakla\u015fmaya istekli konu alan\u0131 uzmanlar\u0131n\u0131n bilgi ve deneyimlerinden faydalanmak olacakt\u0131r. \u00d6zellikle de bu uzmanlar \u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ve medya \u00fcretim uzmanlar\u0131yla birlikte e\u015fit zeminde \u00e7al\u0131\u015fmaya istekliyse... A\u015fa\u011f\u0131da, harmanlanm\u0131\u015f olarak verilmesi planlanan bir dersin s\u0131f\u0131rdan tasarlanmas\u0131nda, yaln\u0131zca pedagojik kayg\u0131larla, ne zaman \u00e7evrimi\u00e7i yap\u0131l\u0131p ne zaman yap\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini belirlemede kullan\u0131lacak bir yol haritas\u0131 yer al\u0131yor.\r\n\r\n[caption id=\"attachment_664\" align=\"aligncenter\" width=\"799\"]<img src=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Scientist-using-microscope-2.jpg\" alt=\"\" width=\"799\" height=\"532\" class=\"wp-image-664 size-full\" \/> \u015eekil 9.4.1 Hematoloji dersi \u00e7evrimi\u00e7i verilebilir mi? Resim: CC Wikimedia Commons: Ulusal Kanser Enstit\u00fcs\u00fc, ABD[\/caption]\r\n\r\n<div id=\"attachment_3554\" class=\"wp-caption aligncenter\"><\/div>\r\n\r\n<hr \/>\r\n\r\nRastgele bir konu alan\u0131 se\u00e7ece\u011fim: uzman\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131m hematoloji (kan bilimi). E\u011fer bir hematoloji uzman\u0131 olsayd\u0131n, \u015funu \u00f6nerirdim:\r\n<h3><strong>1. Ad\u0131m: Ana \u00f6\u011fretim yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n belirlenmesi<\/strong><\/h3>\r\nBu konu B\u00f6l\u00fcm 2, 3 ve 4'de tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131; ancak hangi \u00f6\u011fretim yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 se\u00e7ebilece\u011fimizi \u00f6zetleyen \u015f\u00f6yle bir tablo \u00fczerinden \u00e7al\u0131\u015fabiliriz:\r\n\r\n[caption id=\"attachment_665\" align=\"aligncenter\" width=\"535\"]<img src=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Screenshot-2018-11-08-at-01.25.32.png\" alt=\"\" width=\"535\" height=\"322\" class=\" wp-image-665\" \/> Tablo 9.4.2 Hangi \u00f6\u011fretim yakla\u015f\u0131m\u0131?[\/caption]\r\n\r\n<div id=\"attachment_1887\" class=\"wp-caption aligncenter\"><\/div>\r\n\r\n<hr \/>\r\n\r\nBu tablo, hangi \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemlerinin kullan\u0131labilece\u011fini tan\u0131mlayan genel bir \u00f6\u011fretim yakla\u015f\u0131m\u0131 veya plan\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Hematoloji \u00f6rne\u011fimizde dersin \u00f6\u011fretim eleman\u0131, \u00f6\u011frencilerin konuya ele\u015ftrilen bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirebilece\u011fi daha yap\u0131land\u0131rmac\u0131 bir yakla\u015f\u0131m sergilemek istiyor. Derste \u00f6zellikle de kan\u0131n al\u0131nmas\u0131 ve depolanmas\u0131ndaki g\u00fcvenlik hususlar\u0131 ile kan\u0131n kontaminasyonunu etkileyen fakt\u00f6rler gibi belirli konulara yo\u011funla\u015fmak ve \u00f6\u011frencilerin kan \u00f6rneklerinin analizi ve yorumlanmas\u0131na ili\u015fkin becerilerini geli\u015ftirmek istiyor.\r\n<h3><strong>2. Ad\u0131m: Derste i\u015flenecek i\u00e7eri\u011fin belirlenmesi<\/strong><\/h3>\r\n<em>\u0130\u00e7erik;<\/em>\u00a0olgular\u0131, verileri, hipotezleri, fikirleri, arg\u00fcmanlar\u0131, kan\u0131tlar\u0131 ve tan\u0131mlar\u0131 (\u00f6rne\u011fin bir ekipman\u0131n par\u00e7alar\u0131n\u0131n ve par\u00e7alar\u0131n birbirleriyle ili\u015fkilerinin g\u00f6sterilmesi veya tan\u0131mlanmas\u0131) kapsar. \u00d6\u011frencilerin bu ders kapsam\u0131nda neleri bilmesi gerekir? Hematolojide kan\u0131n kimyasal kompozisyonu, kan\u0131n v\u00fccutta nas\u0131l dola\u015ft\u0131\u011f\u0131, h\u00fccre biyolojisinin ilgili k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n tan\u0131mlamalar\u0131, hangi d\u0131\u015f fakt\u00f6rlerin kan\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc veya i\u015flevselli\u011fini bozabilece\u011fi, kan analizinde kullan\u0131lan ekipmanlar\u0131n neler oldu\u011fu ve nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, kan p\u0131ht\u0131la\u015fmas\u0131yla ilgili kuramlar ve hipotezler, kan testleri ve hastal\u0131klar aras\u0131ndaki ili\u015fki gibi bir\u00e7ok olgu i\u00e7erik kapsam\u0131na girer.\r\n\r\nBu dersin i\u00e7eri\u011finin sunulmas\u0131na ili\u015fkin neler yap\u0131labilir? Dinamik etkinliklerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ve anahtar kavramlar\u0131n farkl\u0131 renklerle temsil edilmesi kesinlikle \u00f6nemli olacakt\u0131r. Kan \u00f6rneklerinin farkl\u0131 yo\u011funluk derecelerinde g\u00f6zlemlenmesi, mikroskop kullan\u0131m\u0131n\u0131 gerektirecektir.\r\n\r\n\u0130\u00e7eri\u011fi sunmak i\u00e7in art\u0131k elimizde bir\u00e7ok yol bulunmaktad\u0131r: metin, grafik, ses, video ve sim\u00fclasyon. \u00d6rne\u011fin mikroskopla incelemeyi g\u00f6steren grafikler, k\u0131sa bir video veya foto\u011fraflar, kan h\u00fccrelerinin farkl\u0131 ko\u015fullar alt\u0131nda nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6rneklendirmede kullan\u0131labilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu t\u00fcr i\u00e7eriklere, \u0130nternet \u00fczerinde e\u011fitsel ama\u00e7larla kullan\u0131ma a\u00e7\u0131k ve \u00fccretsiz bir \u015fekilde eri\u015filebilmektedir (\u00f6rne\u011fin, bkz. Amerikan Hematoloji Derne\u011fi'nin\u00a0<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/user\/ASHWebmaster\">video k\u00fct\u00fcphanesi<\/a><span>). Bu t\u00fcr materyalleri s\u0131f\u0131rdan olu\u015fturmak olduk\u00e7a pahal\u0131 olsa da, y\u00fcksek kaliteli ancak d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli dijital kay\u0131t cihazlar\u0131yla art\u0131k daha kolay hale gelmi\u015ftir. Bir deneyin dikkatlice kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir videonun derste kullan\u0131lmas\u0131, \u00f6\u011frencilerin fiziksel olarak bir laboratuvarda ekipmanlar aras\u0131ndan deneyi izlemeye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan daha etkili olabilecektir.\u00a0<\/span>\r\n<h3><strong>3. Ad\u0131m: Ders s\u00fcresince geli\u015ftirilecek temel becerilerin belirlenmesi<\/strong><\/h3>\r\n<em>Beceriler, <\/em>i\u00e7eri\u011fin nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bu kapsamda gl\u00fckoz ve ins\u00fclin seviyeleri gibi kan bile\u015fenlerinin analizi, ekipman kullan\u0131m\u0131 (ekipman\u0131n g\u00fcvenli ve etkin kullan\u0131m\u0131n\u0131n bir \u00f6\u011frenme hedefi olarak belirlendi\u011fi derslerde), te\u015fhis, kuram ve kan\u0131tlara dayal\u0131 olarak neden-sonu\u00e7 ili\u015fkisi ile ilgili hipotezler geli\u015ftirerek sonu\u00e7lar\u0131n yorumlanmas\u0131, problem \u00e7\u00f6zme ve raporlama say\u0131labilir.\r\n\r\n\u00d6zellikle de ekipman par\u00e7alar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi, ekipman\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair manuel i\u015flemlerden veya dokunma duyusunu gerektiren di\u011fer becerilerden bahsediyorsak, bu t\u00fcr\u00a0<em>becerilerin\u00a0<\/em>geli\u015ftirilmesi zorlu bir g\u00f6rev halini alabilir. Ayn\u0131 zorlu\u011fu, \u00f6rne\u011fin tatma veya koklama duyusunun kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiren becerilerde g\u00f6rebiliriz. Hematoloji \u00f6rne\u011fimizde, \u00f6\u011fretilmesi gereken becerilerin baz\u0131lar\u0131 ins\u00fclin veya gl\u00fckoz gibi belirli kan bile\u015fenlerinin veya analitlerin analizi, sonu\u00e7lar\u0131n yorumlanmas\u0131 ve tedavi \u00f6nerilmesi gibi becerileri i\u00e7erebilecektir. Buradaki ama\u00e7, bu becerilerin \u00e7evrimi\u00e7i ortamda da etkin bir \u015fekilde \u00f6\u011fretilebilmesi ile ilgili yol ve y\u00f6ntemlerin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131d\u0131r. Bu kapsamda ihtiya\u00e7 duyulan becerilerin tan\u0131mlanmas\u0131, bu t\u00fcr becerilerin \u00e7evrimi\u00e7i ortamda nas\u0131l geli\u015ftirilece\u011finin (uygulama olanaklar\u0131 dahil) incelenmesi ve bu t\u00fcr becerilerin \u00e7evrimi\u00e7i ortamda nas\u0131l de\u011ferlendirilece\u011finin belirlenmesi gerekmektedir.\r\n\r\n\u0130kinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ad\u0131mlar\u0131, dersin anahtar \u00f6\u011frenme hedefleri olarak ele alal\u0131m.\r\n<h3>4. Ad\u0131m: Her bir \u00f6\u011frenme hedefi i\u00e7in en uygun y\u00f6ntemin analiz edilmesi<\/h3>\r\n\u015eekil 9.4.3'deki gibi bir tablo olu\u015ftural\u0131m.