10.3.1.1 A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n avantajlar\u0131<\/h3>\r\n\u00d6\u011frenciler ve h\u00fck\u00fcmetler, gerek hibe gerek mali yard\u0131m kullanarak, ders kitaplar\u0131na her sene milyarlarca dolar \u00f6demektedir. A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131, e\u011fitim maliyetini azaltmada \u00e7ok \u00f6nemli bir etki yaratabilir.\r\n\r\nDikkate al\u0131nmas\u0131 gereken ba\u015fka konular da vard\u0131r. \u00dcniversitelerin a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk d\u00f6nemin ilk haftas\u0131nda, kamp\u00fcsteki kitap\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde uzun kuyruklar olu\u015fur ve \u00f6\u011frenciler, \u00e7ok de\u011ferli \u00e7al\u0131\u015fma zamanlar\u0131n\u0131 bu kuyruklarda bekleyerek harcarlar. Di\u011fer \u00f6\u011frencilerden ikinci el kitap arayan \u00f6\u011frencileri de d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, kitaplar\u0131n \u00f6\u011frencilerin eline ge\u00e7mesi d\u00f6nemin ikinci veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc haftas\u0131n\u0131 bulabilmektedir. Creative Commons'tan Cable Green, okulun a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnden ders kitaplar\u0131na eri\u015febilen matematik b\u00f6l\u00fcm\u00fc birinci s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencilerinin, dersin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc haftas\u0131na kadar kitaplar\u0131n\u0131 alamayan \u00f6\u011frencilere g\u00f6re daha ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steren ara\u015ft\u0131rmalara i\u015faret etmektedir. Green, ayr\u0131ca Florida Sanal Kamp\u00fcs\u00fc'n\u00fcn ara\u015ft\u0131rmas\u0131na da dikkat \u00e7ekerek, \u00e7o\u011fu \u00f6\u011frencinin (toplam \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczde 60'\u0131ndan fazlas\u0131) farkl\u0131 nedenlerden dolay\u0131 b\u00fct\u00fcn ders kitaplar\u0131n\u0131 almad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak ana sebebin maliyet oldu\u011funu raporlam\u0131\u015ft\u0131r\u00a0(Green, 2013).\r\n\r\nPeki ni\u00e7in h\u00fck\u00fcmetler arac\u0131 kurumlar\u0131 (ticari yay\u0131nevleri) aradan \u00e7\u0131kar\u0131p ders kitaplar\u0131n\u0131n \u00fcreticilerine do\u011frudan \u00f6deme yapm\u0131yor ve b\u00f6ylece maliyetin y\u00fczde 80'inden fazlas\u0131ndan tasarruf etmiyor? Ni\u00e7in bu kitaplar\u0131 Creative Common lisans\u0131 alt\u0131nda \u00f6\u011frencilerle (veya isteyen herkesle) \u0130nternet \u00fczerinden \u00fccretsiz olarak payla\u015fm\u0131yor? Cable Green'in a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131yla ilgili vizyonu \u015f\u00f6yle: \u00f6\u011frencilerin y\u00fczde 100'\u00fcn\u00fcn okulun ilk g\u00fcn\u00fcnde t\u00fcm materyallere dijital ortamda ve \u00fccretsiz olarak y\u00fczde 100 eri\u015fim sa\u011flamas\u0131...\r\n10.3.1.2 A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131<\/h3>\r\nMurphy\u00a0(2103), a\u00e7\u0131k veya de\u011fil, ders kitab\u0131 fikrinin tamam\u0131n\u0131 sorgulamaktad\u0131r. Murphy, ders kitaplar\u0131n\u0131 19. y\u00fczy\u0131l sanayicili\u011finin bir kal\u0131nt\u0131s\u0131 olarak g\u00f6rmektedir. Murphy'e g\u00f6re, 21. y\u00fczy\u0131lda \u00f6\u011frencilerin art\u0131k \u0130nternet \u00fczerinden dijital materyalleri bulabilmesi, eri\u015febilmesi ve kullanabilmesi gerekmektedir. Ders kitaplar\u0131 'paketli' \u00f6\u011frenmeden ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildir. Ders kitaplar\u0131nda b\u00fct\u00fcn i\u015fi, \u00f6\u011frenciler ad\u0131na yazarlar yapmaktad\u0131r. Bununla birlikte, ders kitaplar\u0131n\u0131n halen daha en temel e\u011fitim bi\u00e7imleri i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011funu kabul etmek gerekir. A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 ise, pahal\u0131 bas\u0131l\u0131 kitaplardan \u00e7ok daha iyi bir alternatiftir.\r\n\r\nKalite, \u00f6nemli bir kayg\u0131 unsuru olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. '\u00dccretsiz'in kalitesiz oldu\u011funa dair yerle\u015fmi\u015f bir \u00f6nyarg\u0131 bulunmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, a\u00e7\u0131k ders kaynaklar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan arg\u00fcmanlar a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Yay\u0131nc\u0131lar taraf\u0131ndan bas\u0131lan pahal\u0131 ders kitaplar\u0131nda, konulara g\u00f6m\u00fcl\u00fc etkinlikler, ek materyaller ve hatta de\u011ferlendirme sorular\u0131 yer almaktad\u0131r.\r\n\r\nBenim de i\u00e7inde bulundu\u011fum bir grup ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ise, \u00e7ok dar kapsaml\u0131 oldu\u011fu veya standart \u00f6\u011fretim program\u0131 i\u00e7erisinde yer almad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle devlet taraf\u0131ndan desteklenmeyebilecek \u00f6zg\u00fcn eserlerin olu\u015fturulmas\u0131nda\u00a0'a\u00e7\u0131k' yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir etkisi olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 sorgulamaktad\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle a\u00e7\u0131k yay\u0131nc\u0131l\u0131k, yay\u0131nc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn sahip oldu\u011fu \u00e7e\u015fitlilik \u00fczerinde olumsuz bir etkiye sahip olacak m\u0131d\u0131r? E\u011fer g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7aba i\u00e7in maddi bir fayda sa\u011flamayacaksa, ki\u015fi \u00f6zg\u00fcn bir eser yay\u0131nlamaya nas\u0131l te\u015fvik edilir? Yay\u0131nlansa dahi, tek yazarl\u0131 \u00f6zg\u00fcn bir kitab\u0131n yaz\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 bir i\u015ftir.