\r\n\r\n[caption id=\"attachment_668\" align=\"aligncenter\" width=\"610\"]<img src=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Screenshot-2018-11-08-at-02.31.53.png\" alt=\"\" width=\"610\" height=\"304\" class=\" wp-image-668\" \/> \u015eekil 9.4.3 Ders verme bi\u00e7imlerinin belirlenmesi[\/caption]\r\n\r\n<hr \/>\r\n\r\nYukar\u0131daki \u00f6rnekte, \u00f6\u011fretim eleman\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7evrimi\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmak istedi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. B\u00f6ylece \u00f6\u011frencilerle daha fazla zaman ge\u00e7irebilecek, laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na e\u011filebilecek ve \u00f6\u011frencilerin kuram ve uygulamaya ili\u015fkin sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlayabilecektir. Kan ve di\u011fer fakt\u00f6rler aras\u0131ndaki anahtar ili\u015fkileri anlatan bir\u00e7ok etkili \u00e7evrimi\u00e7i videoya \u0130nternet \u00fczerinden eri\u015febilen \u00f6\u011fretim eleman\u0131, ayn\u0131 zamanda kan\u0131n molek\u00fcler yap\u0131s\u0131yla ilgili buldu\u011fu uygun grafikleri ve basit animasyonlar\u0131 da derste kullanmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, bir grafik tasar\u0131mc\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla kendi grafiklerini olu\u015fturmu\u015ftur. Sonu\u00e7ta asl\u0131nda kendi ba\u015f\u0131na geli\u015ftirmesi gereken yeni materyal veya i\u00e7erik miktar\u0131n\u0131n asl\u0131nda \u00e7ok az oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.\r\n\r\n\u00d6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131s\u0131 da, \u00f6\u011frencilerin sanal ekipmanlar\u0131n bir araya getirilmesi, verilerin girilmesi ve bir deney yap\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir laboratuvar d\u00fczene\u011finin olu\u015fturmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir yaz\u0131l\u0131m bulmu\u015ftur. Yine de, gl\u00fckoz insersiyonu veya kan\u0131n kimyasal bile\u015fenlerinin analizi i\u00e7in 'ger\u00e7ek' bir mikroskop kullanma gibi laboratuvarda manuel olarak yap\u0131lmas\u0131 gereken baz\u0131 beceriler vard\u0131r. Ancak derste \u00e7evrimi\u00e7i materyallerin kullan\u0131lmas\u0131, \u00f6\u011fretim eleman\u0131n\u0131n laboratuvarda \u00f6\u011frencilerle daha fazla ve daha etkili zaman ge\u00e7irmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.\r\n\r\nBu \u00f6rnekte g\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi, bir deney tasarlama gibi kilit \u00f6neme sahip bir beceri de dahil olmak \u00fczere i\u00e7eri\u011fin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i verilebilir; ancak baz\u0131 etkinliklerin halen daha 'elle' yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Dersin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i verilip 'elle' uygulama gerektiren \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in bir veya birden fazla ak\u015fam ya da haftasonu laboratuvarda bulu\u015fulabilir. Ya da 'elle' \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken i\u015flerin yo\u011funlu\u011funa g\u00f6re, ders y\u00fczde 50 laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fczde 50 \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme olarak harmanlanabilir.\r\n\r\nGer\u00e7ek ekipmanlar\u0131n uzaktan ayarlanabildi\u011fi \u00e7evrimi\u00e7i uzak laboratuvarlar, animasyon ve sim\u00fclasyonlar\u0131n geli\u015ftirilmesiyle, geleneksel laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 bile \u00e7evrimi\u00e7i platformlara ta\u015f\u0131mak m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. Bununla birlikte, \u0130nternet \u00fczerindeki i\u00e7erik katlanarak artmaya devam etse bile, tam olarak ihtiya\u00e7 duyulan her \u015feyi \u0130nternette bulmak her zaman kolay de\u011fildir. Be\u015feri bilimler, sosyan bilimler ve i\u015fletme gibi di\u011fer konu alanlar\u0131nda \u00f6\u011fretimi \u00e7evrimi\u00e7i platforma ta\u015f\u0131mak \u00e7ok daha kolayd\u0131r.\r\n\r\nHarmanlanm\u0131\u015f bir dersin y\u00fcz y\u00fcze ve \u00e7evrimi\u00e7i k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n dengesini kurmak i\u00e7in kullan\u0131labilecek bu y\u00f6ntem olduk\u00e7a basit olsa da, bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi bu t\u00fcr kararlar, nispeten sezgisel olmak durumundad\u0131r. Yani \u00f6\u011fretim eleman\u0131n\u0131n veya \u00f6\u011fretmenin konu alan\u0131 bilgisine ve \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na \u00e7evrimi\u00e7i olarak nas\u0131l ula\u015fabilece\u011fine ili\u015fkin yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Neyse ki, art\u0131k, \u00e7o\u011fu konu alan\u0131nda nitelikli \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na ula\u015fabilmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan i\u00e7eri\u011fin ve becerilerin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i olarak da \u00f6\u011fretilebilece\u011fini bilecek kadar \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretim deneyimimiz bulunmaktad\u0131r. Bundan sonra, \u00f6\u011fretimin varsay\u0131lan olarak y\u00fcz y\u00fcze bir faaliyet olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi savunmak ge\u00e7ersizdir.\r\n\r\nDolay\u0131s\u0131yla, her \u00f6\u011fretmenin veya \u00f6\u011fretim eleman\u0131n\u0131n kendisine \u015fu soruyu sormas\u0131 gerekir: e\u011fer dersimin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i ortama ta\u015f\u0131yacaksam, s\u0131n\u0131f veya laboratuvarda y\u00fcz y\u00fcze \u00f6\u011fretim yapman\u0131n bana ve \u00f6\u011frencilerime tam olarak nas\u0131l bir faydas\u0131 olacakt\u0131r? Niye \u00f6\u011frencilerim fiziksel olarak benimle ayn\u0131 odada g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnde olmal\u0131lar? \u00d6\u011frencilerim benimle birlikte s\u0131n\u0131ftayken, zaman\u0131m\u0131 en iyi \u015fekilde kullanabiliyor muyum?\r\n<h2>9.4.2 Varolan kaynaklar\u0131n analizi<\/h2>\r\n\u00d6\u011frenci profili, \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemi ve pedagojik temelli karar almaya ek olarak, dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken di\u011fer bir husus da varolan kaynaklar\u0131n de\u011ferlendirilmesidir.\r\n<h3>9.4.2.1 \u00d6\u011fretmen zaman\u0131<\/h3>\r\nAnahtar kaynaklardan biri, \u00f6\u011fretmenin veya \u00f6\u011fretim eleman\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu zamand\u0131r. Bir \u00f6\u011fretmenin uygun oldu\u011fu s\u0131n\u0131rl\u0131 zaman\u0131n en iyi ne \u015fekilde kullan\u0131laca\u011f\u0131 ile ilgili dikkatli de\u011ferlendirmeler yapmak gerekir. Kan testi prosed\u00fcrlerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131 kay\u0131t alt\u0131na alarak derste bir dizi video kullanmak faydal\u0131 olsa da, bu videolar halihaz\u0131rda \u00a0\u00f6zg\u00fcrce kullan\u0131lacak bir formatta de\u011filse, tek bir ders i\u00e7in \u00f6zel olarak video \u00e7ekimi yapmak ne \u00f6\u011fretmenin video \u00e7ekimi ve prod\u00fcksiyonu i\u00e7in ay\u0131raca\u011f\u0131 zaman ne de videolar\u0131n profesyonel bir ekip taraf\u0131ndan haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131n getirece\u011fi mali y\u00fck a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerek\u00e7elendirilemeyebilir.\r\n\r\n\u00c7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretimin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in harcanan zaman, \u00f6zellikle \u00f6nemlidir. K\u0131sa s\u00fcrede \u00f6\u011frenilmesi gereken bir beceridir ve ilk seferinde, sonraki \u00e7evrimi\u00e7i derslerden daha fazla zaman alacakt\u0131r. Kurum, \u00e7evrimi\u00e7i veya harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmeye ge\u00e7mek isteyen \u00f6\u011fretmenlere bir t\u00fcr e\u011fitim veya profesyonel geli\u015fim etkinli\u011fi sunmak durumundad\u0131r. \u0130deal olarak, bir \u00e7evrimi\u00e7i dersi tasarlamak ve haz\u0131rlanmak ya da harmanlanm\u0131\u015f bir dersi yeniden tasarlamak i\u00e7in \u00f6\u011fretmenlere bir serbest \u00e7al\u0131\u015fma periyotu (bir d\u00f6nem derse girmeme gibi) verilmelidir. Ne yaz\u0131k ki b\u00f6yle bir olana\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 her zaman m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak, bildi\u011fimiz bir tek \u015fey var: \u00d6\u011fretmenin i\u015f y\u00fck\u00fc, ders tasar\u0131m\u0131n\u0131n bir sonucudur. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f \u00e7evrimi\u00e7i dersler, \u00f6\u011fretmenin daha fazla de\u011fil daha az i\u015f g\u00f6rmesini sa\u011flar.\r\n<h3>9.4.2.2. \u00d6\u011frenme teknolojileri destek personeli<\/h3>\r\nG\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z kurumda \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131na veya \u00f6\u011fretmenlere y\u00f6nelik e\u011fitim ve mesleki geli\u015fim deste\u011fi veren bir birim ve \u00f6\u011fretimi destekleyen \u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ve web tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 varsa, onlardan faydalan\u0131n. Bu personel, genellikle e\u011fitim bilimleri ve bilgisayar teknolojileri alanlar\u0131n\u0131n her ikisinde de yeterlik sahibidir. \u00c7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretim yaparken hayat\u0131n\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak uzman bilgi ve becerisine sahiptirler. Bu konuyu, B\u00f6l\u00fcm 11'de daha detayl\u0131 inceleyece\u011fiz.\r\n\r\nKurumun sa\u011flayaca\u011f\u0131 \u00f6\u011frenme teknolojisi deste\u011finin d\u00fczeyi, kritik bir fakt\u00f6rd\u00fcr. Bir \u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131s\u0131 veya medya prod\u00fcksiyon ekibinin deste\u011fini alabilecek misiniz? E\u011fer bu t\u00fcr kurumsal bir destek yok ise, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenmede \u00e7ok deneyimli de\u011filseniz dersinizin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i de\u011fil y\u00fcz y\u00fcze yapmak durumunda kalacaks\u0131n\u0131z.\r\n<h3>9.4.2.3 Varolan teknolojiler<\/h3>\r\n\u00c7o\u011fu \u00fcniversite Blackboard veya Moodle gibi bir \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemine ya da dersleri kay\u0131t alt\u0131na ald\u0131klar\u0131 bir video kay\u0131t sistemine sahiptir. Ancak \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n video olu\u015fturabilen ve i\u015fleyebilen, grafikler, animasyonlar, sim\u00fclasyonlar ve web siteleri olu\u015fturabilen medya uzmanlar\u0131na ve bloglar ile wiki yaz\u0131l\u0131mlar\u0131na ihtiyac\u0131 giderek artmaktad\u0131r. B\u00f6yle bir teknoloji deste\u011fi olmadan, \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n bildikleri ve g\u00fcvendikleri s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretimine geri d\u00f6nmeleri olas\u0131d\u0131r.\r\n<h3>9.4.2.4 \u00c7evrimi\u00e7i ve harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmede deneyimli meslekta\u015flar<\/h3>\r\nB\u00f6l\u00fcmde hem konu alan\u0131na hakim hem de bizzat \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretim yapm\u0131\u015f deneyimli meslekta\u015flar\u0131n olmas\u0131 ger\u00e7ekten faydal\u0131d\u0131r. Bu ki\u015filerin, kendi \u00f6\u011fretim s\u00fcre\u00e7lerinde kullanmak \u00fczere geli\u015ftirdikleri ve di\u011fer meslekta\u015flar\u0131yla payla\u015fmak isteyebilecekleri materyalleri de olabilir.\r\n<h3>9.4.2.5 Para<\/h3>\r\nBir d\u00f6nem derse girmeyip ders tasar\u0131m\u0131yla u\u011fra\u015fman\u0131za izin veren bir kaynak var m\u0131? \u00c7o\u011fu e\u011fitim kurumunda yenilik\u00e7i \u00f6\u011fretim ve \u00f6\u011frenmeyi destekleyici kalk\u0131nma fonlar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u00f6rne\u011fin, yeni a\u00e7\u0131k e\u011fitim kaynaklar\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan hibe al\u0131m\u0131 s\u00f6z konusu olabilir. Bu t\u00fcr kaynaklar, uygulanabilirli\u011fi art\u0131racak ve daha fazla ders veya program\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i platforma ta\u015f\u0131nmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilecektir.\r\n\r\nG\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e daha fazla say\u0131da ve \u00e7e\u015fitlilikte materyal a\u00e7\u0131k e\u011fitim kayna\u011f\u0131 olarak eri\u015fime sunulduk\u00e7a, \u00f6\u011fretmenlerin ve \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n hem y\u00fcz y\u00fcze hem \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131nda i\u00e7erik aktar\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6\u011frencileriyle daha fazla etkile\u015fim kurmaya zaman ay\u0131rabildiklerini g\u00f6rece\u011fiz. Bununla birlikte, a\u00e7\u0131k e\u011fitim kaynaklar\u0131 giderek daha fazla eri\u015filebilir olsa da, istenilen konularda veya i\u00e7erik ya da prod\u00fcksiyon standartlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan istenilen nitelikte olmayabilir\u00a0(A\u00e7\u0131k E\u011fitim Kaynaklar\u0131 ile ilgili daha fazla bilgi i\u00e7in bkz. B\u00f6l\u00fcm 9.7).\r\n\r\nBu kaynaklar\u0131n eri\u015fime ne kadar a\u00e7\u0131k olduklar\u0131, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenmeye ne d\u00fczeyde ge\u00e7ebilece\u011finiz ve kalite standartlar\u0131n\u0131 hangi \u00f6l\u00e7\u00fcde kar\u015f\u0131layabilece\u011finize dair size fikir verecektir. Yukar\u0131da listeledi\u011fimiz kaynaklar\u0131n hi\u00e7birine eri\u015fememeniz halinde \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretime ge\u00e7me konusunu bir kere daha d\u00fc\u015f\u00fcnmenizi \u00f6neririm.\r\n<h2>9.4.3 Birden fazla ders verme bi\u00e7iminin kullan\u0131lmas\u0131<\/h2>\r\nBelirli ders veya programlar i\u00e7in ayr\u0131 pazarlar a\u00e7\u0131lmas\u0131 her g\u00fcn giderek daha zorla\u015fmaktad\u0131r. \u00dcniversitenin ilk y\u0131l\u0131nda ders alan \u00f6\u011frencilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu liseden mezun olduktan sonra do\u011frudan lisans program\u0131na ba\u015flam\u0131\u015f olsa da, baz\u0131 \u00f6\u011frenciler i\u00e7in ayn\u0131 \u015fey s\u00f6z konusu de\u011fildir. Az da olsa bir grup \u00f6\u011frenci liseden mezun olduktan sonra do\u011frudan i\u015f piyasas\u0131na giren ya da mesleki e\u011fitim almak \u00fczere iki y\u0131ll\u0131k meslek y\u00fcksekokullar\u0131na devam ettikten sonra art\u0131k bir lisans diplomas\u0131na ihtiya\u00e7 duydu\u011funa karar veren ki\u015filerdir. \u00d6zellikle de lisans\u00fcst\u00fc programlarda, lisans e\u011fitimini yeni tamamlam\u0131\u015f tam zamanl\u0131 y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frencileri ile halihaz\u0131rda bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fmakta olan ancak uzmanl\u0131k almak i\u00e7in lisans\u00fcst\u00fc dereceye ihtiyac\u0131 olan ki\u015filerden olu\u015fan karma bir \u00f6\u011frenci profili vard\u0131r. \u00a0Benzer \u015fekilde \u00fcniversitenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc y\u0131llar\u0131nda da, ya haftada 15 saatten fazla yar\u0131 zamanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan ya da hemen hemen tam zamanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frencilerin yer ald\u0131\u011f\u0131 karma bir \u00f6\u011frenci profiliyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla, kuramsal a\u00e7\u0131dan y\u00fcz y\u00fcze, harmanlanm\u0131\u015f veya tamamen \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme i\u00e7in belirli bir pazar tan\u0131mlamam m\u00fcmk\u00fcn olsa da, pratikte \u00e7o\u011fu ders farkl\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131 olan karma bir \u00f6\u011frenci profili taraf\u0131ndan takip edilmektedir.\r\n\r\nHarmanlanm\u0131\u015f olarak tasarlanan ders say\u0131s\u0131 artarsa, derslerin karma profillerin ihtiya\u00e7lar\u0131na yan\u0131t verecek \u015fekilde nas\u0131l tasarlanabilece\u011fi konusu d\u00fc\u015f\u00fcnmeye de\u011fer hale gelecektir. \u00d6rne\u011fin hematoloji dersi \u00f6rne\u011finden devam edersek, bu ders biyoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131fta okuyan tam zamanl\u0131 \u00f6\u011frenciler taraf\u0131ndan al\u0131nabilece\u011fi gibi, ya kendi ba\u015f\u0131na ya da ba\u015fka bir dersin par\u00e7as\u0131 olarak hastanelerde \u00e7al\u0131\u015fan hem\u015fireler i\u00e7in bir sertifika program\u0131 olarak da kullan\u0131labilir. Ders, ayr\u0131ca, lisans e\u011fitimi s\u0131ras\u0131nda bu dersi almam\u0131\u015f t\u0131p \u00f6\u011frencileri ya da diyabet gibi kan de\u011ferleriyle ili\u015fkili hastal\u0131klar\u0131 olan hastalar taraf\u0131ndan da al\u0131nabilir.