\r\n\r\nG\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir\u00e7ok 'a\u00e7\u0131k' yay\u0131nc\u0131l\u0131k hizmet varsa da, bir yazar\u0131n \u00f6zg\u00fcn bir eser olu\u015fturmas\u0131n\u0131n bir maliyeti vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, kitapta kullan\u0131lacak grafiklerin olu\u015fturulmas\u0131 veya kitab\u0131n edit\u00f6rl\u00fck yada son okuma masraflar\u0131n\u0131 kim kar\u015f\u0131layacak? Kitab\u0131m\u0131n b\u00f6l\u00fcmlerinin son okumas\u0131 ve incelemesi i\u00e7in ki\u015fisel blo\u011fumu kullanm\u0131\u015ft\u0131m ve \u00e7ok da i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim. Ancak, elbette ki, kitab\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131ndan \u00f6nce sistematik bir inceleme yapan uzmanlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 daha farkl\u0131 bir perspektif veriyor.\r\n\r\nBa\u015fka bir konu da, pazarlama... Kitaplar\u0131 etkin olarak pazarlayabilmek i\u00e7in zaman ve uzmanl\u0131k bilgisi gerekiyor. Di\u011fer taraftan, ticari olarak 12 kitap yay\u0131nlam\u0131\u015f biri olarak benim kendi deneyimim, yay\u0131nc\u0131lar\u0131n ders kitaplar\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde pazarlamada hi\u00e7 yeterli olmad\u0131klar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde; hatta t\u00fcm sat\u0131\u015f gelirinin neredeyse y\u00fczde 85-90'\u0131n\u0131 almalar\u0131na ra\u011fmen yazarlar\u0131n kitaplar\u0131n\u0131 kendilerinin pazarlamas\u0131n\u0131 bekliyorlar. Bununla birlikte, a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n pazarlanmas\u0131nda da ger\u00e7ek maliyetlerin oldu\u011funu not almal\u0131y\u0131z.\r\n\r\nT\u00fcm bu masraflar nas\u0131l kar\u015f\u0131lanacak? \u00d6zg\u00fcn bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n kitap format\u0131nda a\u00e7\u0131k olarak yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 desteklemek i\u00e7in \u00e7ok fazla gayret g\u00f6sterilmesi gerekmektedir. Peki e\u011fer b\u00f6yleyse, bilginin nas\u0131l olu\u015fturulaca\u011f\u0131, da\u011f\u0131t\u0131laca\u011f\u0131 ve korunaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu ne anlama gelmektedir? A\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesi i\u00e7in, yeni ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir i\u015f modellerinin geli\u015ftirilmesi gerekmektedir. A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 i\u00e7in bir devlet katk\u0131s\u0131 veya farkl\u0131 bir mali destek olana\u011f\u0131 sa\u011flanmas\u0131 mutlaka gerekecektir.\r\n\r\nTart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn bu konular \u00f6nemli kayg\u0131lar olsa da, \u00fcstesinden gelinemez sorunlar de\u011fildirler. Ana ders kitaplar\u0131n\u0131n belli bir oran\u0131n\u0131n \u00f6\u011frencilerin \u00fccretsiz eri\u015fimine a\u00e7\u0131k olmas\u0131, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131md\u0131r.\r\n10.3.1.3 Bir a\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 nas\u0131l uyarlan\u0131r ve kullan\u0131l\u0131r?<\/h3>\r\nBC Kamp\u00fcs, Peer-to-Peer University (PSPU) portali \u00fczerinde A\u00e7\u0131k Ders Kitaplar\u0131n\u0131n Olu\u015fturulmas\u0131<\/a>\u00a0konusunda k\u0131sa bir KA\u00c7D veriyor. Siz siteye eri\u015fti\u011finizde KA\u00c7D aktif olmasa bile, materyallerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funa ve videolara eri\u015febilirsiniz.\r\n10.3.2 A\u00e7\u0131k ara\u015ft\u0131rma<\/h2>\r\nABD, Kanada<\/a> ve Birle\u015fik Krall\u0131k gibi baz\u0131 \u00fclkelerin h\u00fck\u00fcmetleri, h\u00fck\u00fcmetin finanse etti\u011fi t\u00fcm ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n dijital formatta ve \u00fccretsiz olarak eri\u015filebilir olmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Kanada'da Bilim ve Teknoloji Bakan\u0131 27 \u015eubat 2015 tarihli konu\u015fmas\u0131nda \u015f\u00f6yle s\u00f6ylemi\u015ftir. \u00a0<\/span>\r\nUyumla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f <\/span>Yay\u0131nlar \u0130\u00e7in \u00dc\u00e7 Tarafl\u0131 A\u00e7\u0131k Eri\u015fim Politikas\u0131<\/a>\u00a0uyar\u0131nca, \u00fc\u00e7 federal hibe kurulu\u015fundan herhangi birinden finanse edilen ve hakemli dergilerde yay\u0131nlanan t\u00fcm makalelere 12 ay i\u00e7erisinde \u00fccretsiz olarak dijital ortamda eri\u015filebilmelidir.<\/blockquote>\r\nYine Kanada'da, halen daha baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar olsa da Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131 ve 2014'de yay\u0131mlanan yeni yasal d\u00fczenlemelerle \u00e7evrimi\u00e7i materyallere e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 olarak \u00fccretsiz eri\u015fmek ve kullanmak \u00e7ok kolay hale gelmi\u015ftir.\r\n\r\nElbette ki, akademik dergi pazar\u0131na egemen olan yay\u0131nc\u0131lar bu kararla m\u00fccadele i\u00e7erisindedir. Akademik dergi alanda tan\u0131nan ve \u015f\u00f6hretli bir dergiyse ve yay\u0131nlar\u0131n de\u011ferlendirilmesinde a\u011f\u0131rl\u0131k sahibiyse, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 herkesin eri\u015fimine a\u00e7mak i\u00e7in yay\u0131nc\u0131lara bir miktar para \u00f6demek durumunda kalmaktad\u0131r. Tan\u0131nm\u0131\u015f bir dergide yay\u0131n yapman\u0131n getirisi, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n herhangi bir \u00fccret \u00f6demek zorunda kalmadan daha az prestijli a\u00e7\u0131k dergilerde yay\u0131n yapmalar\u0131nda cayd\u0131r\u0131c\u0131 olmaktad\u0131r.