\r\n\r\n\u00d6rne\u011fin \u00f6\u011fretim eleman\u0131m\u0131z \u00f6\u011frencilerin zaman\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 50'sini \u00e7evrimi\u00e7i ortamda kalan\u0131n\u0131 ise kamp\u00fcste ge\u00e7irece\u011fi bir ders geli\u015ftirmi\u015fse, bu ders tasar\u0131m\u0131n\u0131 farkl\u0131 pazarlarda kullanmak m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r: Kamp\u00fcs i\u00e7in ayr\u0131lan k\u0131sm\u0131n hem\u015firelik e\u011fitiminde hastanedeki staj veya uygulamaya kar\u015f\u0131l\u0131k gelecek \u015fekilde yeniden tasarlanmas\u0131 veya \u00e7evrimi\u00e7i k\u0131sm\u0131n kendi ba\u015f\u0131na bir KA\u00c7D olarak hastalar\u0131n eri\u015fimine a\u00e7\u0131lmas\u0131 gibi... Baz\u0131 ders ve programlar\u0131n (hematoloji gibi) tamamen \u00e7evrimi\u00e7i, tamamen harmanlanm\u0131\u015f veya tamamen y\u00fcz y\u00fcze verilecek \u015fekilde tasarlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir. B\u00f6ylelikle, ayn\u0131 dersin farkl\u0131 pazarlara a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve farkl\u0131 alanlarda kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.\r\n<h2>9.4.4 Ders verme bi\u00e7imini se\u00e7erken sorulmas\u0131 gereken sorular<\/h2>\r\n\u00d6zet olarak, s\u0131f\u0131rdan bir ders tasarlarken dikkate almam\u0131z ve yan\u0131tlamam\u0131z gereken bir tak\u0131m sorular var:\r\n<ol>\r\n \t<li>Dersi hangi profildeki \u00f6\u011frenciler alacak? Bu \u00f6\u011frencilerin ihtiya\u00e7lar\u0131 nelerdir? Bu t\u00fcr \u00f6\u011frenciler i\u00e7in hangi ders verme bi\u00e7im(ler)i en uygun olabilir? Tek bir ders verme bi\u00e7imini se\u00e7ersem daha farkl\u0131 \u00f6\u011frenci profillerine ula\u015fabilir miyim?<\/li>\r\n \t<li>\u00d6\u011frencilerin bu dersi en iyi nas\u0131l \u00f6\u011frenebileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum? Bu derste b\u00f6yle bir \u00f6\u011frenmeyi sa\u011flamak i\u00e7in tercih etti\u011fim \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemi veya y\u00f6ntemleri nedir?<\/li>\r\n \t<li>Bu dersin ana i\u00e7eri\u011fi (olgular, kuram, veri, s\u00fcre\u00e7ler) nedir? Bu i\u00e7eri\u011fin anla\u015f\u0131l\u0131p anla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendirece\u011fim?<\/li>\r\n \t<li>\u00d6\u011frenciler, bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmek zorundalar? Bu becerileri geli\u015ftirme ve peki\u015ftirme yollar\u0131 nelerdir? Bu becerileri ben nas\u0131l de\u011ferlendirece\u011fim?<\/li>\r\n \t<li>Bu dersin i\u00e7eri\u011finin sunulmas\u0131na teknoloji nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayabilir?<\/li>\r\n \t<li>Bu derste gerekli becerilerin geli\u015ftirilmesine teknoloji nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayabilir?<\/li>\r\n \t<li>Derste \u00f6\u011fretilecek i\u00e7erik ve becerilerin bir listesini yapt\u0131\u011f\u0131mda, bu i\u00e7erik ve becerilerin hangileri a\u015fa\u011f\u0131daki bi\u00e7imlerde \u00f6\u011fretilebilir:\r\n<ul>\r\n \t<li>tamamen \u00e7evrimi\u00e7i<\/li>\r\n \t<li>k\u0131smen \u00e7evrimi\u00e7i k\u0131smen y\u00fcz y\u00fcze<\/li>\r\n \t<li>yaln\u0131zca y\u00fcz y\u00fcze<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/li>\r\n \t<li>A\u015fa\u011f\u0131daki a\u00e7\u0131lardan, bu derste hangi kaynaklara sahibim?\r\n<ul>\r\n \t<li>\u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ve medya uzmanlar\u0131n\u0131n profesyonel deste\u011fi<\/li>\r\n \t<li>dersi tasarlama, haz\u0131rlama ve medya prod\u00fcksiyonu i\u00e7in bo\u015f zaman<\/li>\r\n \t<li>nitelikli a\u00e7\u0131k e\u011fitim kaynaklar\u0131<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/li>\r\n \t<li>\u0130stedi\u011fim \u00f6\u011fretim bi\u00e7imini ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in ne t\u00fcr bir s\u0131n\u0131f ortam\u0131na ihtiyac\u0131m var? Varolan mekanlar\u0131 kullanabilir miyim yoksa mekanda ciddi de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131lmas\u0131na ihtiyac\u0131m var m\u0131?<\/li>\r\n \t<li>Bu sorulara verdi\u011fim yan\u0131tlar\u0131 de\u011ferlendirdi\u011fimde, hangi ders verme bi\u00e7imi daha mant\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor?<\/li>\r\n<\/ol>\r\n<div class=\"bcc-box bcc-info\">\r\n<h3 itemprop=\"educationalUse\">Etkinlik 9.4\u00a0Ders verme bi\u00e7imine karar verme<\/h3>\r\n1. \u00d6\u011fretmek istedi\u011finiz yeni bir dersi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bu dersle ilgili yukar\u0131daki sorulara yan\u0131t verebiliyor musunuz? B\u00f6yle bir yeniden tasar\u0131mla varolan bir dersin yerine yenisini mi a\u00e7ars\u0131n\u0131z yoksa varolan dersin yan\u0131 s\u0131ra yeni dersi de mi y\u00fcr\u00fct\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?\r\n\r\n<\/div>\r\n<h2>Kaynak\u00e7a<\/h2>\r\n<span>Contact North (2013) <em><a href=\"http:\/\/contactnorth.ca\/sites\/default\/files\/contactNorth\/files\/pdf\/publications\/CCCS.pdf\">The Colorado Community College System<\/a><\/em>\u00a0Sudbury ON: Contact North\u00a0<\/span>\r\n\r\nKennepohl, D. (2010)\u00a0<em><a href=\"http:\/\/www.aupress.ca\/index.php\/books\/120162\">Accessible Elements: Teaching Science Online and at a Distance<\/a>\u00a0<\/em>Athabasca AB: Athabasca University Press\r\n\r\nSchmidt, S. and Shea, P. (2015)\u00a0<em><a href=\"https:\/\/wcetblog.wordpress.com\/2015\/04\/07\/nanslo-web-based-labs\/\">NANSLO Web-based Labs: Real Equipment, Real Data, Real People!<\/a><\/em> WCET Frontiers","rendered":"<header>\n<p class=\"entry-title\"><span style=\"font-family: 'Crimson Text', 'Times New Roman', 'SBL Greek', serif;font-size: 16px\">\u00d6\u011frenci demografiklerinin analizi, bir dersin veya program\u0131n kamp\u00fcste y\u00fcz y\u00fcze mi yoksa tamamen \u00e7evrimi\u00e7i verilmesi mi gerekti\u011fine karar vermemize yard\u0131mc\u0131 olabilir. Ancak elbette ki, \u00e7evrimi\u00e7i k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n yo\u011funlu\u011fu giderek artan y\u00fcz y\u00fcze ders ve programlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu i\u00e7in y\u00fcz y\u00fcze ve \u00e7evrimi\u00e7i k\u0131s\u0131mlarda neler yap\u0131laca\u011f\u0131na dair karar verirken \u00f6\u011frenci demografiklerinden \u00e7ok daha fazlas\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z olacakt\u0131r. <\/span><\/p>\n<\/header>\n<h2>9.4.1 Bir y\u00f6ntem \u00f6nerisi<\/h2>\n<p>1970&#8217;lerde \u0130ngiltere&#8217;deki A\u00e7\u0131k \u00dcniversite&#8217;de fen bilimleri alan\u0131ndaki uzaktan e\u011fitim ders ve programlar\u0131n\u0131 tasarlarken kullan\u0131lan bir y\u00f6ntemi temel alarak gidece\u011fim. O zaman kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nan zorlu g\u00f6rev \u015fuydu: neleri en iyi ve etkili \u015fekilde yaz\u0131l\u0131 olarak, neleri televizyonda, neleri ev deney kitleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla verebiliriz? Ayr\u0131ca en sonunda, geleneksel bir \u00fcniversitede bir haftal\u0131k yat\u0131l\u0131 yaz okulu olarak bir uygulama d\u00f6nemi vard\u0131. O g\u00fcnlerden bu yana, Athabasca \u00dcniversitesi&#8217;nden\u00a0Dietmar Kennepohl fen \u00f6\u011fretimi ile ilgili m\u00fckemmel bir kitap yazd\u0131 (<a href=\"http:\/\/www.aupress.ca\/index.php\/books\/120162\">Kennepohl, 2010<\/a>). Colorado B\u00f6lge \u00dcniversitesi Sistemi ise, \u00e7evrimi\u00e7i verilen fen bilimleri giri\u015f dersleri i\u00e7in\u00a0<a href=\"http:\/\/contactnorth.ca\/sites\/default\/files\/contactNorth\/files\/pdf\/publications\/CCCS.pdf\">\u00f6\u011frencilerin uygulamal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullan\u0131lmak \u00fczere uzaktan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan laboratuvarlar<\/a>\u00a0ve ev kitlerini birlikte kullanmaya ba\u015flad\u0131 (Contact North, 2013; Schmidt &amp; Shea, 2015). B\u00fct\u00fcn bunlar, dersin verilme bi\u00e7imine dair al\u0131nacak kararlar i\u00e7in pragmatik bir y\u00f6ntem ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla ilgili en pragmatik yol, bu soruya a\u00e7\u0131k fikirlilikle yakla\u015fmaya istekli konu alan\u0131 uzmanlar\u0131n\u0131n bilgi ve deneyimlerinden faydalanmak olacakt\u0131r. \u00d6zellikle de bu uzmanlar \u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ve medya \u00fcretim uzmanlar\u0131yla birlikte e\u015fit zeminde \u00e7al\u0131\u015fmaya istekliyse&#8230; A\u015fa\u011f\u0131da, harmanlanm\u0131\u015f olarak verilmesi planlanan bir dersin s\u0131f\u0131rdan tasarlanmas\u0131nda, yaln\u0131zca pedagojik kayg\u0131larla, ne zaman \u00e7evrimi\u00e7i yap\u0131l\u0131p ne zaman yap\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini belirlemede kullan\u0131lacak bir yol haritas\u0131 yer al\u0131yor.<\/p>\n<figure id=\"attachment_664\" aria-describedby=\"caption-attachment-664\" style=\"width: 799px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Scientist-using-microscope-2.jpg\" alt=\"\" width=\"799\" height=\"532\" class=\"wp-image-664 size-full\" srcset=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Scientist-using-microscope-2.jpg 799w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Scientist-using-microscope-2-300x200.jpg 300w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Scientist-using-microscope-2-768x511.jpg 768w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Scientist-using-microscope-2-65x43.jpg 65w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Scientist-using-microscope-2-225x150.jpg 225w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Scientist-using-microscope-2-350x233.jpg 350w\" sizes=\"auto, (max-width: 799px) 100vw, 799px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-664\" class=\"wp-caption-text\">\u015eekil 9.4.1 Hematoloji dersi \u00e7evrimi\u00e7i verilebilir mi? Resim: CC Wikimedia Commons: Ulusal Kanser Enstit\u00fcs\u00fc, ABD<\/figcaption><\/figure>\n<div id=\"attachment_3554\" class=\"wp-caption aligncenter\"><\/div>\n<hr \/>\n<p>Rastgele bir konu alan\u0131 se\u00e7ece\u011fim: uzman\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131m hematoloji (kan bilimi). E\u011fer bir hematoloji uzman\u0131 olsayd\u0131n, \u015funu \u00f6nerirdim:<\/p>\n<h3><strong>1. Ad\u0131m: Ana \u00f6\u011fretim yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n belirlenmesi<\/strong><\/h3>\n<p>Bu konu B\u00f6l\u00fcm 2, 3 ve 4&#8217;de tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131; ancak hangi \u00f6\u011fretim yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 se\u00e7ebilece\u011fimizi \u00f6zetleyen \u015f\u00f6yle bir tablo \u00fczerinden \u00e7al\u0131\u015fabiliriz:<\/p>\n<figure id=\"attachment_665\" aria-describedby=\"caption-attachment-665\" style=\"width: 535px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Screenshot-2018-11-08-at-01.25.32.png\" alt=\"\" width=\"535\" height=\"322\" class=\"wp-image-665\" srcset=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Screenshot-2018-11-08-at-01.25.32.png 553w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Screenshot-2018-11-08-at-01.25.32-300x181.png 300w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Screenshot-2018-11-08-at-01.25.32-65x39.png 65w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Screenshot-2018-11-08-at-01.25.32-225x135.png 225w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Screenshot-2018-11-08-at-01.25.32-350x211.png 350w\" sizes=\"auto, (max-width: 535px) 100vw, 535px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-665\" class=\"wp-caption-text\">Tablo 9.4.2 Hangi \u00f6\u011fretim yakla\u015f\u0131m\u0131?<\/figcaption><\/figure>\n<div id=\"attachment_1887\" class=\"wp-caption aligncenter\"><\/div>\n<hr \/>\n<p>Bu tablo, hangi \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemlerinin kullan\u0131labilece\u011fini tan\u0131mlayan genel bir \u00f6\u011fretim yakla\u015f\u0131m\u0131 veya plan\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Hematoloji \u00f6rne\u011fimizde dersin \u00f6\u011fretim eleman\u0131, \u00f6\u011frencilerin konuya ele\u015ftrilen bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirebilece\u011fi daha yap\u0131land\u0131rmac\u0131 bir yakla\u015f\u0131m sergilemek istiyor. Derste \u00f6zellikle de kan\u0131n al\u0131nmas\u0131 ve depolanmas\u0131ndaki g\u00fcvenlik hususlar\u0131 ile kan\u0131n kontaminasyonunu etkileyen fakt\u00f6rler gibi belirli konulara yo\u011funla\u015fmak ve \u00f6\u011frencilerin kan \u00f6rneklerinin analizi ve yorumlanmas\u0131na ili\u015fkin becerilerini geli\u015ftirmek istiyor.<\/p>\n<h3><strong>2. Ad\u0131m: Derste i\u015flenecek i\u00e7eri\u011fin belirlenmesi<\/strong><\/h3>\n<p><em>\u0130\u00e7erik;<\/em>\u00a0olgular\u0131, verileri, hipotezleri, fikirleri, arg\u00fcmanlar\u0131, kan\u0131tlar\u0131 ve tan\u0131mlar\u0131 (\u00f6rne\u011fin bir ekipman\u0131n par\u00e7alar\u0131n\u0131n ve par\u00e7alar\u0131n birbirleriyle ili\u015fkilerinin g\u00f6sterilmesi veya tan\u0131mlanmas\u0131) kapsar. \u00d6\u011frencilerin bu ders kapsam\u0131nda neleri bilmesi gerekir? Hematolojide kan\u0131n kimyasal kompozisyonu, kan\u0131n v\u00fccutta nas\u0131l dola\u015ft\u0131\u011f\u0131, h\u00fccre biyolojisinin ilgili k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n tan\u0131mlamalar\u0131, hangi d\u0131\u015f fakt\u00f6rlerin kan\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc veya i\u015flevselli\u011fini bozabilece\u011fi, kan analizinde kullan\u0131lan ekipmanlar\u0131n neler oldu\u011fu ve nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, kan p\u0131ht\u0131la\u015fmas\u0131yla ilgili kuramlar ve hipotezler, kan testleri ve hastal\u0131klar aras\u0131ndaki ili\u015fki gibi bir\u00e7ok olgu i\u00e7erik kapsam\u0131na girer.<\/p>\n<p>Bu dersin i\u00e7eri\u011finin sunulmas\u0131na ili\u015fkin neler yap\u0131labilir? Dinamik etkinliklerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ve anahtar kavramlar\u0131n farkl\u0131 renklerle temsil edilmesi kesinlikle \u00f6nemli olacakt\u0131r. Kan \u00f6rneklerinin farkl\u0131 yo\u011funluk derecelerinde g\u00f6zlemlenmesi, mikroskop kullan\u0131m\u0131n\u0131 gerektirecektir.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7eri\u011fi sunmak i\u00e7in art\u0131k elimizde bir\u00e7ok yol bulunmaktad\u0131r: metin, grafik, ses, video ve sim\u00fclasyon. \u00d6rne\u011fin mikroskopla incelemeyi g\u00f6steren grafikler, k\u0131sa bir video veya foto\u011fraflar, kan h\u00fccrelerinin farkl\u0131 ko\u015fullar alt\u0131nda nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6rneklendirmede kullan\u0131labilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu t\u00fcr i\u00e7eriklere, \u0130nternet \u00fczerinde e\u011fitsel ama\u00e7larla kullan\u0131ma a\u00e7\u0131k ve \u00fccretsiz bir \u015fekilde eri\u015filebilmektedir (\u00f6rne\u011fin, bkz. Amerikan Hematoloji Derne\u011fi&#8217;nin\u00a0<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/user\/ASHWebmaster\">video k\u00fct\u00fcphanesi<\/a><span>). Bu t\u00fcr materyalleri s\u0131f\u0131rdan olu\u015fturmak olduk\u00e7a pahal\u0131 olsa da, y\u00fcksek kaliteli ancak d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli dijital kay\u0131t cihazlar\u0131yla art\u0131k daha kolay hale gelmi\u015ftir. Bir deneyin dikkatlice kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir videonun derste kullan\u0131lmas\u0131, \u00f6\u011frencilerin fiziksel olarak bir laboratuvarda ekipmanlar aras\u0131ndan deneyi izlemeye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan daha etkili olabilecektir.\u00a0<\/span><\/p>\n<h3><strong>3. Ad\u0131m: Ders s\u00fcresince geli\u015ftirilecek temel becerilerin belirlenmesi<\/strong><\/h3>\n<p><em>Beceriler, <\/em>i\u00e7eri\u011fin nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bu kapsamda gl\u00fckoz ve ins\u00fclin seviyeleri gibi kan bile\u015fenlerinin analizi, ekipman kullan\u0131m\u0131 (ekipman\u0131n g\u00fcvenli ve etkin kullan\u0131m\u0131n\u0131n bir \u00f6\u011frenme hedefi olarak belirlendi\u011fi derslerde), te\u015fhis, kuram ve kan\u0131tlara dayal\u0131 olarak neden-sonu\u00e7 ili\u015fkisi ile ilgili hipotezler geli\u015ftirerek sonu\u00e7lar\u0131n yorumlanmas\u0131, problem \u00e7\u00f6zme ve raporlama say\u0131labilir.