\r\n\r\nAkademisyenlerin kendi hakemli dergilerini kurarak bu sisteme kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7mas\u0131 an meselesidir. Sayg\u0131n akademisyenler taraf\u0131ndan kurulacak b\u00f6yle bir derginin hem bas\u0131lacak makalelerin niteli\u011fi hem de bu dergilerde yay\u0131n yapacak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n konumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fcst d\u00fczey standartlarda olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bir kere daha alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekir: A\u00e7\u0131k ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131nc\u0131l\u0131k, ancak en \u00fcst standartlarda yap\u0131lacak hakem incelemeleri, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir i\u015f modeli \u00e7evresinde yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n yay\u0131n s\u00fcreci \u00fczerinde kontrol sahibi olmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir.\r\n\r\nBu nedenle de, zaman i\u00e7erisinde dergilerdeki hemen hemen t\u00fcm akademik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n a\u00e7\u0131k ve \u00fccretsiz olarak eri\u015filebilir olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00fcmit edebiliriz.\r\n10.3.3 A\u00e7\u0131k veri<\/h2>\r\n2004 senesinde, d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerinin de i\u00e7inde oldu\u011fu OECD'ye \u00fcye \u00fclkelerin Bilim Bakanlar\u0131 bir\u00a0<\/span>deklarasyon<\/a>\u00a0imzalad\u0131. Deklarasyon, kamu kaynaklar\u0131ndan finanse edilen t\u00fcm ar\u015fiv verilerin halka a\u00e7\u0131k hale getirilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. \u00dcye \u00fclkelerde yerle\u015fik veri \u00fcreten kurum ve kurulu\u015flarla yap\u0131lan hararetli tart\u0131\u015fmalar sonras\u0131nda, OECD 2007 y\u0131l\u0131nda <\/span>\u00a0<\/span>Kamu Kaynaklar\u0131ndan Finanse Edilen Ara\u015ft\u0131rma Verilerine Eri\u015fim \u0130le \u0130lgili OECD \u0130lkeleri ve Rehberi<\/i><\/a>'ni yay\u0131nlad\u0131. <\/span>\r\n\r\nA\u00e7\u0131k verinin iki ana kayna\u011f\u0131 bilim ve h\u00fck\u00fcmetlerdir. Bilimden verebilece\u011fimiz belki de en iyi \u00f6rnek \u0130nsan Genom Projesi<\/a>'dir. Bir\u00e7ok ulusal ve yerel h\u00fck\u00fcmet de, toplad\u0131klar\u0131 verilerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 payla\u015fmak i\u00e7in web siteleri olu\u015fturmu\u015flard\u0131r (Kanada'daki B.C. Veri Katalo\u011fu<\/a>\u00a0gibi).<\/span>\r\n\r\n\u00c7ok \u00f6nemli veriler artan miktarda eri\u015filebilir hale gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu veriler, \u00f6\u011frenme i\u00e7in son derece y\u00fcksek potansiyele sahip kaynaklard\u0131r.\r\n\r\nA\u00e7\u0131k eri\u015fim, a\u00e7\u0131k e\u011fitim kaynaklar\u0131, a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 ve a\u00e7\u0131k veride ya\u015fanan geli\u015fmelerin \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi, a\u015fa\u011f\u0131daki k\u0131s\u0131mda daha detayl\u0131 ele al\u0131nacakt\u0131r.\r\n\r\nEtkinlik 10.3 Di\u011fer veri kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131<\/h3>\r\n1. \u00c7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131zla ilgili a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in OpenStax College,<\/a>\u00a0\u00a0Open Academics Textbook Catalog<\/a>\u00a0ve\u00a0B.C. a\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 projesi<\/a>\u00a0web sitelerini inceleyiniz.\r\n\r\n2. \u00c7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131zla ilgili a\u00e7\u0131k dergiler var m\u0131? Bu dergilere iri\u015fim i\u00e7in bir k\u00fct\u00fcphaneciden yard\u0131m alabilirsiniz. Bu dergilerde yay\u0131nlanan makalelerin nitelikleri y\u00fcksek mi? E\u011fer bu alanda ara\u015ft\u0131rma yap\u0131yor olsalar, \u00f6\u011frencileriniz bu dergileri kullanabilir mi?\r\n\r\n3. Derslerinizde kullanabilece\u011finiz verilere eri\u015fmek i\u00e7in hangi a\u00e7\u0131k veri sitelerini kullanabilece\u011finiz ile ilgili olarak k\u00fct\u00fcphanecinizle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz. \u00d6\u011frencileriniz bu veri sitelerini biraz yard\u0131mla kendileri bulabilirler mi? Siz veya onlar bu a\u00e7\u0131k verileri \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinde nas\u0131l kullan\u0131rd\u0131n\u0131z?\r\n\r\n<\/div>\r\nKaynak\u00e7a<\/h2>\r\nGreen, C. (2013)\u00a0Open Education, MOOCs, Student Debt, Textbooks and Other Trends<\/em><\/a>\u00a0Vancouver\u00a0BC: COHERE 2013 conference<\/span>\r\n\r\nMurphy, E. (2103)\u00a0Day 2 panel discussion\u00a0<\/em><\/a>Vancouver\u00a0BC: COHERE 2013 conference (video: dk. 4\u201940\u201d)<\/span>","rendered":"![\"\"](\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2018\/11\/Open-Stax-2.jpg\")
\u015eekil 10.3.1 Open Stax a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131<\/figcaption><\/figure>\n
\n10.3.1 A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131<\/h2>\n
Ders kitaplar\u0131, \u00f6\u011frenciler i\u00e7in giderek artan bir maliyet olmaya devam etmektedir. Baz\u0131 ders kitaplar\u0131n\u0131n fiyat\u0131 200 ABD dolar\u0131na kadar \u00e7\u0131kabilmektedir. Kuzey Amerika’da bir lisans \u00f6\u011frencisinin bir y\u0131lda ders kitab\u0131na yapaca\u011f\u0131 harcama 800-1.000 ABD Dolar\u0131 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. Di\u011fer taraftan a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131, ticari ama\u00e7 g\u00fctmemek veya e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 olmak kayd\u0131yla \u00fccretsiz olarak indirebilen, a\u00e7\u0131k lisansl\u0131, dijital yay\u0131nlard\u0131r. \u015eu anda, a\u00e7\u0131k bir ders kitab\u0131 okuyorsunuz. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok say\u0131da kaynak bulunmaktad\u0131r: Rice \u00dcniversitesi’nin\u00a0OpenStax Koleji<\/a> ve Minnesota \u00dcniversitesi’nin\u00a0A\u00e7\u0131k Akademik Ders Kitaplar\u0131 Katalo\u011fu<\/a>\u00a0gibi…<\/p>\nBritish Columbia’da yerel h\u00fck\u00fcmet, Alberta ve Saskatchewan eyaletleri ile i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde,\u00a0B.C. a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 projesi<\/a>ni desteklemektedir. B.C. a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 projesi, en fazla \u00f6\u011frencinin kaydoldu\u011fu akademik konu alanlar\u0131 ile ticaret ve beceri e\u011fitimlerindeki pop\u00fcler konularda a\u00e7\u0131k lisansl\u0131 ders kitaplar\u0131n\u0131 herkesin eri\u015fimine sunmaktad\u0131r. Di\u011fer benzer kaynaklar\u0131n \u00e7o\u011funda oldu\u011fu gibi, B.C. projesinde de t\u00fcm kitaplar se\u00e7ilmi\u015f, hakem incelemesinden ge\u00e7mi\u015f ve baz\u0131 durumlarda \u00fcniversitenin kendi \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kitaplar s\u0131kl\u0131kla, yeni bilgi anlam\u0131nda ‘\u00f6zg\u00fcn’ \u00e7al\u0131\u015fmalar de\u011fildir; ancak farkl\u0131 konu alanlar\u0131ndaki mevcut anlay\u0131\u015f\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin iyi bir \u015fekilde betimlendi\u011fi \u00e7ok dikkatle ve \u00f6zenle yaz\u0131lm\u0131\u015f eserlerdir.<\/p>\n10.3.1.1 A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n avantajlar\u0131<\/h3>\n
\u00d6\u011frenciler ve h\u00fck\u00fcmetler, gerek hibe gerek mali yard\u0131m kullanarak, ders kitaplar\u0131na her sene milyarlarca dolar \u00f6demektedir. A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131, e\u011fitim maliyetini azaltmada \u00e7ok \u00f6nemli bir etki yaratabilir.<\/p>\n
Dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken ba\u015fka konular da vard\u0131r. \u00dcniversitelerin a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk d\u00f6nemin ilk haftas\u0131nda, kamp\u00fcsteki kitap\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde uzun kuyruklar olu\u015fur ve \u00f6\u011frenciler, \u00e7ok de\u011ferli \u00e7al\u0131\u015fma zamanlar\u0131n\u0131 bu kuyruklarda bekleyerek harcarlar. Di\u011fer \u00f6\u011frencilerden ikinci el kitap arayan \u00f6\u011frencileri de d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, kitaplar\u0131n \u00f6\u011frencilerin eline ge\u00e7mesi d\u00f6nemin ikinci veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc haftas\u0131n\u0131 bulabilmektedir. Creative Commons’tan Cable Green, okulun a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnden ders kitaplar\u0131na eri\u015febilen matematik b\u00f6l\u00fcm\u00fc birinci s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencilerinin, dersin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc haftas\u0131na kadar kitaplar\u0131n\u0131 alamayan \u00f6\u011frencilere g\u00f6re daha ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steren ara\u015ft\u0131rmalara i\u015faret etmektedir. Green, ayr\u0131ca Florida Sanal Kamp\u00fcs\u00fc’n\u00fcn ara\u015ft\u0131rmas\u0131na da dikkat \u00e7ekerek, \u00e7o\u011fu \u00f6\u011frencinin (toplam \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczde 60’\u0131ndan fazlas\u0131) farkl\u0131 nedenlerden dolay\u0131 b\u00fct\u00fcn ders kitaplar\u0131n\u0131 almad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak ana sebebin maliyet oldu\u011funu raporlam\u0131\u015ft\u0131r\u00a0(Green, 2013).<\/p>\n
Peki ni\u00e7in h\u00fck\u00fcmetler arac\u0131 kurumlar\u0131 (ticari yay\u0131nevleri) aradan \u00e7\u0131kar\u0131p ders kitaplar\u0131n\u0131n \u00fcreticilerine do\u011frudan \u00f6deme yapm\u0131yor ve b\u00f6ylece maliyetin y\u00fczde 80’inden fazlas\u0131ndan tasarruf etmiyor? Ni\u00e7in bu kitaplar\u0131 Creative Common lisans\u0131 alt\u0131nda \u00f6\u011frencilerle (veya isteyen herkesle) \u0130nternet \u00fczerinden \u00fccretsiz olarak payla\u015fm\u0131yor? Cable Green’in a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131yla ilgili vizyonu \u015f\u00f6yle: \u00f6\u011frencilerin y\u00fczde 100’\u00fcn\u00fcn okulun ilk g\u00fcn\u00fcnde t\u00fcm materyallere dijital ortamda ve \u00fccretsiz olarak y\u00fczde 100 eri\u015fim sa\u011flamas\u0131…<\/p>\n
10.3.1.2 A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131<\/h3>\n
Murphy\u00a0(2103), a\u00e7\u0131k veya de\u011fil, ders kitab\u0131 fikrinin tamam\u0131n\u0131 sorgulamaktad\u0131r. Murphy, ders kitaplar\u0131n\u0131 19. y\u00fczy\u0131l sanayicili\u011finin bir kal\u0131nt\u0131s\u0131 olarak g\u00f6rmektedir. Murphy’e g\u00f6re, 21. y\u00fczy\u0131lda \u00f6\u011frencilerin art\u0131k \u0130nternet \u00fczerinden dijital materyalleri bulabilmesi, eri\u015febilmesi ve kullanabilmesi gerekmektedir. Ders kitaplar\u0131 ‘paketli’ \u00f6\u011frenmeden ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildir. Ders kitaplar\u0131nda b\u00fct\u00fcn i\u015fi, \u00f6\u011frenciler ad\u0131na yazarlar yapmaktad\u0131r. Bununla birlikte, ders kitaplar\u0131n\u0131n halen daha en temel e\u011fitim bi\u00e7imleri i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011funu kabul etmek gerekir. A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 ise, pahal\u0131 bas\u0131l\u0131 kitaplardan \u00e7ok daha iyi bir alternatiftir.<\/p>\n