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle de ekipman par\u00e7alar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi, ekipman\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair manuel i\u015flemlerden veya dokunma duyusunu gerektiren di\u011fer becerilerden bahsediyorsak, bu t\u00fcr\u00a0<em>becerilerin\u00a0<\/em>geli\u015ftirilmesi zorlu bir g\u00f6rev halini alabilir. Ayn\u0131 zorlu\u011fu, \u00f6rne\u011fin tatma veya koklama duyusunun kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiren becerilerde g\u00f6rebiliriz. Hematoloji \u00f6rne\u011fimizde, \u00f6\u011fretilmesi gereken becerilerin baz\u0131lar\u0131 ins\u00fclin veya gl\u00fckoz gibi belirli kan bile\u015fenlerinin veya analitlerin analizi, sonu\u00e7lar\u0131n yorumlanmas\u0131 ve tedavi \u00f6nerilmesi gibi becerileri i\u00e7erebilecektir. Buradaki ama\u00e7, bu becerilerin \u00e7evrimi\u00e7i ortamda da etkin bir \u015fekilde \u00f6\u011fretilebilmesi ile ilgili yol ve y\u00f6ntemlerin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131d\u0131r. Bu kapsamda ihtiya\u00e7 duyulan becerilerin tan\u0131mlanmas\u0131, bu t\u00fcr becerilerin \u00e7evrimi\u00e7i ortamda nas\u0131l geli\u015ftirilece\u011finin (uygulama olanaklar\u0131 dahil) incelenmesi ve bu t\u00fcr becerilerin \u00e7evrimi\u00e7i ortamda nas\u0131l de\u011ferlendirilece\u011finin belirlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n<p>\u0130kinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ad\u0131mlar\u0131, dersin anahtar \u00f6\u011frenme hedefleri olarak ele alal\u0131m.<\/p>\n<h3>4. Ad\u0131m: Her bir \u00f6\u011frenme hedefi i\u00e7in en uygun y\u00f6ntemin analiz edilmesi<\/h3>\n<p>\u015eekil 9.4.3&#8217;deki gibi bir tablo olu\u015ftural\u0131m.<\/p>\n<figure id=\"attachment_668\" aria-describedby=\"caption-attachment-668\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Screenshot-2018-11-08-at-02.31.53.png\" alt=\"\" width=\"610\" height=\"304\" class=\"wp-image-668\" srcset=\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Screenshot-2018-11-08-at-02.31.53.png 664w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Screenshot-2018-11-08-at-02.31.53-300x150.png 300w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Screenshot-2018-11-08-at-02.31.53-65x32.png 65w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Screenshot-2018-11-08-at-02.31.53-225x112.png 225w, https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Screenshot-2018-11-08-at-02.31.53-350x174.png 350w\" sizes=\"auto, (max-width: 610px) 100vw, 610px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-668\" class=\"wp-caption-text\">\u015eekil 9.4.3 Ders verme bi\u00e7imlerinin belirlenmesi<\/figcaption><\/figure>\n<hr \/>\n<p>Yukar\u0131daki \u00f6rnekte, \u00f6\u011fretim eleman\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7evrimi\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmak istedi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. B\u00f6ylece \u00f6\u011frencilerle daha fazla zaman ge\u00e7irebilecek, laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na e\u011filebilecek ve \u00f6\u011frencilerin kuram ve uygulamaya ili\u015fkin sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlayabilecektir. Kan ve di\u011fer fakt\u00f6rler aras\u0131ndaki anahtar ili\u015fkileri anlatan bir\u00e7ok etkili \u00e7evrimi\u00e7i videoya \u0130nternet \u00fczerinden eri\u015febilen \u00f6\u011fretim eleman\u0131, ayn\u0131 zamanda kan\u0131n molek\u00fcler yap\u0131s\u0131yla ilgili buldu\u011fu uygun grafikleri ve basit animasyonlar\u0131 da derste kullanmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, bir grafik tasar\u0131mc\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla kendi grafiklerini olu\u015fturmu\u015ftur. Sonu\u00e7ta asl\u0131nda kendi ba\u015f\u0131na geli\u015ftirmesi gereken yeni materyal veya i\u00e7erik miktar\u0131n\u0131n asl\u0131nda \u00e7ok az oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>\u00d6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131s\u0131 da, \u00f6\u011frencilerin sanal ekipmanlar\u0131n bir araya getirilmesi, verilerin girilmesi ve bir deney yap\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir laboratuvar d\u00fczene\u011finin olu\u015fturmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir yaz\u0131l\u0131m bulmu\u015ftur. Yine de, gl\u00fckoz insersiyonu veya kan\u0131n kimyasal bile\u015fenlerinin analizi i\u00e7in &#8216;ger\u00e7ek&#8217; bir mikroskop kullanma gibi laboratuvarda manuel olarak yap\u0131lmas\u0131 gereken baz\u0131 beceriler vard\u0131r. Ancak derste \u00e7evrimi\u00e7i materyallerin kullan\u0131lmas\u0131, \u00f6\u011fretim eleman\u0131n\u0131n laboratuvarda \u00f6\u011frencilerle daha fazla ve daha etkili zaman ge\u00e7irmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bu \u00f6rnekte g\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi, bir deney tasarlama gibi kilit \u00f6neme sahip bir beceri de dahil olmak \u00fczere i\u00e7eri\u011fin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i verilebilir; ancak baz\u0131 etkinliklerin halen daha &#8216;elle&#8217; yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Dersin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i verilip &#8216;elle&#8217; uygulama gerektiren \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in bir veya birden fazla ak\u015fam ya da haftasonu laboratuvarda bulu\u015fulabilir. Ya da &#8216;elle&#8217; \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken i\u015flerin yo\u011funlu\u011funa g\u00f6re, ders y\u00fczde 50 laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fczde 50 \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme olarak harmanlanabilir.<\/p>\n<p>Ger\u00e7ek ekipmanlar\u0131n uzaktan ayarlanabildi\u011fi \u00e7evrimi\u00e7i uzak laboratuvarlar, animasyon ve sim\u00fclasyonlar\u0131n geli\u015ftirilmesiyle, geleneksel laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 bile \u00e7evrimi\u00e7i platformlara ta\u015f\u0131mak m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. Bununla birlikte, \u0130nternet \u00fczerindeki i\u00e7erik katlanarak artmaya devam etse bile, tam olarak ihtiya\u00e7 duyulan her \u015feyi \u0130nternette bulmak her zaman kolay de\u011fildir. Be\u015feri bilimler, sosyan bilimler ve i\u015fletme gibi di\u011fer konu alanlar\u0131nda \u00f6\u011fretimi \u00e7evrimi\u00e7i platforma ta\u015f\u0131mak \u00e7ok daha kolayd\u0131r.<\/p>\n<p>Harmanlanm\u0131\u015f bir dersin y\u00fcz y\u00fcze ve \u00e7evrimi\u00e7i k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n dengesini kurmak i\u00e7in kullan\u0131labilecek bu y\u00f6ntem olduk\u00e7a basit olsa da, bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi bu t\u00fcr kararlar, nispeten sezgisel olmak durumundad\u0131r. Yani \u00f6\u011fretim eleman\u0131n\u0131n veya \u00f6\u011fretmenin konu alan\u0131 bilgisine ve \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na \u00e7evrimi\u00e7i olarak nas\u0131l ula\u015fabilece\u011fine ili\u015fkin yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Neyse ki, art\u0131k, \u00e7o\u011fu konu alan\u0131nda nitelikli \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na ula\u015fabilmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan i\u00e7eri\u011fin ve becerilerin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i olarak da \u00f6\u011fretilebilece\u011fini bilecek kadar \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretim deneyimimiz bulunmaktad\u0131r. Bundan sonra, \u00f6\u011fretimin varsay\u0131lan olarak y\u00fcz y\u00fcze bir faaliyet olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi savunmak ge\u00e7ersizdir.<\/p>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla, her \u00f6\u011fretmenin veya \u00f6\u011fretim eleman\u0131n\u0131n kendisine \u015fu soruyu sormas\u0131 gerekir: e\u011fer dersimin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i ortama ta\u015f\u0131yacaksam, s\u0131n\u0131f veya laboratuvarda y\u00fcz y\u00fcze \u00f6\u011fretim yapman\u0131n bana ve \u00f6\u011frencilerime tam olarak nas\u0131l bir faydas\u0131 olacakt\u0131r? Niye \u00f6\u011frencilerim fiziksel olarak benimle ayn\u0131 odada g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnde olmal\u0131lar? \u00d6\u011frencilerim benimle birlikte s\u0131n\u0131ftayken, zaman\u0131m\u0131 en iyi \u015fekilde kullanabiliyor muyum?<\/p>\n<h2>9.4.2 Varolan kaynaklar\u0131n analizi<\/h2>\n<p>\u00d6\u011frenci profili, \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemi ve pedagojik temelli karar almaya ek olarak, dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken di\u011fer bir husus da varolan kaynaklar\u0131n de\u011ferlendirilmesidir.<\/p>\n<h3>9.4.2.1 \u00d6\u011fretmen zaman\u0131<\/h3>\n<p>Anahtar kaynaklardan biri, \u00f6\u011fretmenin veya \u00f6\u011fretim eleman\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu zamand\u0131r. Bir \u00f6\u011fretmenin uygun oldu\u011fu s\u0131n\u0131rl\u0131 zaman\u0131n en iyi ne \u015fekilde kullan\u0131laca\u011f\u0131 ile ilgili dikkatli de\u011ferlendirmeler yapmak gerekir. Kan testi prosed\u00fcrlerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131 kay\u0131t alt\u0131na alarak derste bir dizi video kullanmak faydal\u0131 olsa da, bu videolar halihaz\u0131rda \u00a0\u00f6zg\u00fcrce kullan\u0131lacak bir formatta de\u011filse, tek bir ders i\u00e7in \u00f6zel olarak video \u00e7ekimi yapmak ne \u00f6\u011fretmenin video \u00e7ekimi ve prod\u00fcksiyonu i\u00e7in ay\u0131raca\u011f\u0131 zaman ne de videolar\u0131n profesyonel bir ekip taraf\u0131ndan haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131n getirece\u011fi mali y\u00fck a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerek\u00e7elendirilemeyebilir.<\/p>\n<p>\u00c7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretimin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in harcanan zaman, \u00f6zellikle \u00f6nemlidir. K\u0131sa s\u00fcrede \u00f6\u011frenilmesi gereken bir beceridir ve ilk seferinde, sonraki \u00e7evrimi\u00e7i derslerden daha fazla zaman alacakt\u0131r. Kurum, \u00e7evrimi\u00e7i veya harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmeye ge\u00e7mek isteyen \u00f6\u011fretmenlere bir t\u00fcr e\u011fitim veya profesyonel geli\u015fim etkinli\u011fi sunmak durumundad\u0131r. \u0130deal olarak, bir \u00e7evrimi\u00e7i dersi tasarlamak ve haz\u0131rlanmak ya da harmanlanm\u0131\u015f bir dersi yeniden tasarlamak i\u00e7in \u00f6\u011fretmenlere bir serbest \u00e7al\u0131\u015fma periyotu (bir d\u00f6nem derse girmeme gibi) verilmelidir. Ne yaz\u0131k ki b\u00f6yle bir olana\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 her zaman m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak, bildi\u011fimiz bir tek \u015fey var: \u00d6\u011fretmenin i\u015f y\u00fck\u00fc, ders tasar\u0131m\u0131n\u0131n bir sonucudur. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f \u00e7evrimi\u00e7i dersler, \u00f6\u011fretmenin daha fazla de\u011fil daha az i\u015f g\u00f6rmesini sa\u011flar.<\/p>\n<h3>9.4.2.2. \u00d6\u011frenme teknolojileri destek personeli<\/h3>\n<p>G\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z kurumda \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131na veya \u00f6\u011fretmenlere y\u00f6nelik e\u011fitim ve mesleki geli\u015fim deste\u011fi veren bir birim ve \u00f6\u011fretimi destekleyen \u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ve web tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 varsa, onlardan faydalan\u0131n. Bu personel, genellikle e\u011fitim bilimleri ve bilgisayar teknolojileri alanlar\u0131n\u0131n her ikisinde de yeterlik sahibidir. \u00c7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretim yaparken hayat\u0131n\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak uzman bilgi ve becerisine sahiptirler. Bu konuyu, B\u00f6l\u00fcm 11&#8217;de daha detayl\u0131 inceleyece\u011fiz.<\/p>\n<p>Kurumun sa\u011flayaca\u011f\u0131 \u00f6\u011frenme teknolojisi deste\u011finin d\u00fczeyi, kritik bir fakt\u00f6rd\u00fcr. Bir \u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131s\u0131 veya medya prod\u00fcksiyon ekibinin deste\u011fini alabilecek misiniz? E\u011fer bu t\u00fcr kurumsal bir destek yok ise, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenmede \u00e7ok deneyimli de\u011filseniz dersinizin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i de\u011fil y\u00fcz y\u00fcze yapmak durumunda kalacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n<h3>9.4.2.3 Varolan teknolojiler<\/h3>\n<p>\u00c7o\u011fu \u00fcniversite Blackboard veya Moodle gibi bir \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemine ya da dersleri kay\u0131t alt\u0131na ald\u0131klar\u0131 bir video kay\u0131t sistemine sahiptir. Ancak \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n video olu\u015fturabilen ve i\u015fleyebilen, grafikler, animasyonlar, sim\u00fclasyonlar ve web siteleri olu\u015fturabilen medya uzmanlar\u0131na ve bloglar ile wiki yaz\u0131l\u0131mlar\u0131na ihtiyac\u0131 giderek artmaktad\u0131r. B\u00f6yle bir teknoloji deste\u011fi olmadan, \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n bildikleri ve g\u00fcvendikleri s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretimine geri d\u00f6nmeleri olas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h3>9.4.2.4 \u00c7evrimi\u00e7i ve harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmede deneyimli meslekta\u015flar<\/h3>\n<p>B\u00f6l\u00fcmde hem konu alan\u0131na hakim hem de bizzat \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretim yapm\u0131\u015f deneyimli meslekta\u015flar\u0131n olmas\u0131 ger\u00e7ekten faydal\u0131d\u0131r. Bu ki\u015filerin, kendi \u00f6\u011fretim s\u00fcre\u00e7lerinde kullanmak \u00fczere geli\u015ftirdikleri ve di\u011fer meslekta\u015flar\u0131yla payla\u015fmak isteyebilecekleri materyalleri de olabilir.<\/p>\n<h3>9.4.2.5 Para<\/h3>\n<p>Bir d\u00f6nem derse girmeyip ders tasar\u0131m\u0131yla u\u011fra\u015fman\u0131za izin veren bir kaynak var m\u0131? \u00c7o\u011fu e\u011fitim kurumunda yenilik\u00e7i \u00f6\u011fretim ve \u00f6\u011frenmeyi destekleyici kalk\u0131nma fonlar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u00f6rne\u011fin, yeni a\u00e7\u0131k e\u011fitim kaynaklar\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan hibe al\u0131m\u0131 s\u00f6z konusu olabilir. Bu t\u00fcr kaynaklar, uygulanabilirli\u011fi art\u0131racak ve daha fazla ders veya program\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i platforma ta\u015f\u0131nmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilecektir.<\/p>\n<p>G\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e daha fazla say\u0131da ve \u00e7e\u015fitlilikte materyal a\u00e7\u0131k e\u011fitim kayna\u011f\u0131 olarak eri\u015fime sunulduk\u00e7a, \u00f6\u011fretmenlerin ve \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n hem y\u00fcz y\u00fcze hem \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131nda i\u00e7erik aktar\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6\u011frencileriyle daha fazla etkile\u015fim kurmaya zaman ay\u0131rabildiklerini g\u00f6rece\u011fiz. Bununla birlikte, a\u00e7\u0131k e\u011fitim kaynaklar\u0131 giderek daha fazla eri\u015filebilir olsa da, istenilen konularda veya i\u00e7erik ya da prod\u00fcksiyon standartlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan istenilen nitelikte olmayabilir\u00a0(A\u00e7\u0131k E\u011fitim Kaynaklar\u0131 ile ilgili daha fazla bilgi i\u00e7in bkz. B\u00f6l\u00fcm 9.7).<\/p>\n<p>Bu kaynaklar\u0131n eri\u015fime ne kadar a\u00e7\u0131k olduklar\u0131, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenmeye ne d\u00fczeyde ge\u00e7ebilece\u011finiz ve kalite standartlar\u0131n\u0131 hangi \u00f6l\u00e7\u00fcde kar\u015f\u0131layabilece\u011finize dair size fikir verecektir. Yukar\u0131da listeledi\u011fimiz kaynaklar\u0131n hi\u00e7birine eri\u015fememeniz halinde \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretime ge\u00e7me konusunu bir kere daha d\u00fc\u015f\u00fcnmenizi \u00f6neririm.<\/p>\n<h2>9.4.3 Birden fazla ders verme bi\u00e7iminin kullan\u0131lmas\u0131<\/h2>\n<p>Belirli ders veya programlar i\u00e7in ayr\u0131 pazarlar a\u00e7\u0131lmas\u0131 her g\u00fcn giderek daha zorla\u015fmaktad\u0131r. \u00dcniversitenin ilk y\u0131l\u0131nda ders alan \u00f6\u011frencilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu liseden mezun olduktan sonra do\u011frudan lisans program\u0131na ba\u015flam\u0131\u015f olsa da, baz\u0131 \u00f6\u011frenciler i\u00e7in ayn\u0131 \u015fey s\u00f6z konusu de\u011fildir. Az da olsa bir grup \u00f6\u011frenci liseden mezun olduktan sonra do\u011frudan i\u015f piyasas\u0131na giren ya da mesleki e\u011fitim almak \u00fczere iki y\u0131ll\u0131k meslek y\u00fcksekokullar\u0131na devam ettikten sonra art\u0131k bir lisans diplomas\u0131na ihtiya\u00e7 duydu\u011funa karar veren ki\u015filerdir. \u00d6zellikle de lisans\u00fcst\u00fc programlarda, lisans e\u011fitimini yeni tamamlam\u0131\u015f tam zamanl\u0131 y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frencileri ile halihaz\u0131rda bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fmakta olan ancak uzmanl\u0131k almak i\u00e7in lisans\u00fcst\u00fc dereceye ihtiyac\u0131 olan ki\u015filerden olu\u015fan karma bir \u00f6\u011frenci profili vard\u0131r. \u00a0Benzer \u015fekilde \u00fcniversitenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc y\u0131llar\u0131nda da, ya haftada 15 saatten fazla yar\u0131 zamanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan ya da hemen hemen tam zamanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frencilerin yer ald\u0131\u011f\u0131 karma bir \u00f6\u011frenci profiliyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla, kuramsal a\u00e7\u0131dan y\u00fcz y\u00fcze, harmanlanm\u0131\u015f veya tamamen \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme i\u00e7in belirli bir pazar tan\u0131mlamam m\u00fcmk\u00fcn olsa da, pratikte \u00e7o\u011fu ders farkl\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131 olan karma bir \u00f6\u011frenci profili taraf\u0131ndan takip edilmektedir.