Kalite, \u00f6nemli bir kayg\u0131 unsuru olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. ‘\u00dccretsiz’in kalitesiz oldu\u011funa dair yerle\u015fmi\u015f bir \u00f6nyarg\u0131 bulunmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, a\u00e7\u0131k ders kaynaklar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan arg\u00fcmanlar a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Yay\u0131nc\u0131lar taraf\u0131ndan bas\u0131lan pahal\u0131 ders kitaplar\u0131nda, konulara g\u00f6m\u00fcl\u00fc etkinlikler, ek materyaller ve hatta de\u011ferlendirme sorular\u0131 yer almaktad\u0131r.<\/p>\n
Benim de i\u00e7inde bulundu\u011fum bir grup ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ise, \u00e7ok dar kapsaml\u0131 oldu\u011fu veya standart \u00f6\u011fretim program\u0131 i\u00e7erisinde yer almad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle devlet taraf\u0131ndan desteklenmeyebilecek \u00f6zg\u00fcn eserlerin olu\u015fturulmas\u0131nda\u00a0‘a\u00e7\u0131k’ yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir etkisi olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 sorgulamaktad\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle a\u00e7\u0131k yay\u0131nc\u0131l\u0131k, yay\u0131nc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn sahip oldu\u011fu \u00e7e\u015fitlilik \u00fczerinde olumsuz bir etkiye sahip olacak m\u0131d\u0131r? E\u011fer g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7aba i\u00e7in maddi bir fayda sa\u011flamayacaksa, ki\u015fi \u00f6zg\u00fcn bir eser yay\u0131nlamaya nas\u0131l te\u015fvik edilir? Yay\u0131nlansa dahi, tek yazarl\u0131 \u00f6zg\u00fcn bir kitab\u0131n yaz\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 bir i\u015ftir.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir\u00e7ok ‘a\u00e7\u0131k’ yay\u0131nc\u0131l\u0131k hizmet varsa da, bir yazar\u0131n \u00f6zg\u00fcn bir eser olu\u015fturmas\u0131n\u0131n bir maliyeti vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, kitapta kullan\u0131lacak grafiklerin olu\u015fturulmas\u0131 veya kitab\u0131n edit\u00f6rl\u00fck yada son okuma masraflar\u0131n\u0131 kim kar\u015f\u0131layacak? Kitab\u0131m\u0131n b\u00f6l\u00fcmlerinin son okumas\u0131 ve incelemesi i\u00e7in ki\u015fisel blo\u011fumu kullanm\u0131\u015ft\u0131m ve \u00e7ok da i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim. Ancak, elbette ki, kitab\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131ndan \u00f6nce sistematik bir inceleme yapan uzmanlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 daha farkl\u0131 bir perspektif veriyor.<\/p>\n
Ba\u015fka bir konu da, pazarlama… Kitaplar\u0131 etkin olarak pazarlayabilmek i\u00e7in zaman ve uzmanl\u0131k bilgisi gerekiyor. Di\u011fer taraftan, ticari olarak 12 kitap yay\u0131nlam\u0131\u015f biri olarak benim kendi deneyimim, yay\u0131nc\u0131lar\u0131n ders kitaplar\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde pazarlamada hi\u00e7 yeterli olmad\u0131klar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde; hatta t\u00fcm sat\u0131\u015f gelirinin neredeyse y\u00fczde 85-90’\u0131n\u0131 almalar\u0131na ra\u011fmen yazarlar\u0131n kitaplar\u0131n\u0131 kendilerinin pazarlamas\u0131n\u0131 bekliyorlar. Bununla birlikte, a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n pazarlanmas\u0131nda da ger\u00e7ek maliyetlerin oldu\u011funu not almal\u0131y\u0131z.<\/p>\n
T\u00fcm bu masraflar nas\u0131l kar\u015f\u0131lanacak? \u00d6zg\u00fcn bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n kitap format\u0131nda a\u00e7\u0131k olarak yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 desteklemek i\u00e7in \u00e7ok fazla gayret g\u00f6sterilmesi gerekmektedir. Peki e\u011fer b\u00f6yleyse, bilginin nas\u0131l olu\u015fturulaca\u011f\u0131, da\u011f\u0131t\u0131laca\u011f\u0131 ve korunaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu ne anlama gelmektedir? A\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesi i\u00e7in, yeni ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir i\u015f modellerinin geli\u015ftirilmesi gerekmektedir. A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 i\u00e7in bir devlet katk\u0131s\u0131 veya farkl\u0131 bir mali destek olana\u011f\u0131 sa\u011flanmas\u0131 mutlaka gerekecektir.<\/p>\n
Tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn bu konular \u00f6nemli kayg\u0131lar olsa da, \u00fcstesinden gelinemez sorunlar de\u011fildirler. Ana ders kitaplar\u0131n\u0131n belli bir oran\u0131n\u0131n \u00f6\u011frencilerin \u00fccretsiz eri\u015fimine a\u00e7\u0131k olmas\u0131, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131md\u0131r.<\/p>\n
10.3.1.3 Bir a\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 nas\u0131l uyarlan\u0131r ve kullan\u0131l\u0131r?<\/h3>\n
BC Kamp\u00fcs, Peer-to-Peer University (PSPU) portali \u00fczerinde A\u00e7\u0131k Ders Kitaplar\u0131n\u0131n Olu\u015fturulmas\u0131<\/a>\u00a0konusunda k\u0131sa bir KA\u00c7D veriyor. Siz siteye eri\u015fti\u011finizde KA\u00c7D aktif olmasa bile, materyallerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funa ve videolara eri\u015febilirsiniz.<\/p>\n10.3.2 A\u00e7\u0131k ara\u015ft\u0131rma<\/h2>\n
ABD, Kanada<\/a> ve Birle\u015fik Krall\u0131k gibi baz\u0131 \u00fclkelerin h\u00fck\u00fcmetleri, h\u00fck\u00fcmetin finanse etti\u011fi t\u00fcm ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n dijital formatta ve \u00fccretsiz olarak eri\u015filebilir olmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Kanada’da Bilim ve Teknoloji Bakan\u0131 27 \u015eubat 2015 tarihli konu\u015fmas\u0131nda \u015f\u00f6yle s\u00f6ylemi\u015ftir. \u00a0<\/span><\/p>\nUyumla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f <\/span>Yay\u0131nlar \u0130\u00e7in \u00dc\u00e7 Tarafl\u0131 A\u00e7\u0131k Eri\u015fim Politikas\u0131<\/a>\u00a0uyar\u0131nca, \u00fc\u00e7 federal hibe kurulu\u015fundan herhangi birinden finanse edilen ve hakemli dergilerde yay\u0131nlanan t\u00fcm makalelere 12 ay i\u00e7erisinde \u00fccretsiz olarak dijital ortamda eri\u015filebilmelidir.<\/p><\/blockquote>\nYine Kanada’da, halen daha baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar olsa da Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131 ve 2014’de yay\u0131mlanan yeni yasal d\u00fczenlemelerle \u00e7evrimi\u00e7i materyallere e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 olarak \u00fccretsiz eri\u015fmek ve kullanmak \u00e7ok kolay hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Elbette ki, akademik dergi pazar\u0131na egemen olan yay\u0131nc\u0131lar bu kararla m\u00fccadele i\u00e7erisindedir. Akademik dergi alanda tan\u0131nan ve \u015f\u00f6hretli bir dergiyse ve yay\u0131nlar\u0131n de\u011ferlendirilmesinde a\u011f\u0131rl\u0131k sahibiyse, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 herkesin eri\u015fimine a\u00e7mak i\u00e7in yay\u0131nc\u0131lara bir miktar para \u00f6demek durumunda kalmaktad\u0131r. Tan\u0131nm\u0131\u015f bir dergide yay\u0131n yapman\u0131n getirisi, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n herhangi bir \u00fccret \u00f6demek zorunda kalmadan daha az prestijli a\u00e7\u0131k dergilerde yay\u0131n yapmalar\u0131nda cayd\u0131r\u0131c\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Akademisyenlerin kendi hakemli dergilerini kurarak bu sisteme kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7mas\u0131 an meselesidir. Sayg\u0131n akademisyenler taraf\u0131ndan kurulacak b\u00f6yle bir derginin hem bas\u0131lacak makalelerin niteli\u011fi hem de bu dergilerde yay\u0131n yapacak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n konumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fcst d\u00fczey standartlarda olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bir kere daha alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekir: A\u00e7\u0131k ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131nc\u0131l\u0131k, ancak en \u00fcst standartlarda yap\u0131lacak hakem incelemeleri, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir i\u015f modeli \u00e7evresinde yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n yay\u0131n s\u00fcreci \u00fczerinde kontrol sahibi olmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n
Bu nedenle de, zaman i\u00e7erisinde dergilerdeki hemen hemen t\u00fcm akademik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n a\u00e7\u0131k ve \u00fccretsiz olarak eri\u015filebilir olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00fcmit edebiliriz.<\/p>\n
10.3.3 A\u00e7\u0131k veri<\/h2>\n
2004 senesinde, d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerinin de i\u00e7inde oldu\u011fu OECD’ye \u00fcye \u00fclkelerin Bilim Bakanlar\u0131 bir\u00a0<\/span>deklarasyon<\/a>\u00a0imzalad\u0131. Deklarasyon, kamu kaynaklar\u0131ndan finanse edilen t\u00fcm ar\u015fiv verilerin halka a\u00e7\u0131k hale getirilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. \u00dcye \u00fclkelerde yerle\u015fik veri \u00fcreten kurum ve kurulu\u015flarla yap\u0131lan hararetli tart\u0131\u015fmalar sonras\u0131nda, OECD 2007 y\u0131l\u0131nda <\/span>\u00a0<\/span>Kamu Kaynaklar\u0131ndan Finanse Edilen Ara\u015ft\u0131rma Verilerine Eri\u015fim \u0130le \u0130lgili OECD \u0130lkeleri ve Rehberi<\/i><\/a>‘ni yay\u0131nlad\u0131. <\/span><\/p>\nA\u00e7\u0131k verinin iki ana kayna\u011f\u0131 bilim ve h\u00fck\u00fcmetlerdir. Bilimden verebilece\u011fimiz belki de en iyi \u00f6rnek \u0130nsan Genom Projesi<\/a>‘dir. Bir\u00e7ok ulusal ve yerel h\u00fck\u00fcmet de, toplad\u0131klar\u0131 verilerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 payla\u015fmak i\u00e7in web siteleri olu\u015fturmu\u015flard\u0131r (Kanada’daki B.C. Veri Katalo\u011fu<\/a>\u00a0gibi).<\/span><\/p>\n\u00c7ok \u00f6nemli veriler artan miktarda eri\u015filebilir hale gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu veriler, \u00f6\u011frenme i\u00e7in son derece y\u00fcksek potansiyele sahip kaynaklard\u0131r.<\/p>\n
A\u00e7\u0131k eri\u015fim, a\u00e7\u0131k e\u011fitim kaynaklar\u0131, a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 ve a\u00e7\u0131k veride ya\u015fanan geli\u015fmelerin \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi, a\u015fa\u011f\u0131daki k\u0131s\u0131mda daha detayl\u0131 ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n
\nEtkinlik 10.3 Di\u011fer veri kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131<\/h3>\n