<\/p>\n<p>Harmanlanm\u0131\u015f olarak tasarlanan ders say\u0131s\u0131 artarsa, derslerin karma profillerin ihtiya\u00e7lar\u0131na yan\u0131t verecek \u015fekilde nas\u0131l tasarlanabilece\u011fi konusu d\u00fc\u015f\u00fcnmeye de\u011fer hale gelecektir. \u00d6rne\u011fin hematoloji dersi \u00f6rne\u011finden devam edersek, bu ders biyoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131fta okuyan tam zamanl\u0131 \u00f6\u011frenciler taraf\u0131ndan al\u0131nabilece\u011fi gibi, ya kendi ba\u015f\u0131na ya da ba\u015fka bir dersin par\u00e7as\u0131 olarak hastanelerde \u00e7al\u0131\u015fan hem\u015fireler i\u00e7in bir sertifika program\u0131 olarak da kullan\u0131labilir. Ders, ayr\u0131ca, lisans e\u011fitimi s\u0131ras\u0131nda bu dersi almam\u0131\u015f t\u0131p \u00f6\u011frencileri ya da diyabet gibi kan de\u011ferleriyle ili\u015fkili hastal\u0131klar\u0131 olan hastalar taraf\u0131ndan da al\u0131nabilir.<\/p>\n<p>\u00d6rne\u011fin \u00f6\u011fretim eleman\u0131m\u0131z \u00f6\u011frencilerin zaman\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 50&#8217;sini \u00e7evrimi\u00e7i ortamda kalan\u0131n\u0131 ise kamp\u00fcste ge\u00e7irece\u011fi bir ders geli\u015ftirmi\u015fse, bu ders tasar\u0131m\u0131n\u0131 farkl\u0131 pazarlarda kullanmak m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r: Kamp\u00fcs i\u00e7in ayr\u0131lan k\u0131sm\u0131n hem\u015firelik e\u011fitiminde hastanedeki staj veya uygulamaya kar\u015f\u0131l\u0131k gelecek \u015fekilde yeniden tasarlanmas\u0131 veya \u00e7evrimi\u00e7i k\u0131sm\u0131n kendi ba\u015f\u0131na bir KA\u00c7D olarak hastalar\u0131n eri\u015fimine a\u00e7\u0131lmas\u0131 gibi&#8230; Baz\u0131 ders ve programlar\u0131n (hematoloji gibi) tamamen \u00e7evrimi\u00e7i, tamamen harmanlanm\u0131\u015f veya tamamen y\u00fcz y\u00fcze verilecek \u015fekilde tasarlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir. B\u00f6ylelikle, ayn\u0131 dersin farkl\u0131 pazarlara a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve farkl\u0131 alanlarda kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n<h2>9.4.4 Ders verme bi\u00e7imini se\u00e7erken sorulmas\u0131 gereken sorular<\/h2>\n<p>\u00d6zet olarak, s\u0131f\u0131rdan bir ders tasarlarken dikkate almam\u0131z ve yan\u0131tlamam\u0131z gereken bir tak\u0131m sorular var:<\/p>\n<ol>\n<li>Dersi hangi profildeki \u00f6\u011frenciler alacak? Bu \u00f6\u011frencilerin ihtiya\u00e7lar\u0131 nelerdir? Bu t\u00fcr \u00f6\u011frenciler i\u00e7in hangi ders verme bi\u00e7im(ler)i en uygun olabilir? Tek bir ders verme bi\u00e7imini se\u00e7ersem daha farkl\u0131 \u00f6\u011frenci profillerine ula\u015fabilir miyim?<\/li>\n<li>\u00d6\u011frencilerin bu dersi en iyi nas\u0131l \u00f6\u011frenebileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum? Bu derste b\u00f6yle bir \u00f6\u011frenmeyi sa\u011flamak i\u00e7in tercih etti\u011fim \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemi veya y\u00f6ntemleri nedir?<\/li>\n<li>Bu dersin ana i\u00e7eri\u011fi (olgular, kuram, veri, s\u00fcre\u00e7ler) nedir? Bu i\u00e7eri\u011fin anla\u015f\u0131l\u0131p anla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendirece\u011fim?<\/li>\n<li>\u00d6\u011frenciler, bu derste hangi becerileri geli\u015ftirmek zorundalar? Bu becerileri geli\u015ftirme ve peki\u015ftirme yollar\u0131 nelerdir? Bu becerileri ben nas\u0131l de\u011ferlendirece\u011fim?<\/li>\n<li>Bu dersin i\u00e7eri\u011finin sunulmas\u0131na teknoloji nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayabilir?<\/li>\n<li>Bu derste gerekli becerilerin geli\u015ftirilmesine teknoloji nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayabilir?<\/li>\n<li>Derste \u00f6\u011fretilecek i\u00e7erik ve becerilerin bir listesini yapt\u0131\u011f\u0131mda, bu i\u00e7erik ve becerilerin hangileri a\u015fa\u011f\u0131daki bi\u00e7imlerde \u00f6\u011fretilebilir:\n<ul>\n<li>tamamen \u00e7evrimi\u00e7i<\/li>\n<li>k\u0131smen \u00e7evrimi\u00e7i k\u0131smen y\u00fcz y\u00fcze<\/li>\n<li>yaln\u0131zca y\u00fcz y\u00fcze<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>A\u015fa\u011f\u0131daki a\u00e7\u0131lardan, bu derste hangi kaynaklara sahibim?\n<ul>\n<li>\u00f6\u011fretim tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ve medya uzmanlar\u0131n\u0131n profesyonel deste\u011fi<\/li>\n<li>dersi tasarlama, haz\u0131rlama ve medya prod\u00fcksiyonu i\u00e7in bo\u015f zaman<\/li>\n<li>nitelikli a\u00e7\u0131k e\u011fitim kaynaklar\u0131<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\u0130stedi\u011fim \u00f6\u011fretim bi\u00e7imini ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in ne t\u00fcr bir s\u0131n\u0131f ortam\u0131na ihtiyac\u0131m var? Varolan mekanlar\u0131 kullanabilir miyim yoksa mekanda ciddi de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131lmas\u0131na ihtiyac\u0131m var m\u0131?<\/li>\n<li>Bu sorulara verdi\u011fim yan\u0131tlar\u0131 de\u011ferlendirdi\u011fimde, hangi ders verme bi\u00e7imi daha mant\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor?<\/li>\n<\/ol>\n<div class=\"bcc-box bcc-info\">\n<h3 itemprop=\"educationalUse\">Etkinlik 9.4\u00a0Ders verme bi\u00e7imine karar verme<\/h3>\n<p>1. \u00d6\u011fretmek istedi\u011finiz yeni bir dersi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bu dersle ilgili yukar\u0131daki sorulara yan\u0131t verebiliyor musunuz? B\u00f6yle bir yeniden tasar\u0131mla varolan bir dersin yerine yenisini mi a\u00e7ars\u0131n\u0131z yoksa varolan dersin yan\u0131 s\u0131ra yeni dersi de mi y\u00fcr\u00fct\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?<\/p>\n<\/div>\n<h2>Kaynak\u00e7a<\/h2>\n<p><span>Contact North (2013) <em><a href=\"http:\/\/contactnorth.ca\/sites\/default\/files\/contactNorth\/files\/pdf\/publications\/CCCS.pdf\">The Colorado Community College System<\/a><\/em>\u00a0Sudbury ON: Contact North\u00a0<\/span><\/p>\n<p>Kennepohl, D. (2010)\u00a0<em><a href=\"http:\/\/www.aupress.ca\/index.php\/books\/120162\">Accessible Elements: Teaching Science Online and at a Distance<\/a>\u00a0<\/em>Athabasca AB: Athabasca University Press<\/p>\n<p>Schmidt, S. and Shea, P. (2015)\u00a0<em><a href=\"https:\/\/wcetblog.wordpress.com\/2015\/04\/07\/nanslo-web-based-labs\/\">NANSLO Web-based Labs: Real Equipment, Real Data, Real People!<\/a><\/em> WCET Frontiers<\/p>\n","protected":false},"author":43,"menu_order":4,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-661","chapter","type-chapter","status-publish","hentry"],"part":611,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/661","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/wp\/v2\/users\/43"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=661"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/661\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":748,"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/661\/revisions\/748"}],"part":[{"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/611"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/661\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=661"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=661"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=661"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=661"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}