1. \u00c7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131zla ilgili a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in OpenStax College,<\/a>\u00a0\u00a0Open Academics Textbook Catalog<\/a>\u00a0ve\u00a0B.C. a\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 projesi<\/a>\u00a0web sitelerini inceleyiniz.<\/p>\n2. \u00c7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131zla ilgili a\u00e7\u0131k dergiler var m\u0131? Bu dergilere iri\u015fim i\u00e7in bir k\u00fct\u00fcphaneciden yard\u0131m alabilirsiniz. Bu dergilerde yay\u0131nlanan makalelerin nitelikleri y\u00fcksek mi? E\u011fer bu alanda ara\u015ft\u0131rma yap\u0131yor olsalar, \u00f6\u011frencileriniz bu dergileri kullanabilir mi?<\/p>\n
3. Derslerinizde kullanabilece\u011finiz verilere eri\u015fmek i\u00e7in hangi a\u00e7\u0131k veri sitelerini kullanabilece\u011finiz ile ilgili olarak k\u00fct\u00fcphanecinizle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz. \u00d6\u011frencileriniz bu veri sitelerini biraz yard\u0131mla kendileri bulabilirler mi? Siz veya onlar bu a\u00e7\u0131k verileri \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinde nas\u0131l kullan\u0131rd\u0131n\u0131z?<\/p>\n<\/div>\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\n
Green, C. (2013)\u00a0Open Education, MOOCs, Student Debt, Textbooks and Other Trends<\/em><\/a>\u00a0Vancouver\u00a0BC: COHERE 2013 conference<\/span><\/p>\n
10.3.1.3 Bir a\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 nas\u0131l uyarlan\u0131r ve kullan\u0131l\u0131r?<\/h3>\r\nBC Kamp\u00fcs, Peer-to-Peer University (PSPU) portali \u00fczerinde A\u00e7\u0131k Ders Kitaplar\u0131n\u0131n Olu\u015fturulmas\u0131<\/a>\u00a0konusunda k\u0131sa bir KA\u00c7D veriyor. Siz siteye eri\u015fti\u011finizde KA\u00c7D aktif olmasa bile, materyallerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funa ve videolara eri\u015febilirsiniz.\r\n10.3.2 A\u00e7\u0131k ara\u015ft\u0131rma<\/h2>\r\nABD, Kanada<\/a> ve Birle\u015fik Krall\u0131k gibi baz\u0131 \u00fclkelerin h\u00fck\u00fcmetleri, h\u00fck\u00fcmetin finanse etti\u011fi t\u00fcm ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n dijital formatta ve \u00fccretsiz olarak eri\u015filebilir olmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Kanada'da Bilim ve Teknoloji Bakan\u0131 27 \u015eubat 2015 tarihli konu\u015fmas\u0131nda \u015f\u00f6yle s\u00f6ylemi\u015ftir. \u00a0<\/span>\r\nUyumla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f <\/span>Yay\u0131nlar \u0130\u00e7in \u00dc\u00e7 Tarafl\u0131 A\u00e7\u0131k Eri\u015fim Politikas\u0131<\/a>\u00a0uyar\u0131nca, \u00fc\u00e7 federal hibe kurulu\u015fundan herhangi birinden finanse edilen ve hakemli dergilerde yay\u0131nlanan t\u00fcm makalelere 12 ay i\u00e7erisinde \u00fccretsiz olarak dijital ortamda eri\u015filebilmelidir.<\/blockquote>\r\nYine Kanada'da, halen daha baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar olsa da Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131 ve 2014'de yay\u0131mlanan yeni yasal d\u00fczenlemelerle \u00e7evrimi\u00e7i materyallere e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 olarak \u00fccretsiz eri\u015fmek ve kullanmak \u00e7ok kolay hale gelmi\u015ftir.\r\n\r\nElbette ki, akademik dergi pazar\u0131na egemen olan yay\u0131nc\u0131lar bu kararla m\u00fccadele i\u00e7erisindedir. Akademik dergi alanda tan\u0131nan ve \u015f\u00f6hretli bir dergiyse ve yay\u0131nlar\u0131n de\u011ferlendirilmesinde a\u011f\u0131rl\u0131k sahibiyse, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 herkesin eri\u015fimine a\u00e7mak i\u00e7in yay\u0131nc\u0131lara bir miktar para \u00f6demek durumunda kalmaktad\u0131r. Tan\u0131nm\u0131\u015f bir dergide yay\u0131n yapman\u0131n getirisi, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n herhangi bir \u00fccret \u00f6demek zorunda kalmadan daha az prestijli a\u00e7\u0131k dergilerde yay\u0131n yapmalar\u0131nda cayd\u0131r\u0131c\u0131 olmaktad\u0131r.\r\n\r\nAkademisyenlerin kendi hakemli dergilerini kurarak bu sisteme kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7mas\u0131 an meselesidir. Sayg\u0131n akademisyenler taraf\u0131ndan kurulacak b\u00f6yle bir derginin hem bas\u0131lacak makalelerin niteli\u011fi hem de bu dergilerde yay\u0131n yapacak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n konumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fcst d\u00fczey standartlarda olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bir kere daha alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekir: A\u00e7\u0131k ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131nc\u0131l\u0131k, ancak en \u00fcst standartlarda yap\u0131lacak hakem incelemeleri, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir i\u015f modeli \u00e7evresinde yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n yay\u0131n s\u00fcreci \u00fczerinde kontrol sahibi olmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir.\r\n\r\nBu nedenle de, zaman i\u00e7erisinde dergilerdeki hemen hemen t\u00fcm akademik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n a\u00e7\u0131k ve \u00fccretsiz olarak eri\u015filebilir olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00fcmit edebiliriz.\r\n10.3.3 A\u00e7\u0131k veri<\/h2>\r\n2004 senesinde, d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerinin de i\u00e7inde oldu\u011fu OECD'ye \u00fcye \u00fclkelerin Bilim Bakanlar\u0131 bir\u00a0<\/span>deklarasyon<\/a>\u00a0imzalad\u0131. Deklarasyon, kamu kaynaklar\u0131ndan finanse edilen t\u00fcm ar\u015fiv verilerin halka a\u00e7\u0131k hale getirilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. \u00dcye \u00fclkelerde yerle\u015fik veri \u00fcreten kurum ve kurulu\u015flarla yap\u0131lan hararetli tart\u0131\u015fmalar sonras\u0131nda, OECD 2007 y\u0131l\u0131nda <\/span>\u00a0<\/span>Kamu Kaynaklar\u0131ndan Finanse Edilen Ara\u015ft\u0131rma Verilerine Eri\u015fim \u0130le \u0130lgili OECD \u0130lkeleri ve Rehberi<\/i><\/a>'ni yay\u0131nlad\u0131. <\/span>\r\n\r\nA\u00e7\u0131k verinin iki ana kayna\u011f\u0131 bilim ve h\u00fck\u00fcmetlerdir. Bilimden verebilece\u011fimiz belki de en iyi \u00f6rnek \u0130nsan Genom Projesi<\/a>'dir. Bir\u00e7ok ulusal ve yerel h\u00fck\u00fcmet de, toplad\u0131klar\u0131 verilerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 payla\u015fmak i\u00e7in web siteleri olu\u015fturmu\u015flard\u0131r (Kanada'daki B.C. Veri Katalo\u011fu<\/a>\u00a0gibi).<\/span>\r\n\r\n\u00c7ok \u00f6nemli veriler artan miktarda eri\u015filebilir hale gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu veriler, \u00f6\u011frenme i\u00e7in son derece y\u00fcksek potansiyele sahip kaynaklard\u0131r.\r\n\r\nA\u00e7\u0131k eri\u015fim, a\u00e7\u0131k e\u011fitim kaynaklar\u0131, a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 ve a\u00e7\u0131k veride ya\u015fanan geli\u015fmelerin \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi, a\u015fa\u011f\u0131daki k\u0131s\u0131mda daha detayl\u0131 ele al\u0131nacakt\u0131r.\r\n\r\nEtkinlik 10.3 Di\u011fer veri kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131<\/h3>\r\n1. \u00c7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131zla ilgili a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in OpenStax College,<\/a>\u00a0\u00a0Open Academics Textbook Catalog<\/a>\u00a0ve\u00a0B.C. a\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 projesi<\/a>\u00a0web sitelerini inceleyiniz.\r\n\r\n2. \u00c7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131zla ilgili a\u00e7\u0131k dergiler var m\u0131? Bu dergilere iri\u015fim i\u00e7in bir k\u00fct\u00fcphaneciden yard\u0131m alabilirsiniz. Bu dergilerde yay\u0131nlanan makalelerin nitelikleri y\u00fcksek mi? E\u011fer bu alanda ara\u015ft\u0131rma yap\u0131yor olsalar, \u00f6\u011frencileriniz bu dergileri kullanabilir mi?\r\n\r\n3. Derslerinizde kullanabilece\u011finiz verilere eri\u015fmek i\u00e7in hangi a\u00e7\u0131k veri sitelerini kullanabilece\u011finiz ile ilgili olarak k\u00fct\u00fcphanecinizle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz. \u00d6\u011frencileriniz bu veri sitelerini biraz yard\u0131mla kendileri bulabilirler mi? Siz veya onlar bu a\u00e7\u0131k verileri \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinde nas\u0131l kullan\u0131rd\u0131n\u0131z?\r\n\r\n<\/div>\r\nKaynak\u00e7a<\/h2>\r\nGreen, C. (2013)\u00a0Open Education, MOOCs, Student Debt, Textbooks and Other Trends<\/em><\/a>\u00a0Vancouver\u00a0BC: COHERE 2013 conference<\/span>\r\n\r\nMurphy, E. (2103)\u00a0Day 2 panel discussion\u00a0<\/em><\/a>Vancouver\u00a0BC: COHERE 2013 conference (video: dk. 4\u201940\u201d)<\/span>","rendered":"\u015eekil 10.3.1 Open Stax a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131<\/figcaption><\/figure>\n
\n10.3.1 A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131<\/h2>\n
Ders kitaplar\u0131, \u00f6\u011frenciler i\u00e7in giderek artan bir maliyet olmaya devam etmektedir. Baz\u0131 ders kitaplar\u0131n\u0131n fiyat\u0131 200 ABD dolar\u0131na kadar \u00e7\u0131kabilmektedir. Kuzey Amerika’da bir lisans \u00f6\u011frencisinin bir y\u0131lda ders kitab\u0131na yapaca\u011f\u0131 harcama 800-1.000 ABD Dolar\u0131 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. Di\u011fer taraftan a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131, ticari ama\u00e7 g\u00fctmemek veya e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 olmak kayd\u0131yla \u00fccretsiz olarak indirebilen, a\u00e7\u0131k lisansl\u0131, dijital yay\u0131nlard\u0131r. \u015eu anda, a\u00e7\u0131k bir ders kitab\u0131 okuyorsunuz. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok say\u0131da kaynak bulunmaktad\u0131r: Rice \u00dcniversitesi’nin\u00a0OpenStax Koleji<\/a> ve Minnesota \u00dcniversitesi’nin\u00a0A\u00e7\u0131k Akademik Ders Kitaplar\u0131 Katalo\u011fu<\/a>\u00a0gibi…<\/p>\nBritish Columbia’da yerel h\u00fck\u00fcmet, Alberta ve Saskatchewan eyaletleri ile i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde,\u00a0B.C. a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 projesi<\/a>ni desteklemektedir. B.C. a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 projesi, en fazla \u00f6\u011frencinin kaydoldu\u011fu akademik konu alanlar\u0131 ile ticaret ve beceri e\u011fitimlerindeki pop\u00fcler konularda a\u00e7\u0131k lisansl\u0131 ders kitaplar\u0131n\u0131 herkesin eri\u015fimine sunmaktad\u0131r. Di\u011fer benzer kaynaklar\u0131n \u00e7o\u011funda oldu\u011fu gibi, B.C. projesinde de t\u00fcm kitaplar se\u00e7ilmi\u015f, hakem incelemesinden ge\u00e7mi\u015f ve baz\u0131 durumlarda \u00fcniversitenin kendi \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kitaplar s\u0131kl\u0131kla, yeni bilgi anlam\u0131nda ‘\u00f6zg\u00fcn’ \u00e7al\u0131\u015fmalar de\u011fildir; ancak farkl\u0131 konu alanlar\u0131ndaki mevcut anlay\u0131\u015f\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin iyi bir \u015fekilde betimlendi\u011fi \u00e7ok dikkatle ve \u00f6zenle yaz\u0131lm\u0131\u015f eserlerdir.<\/p>\n10.3.1.1 A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n avantajlar\u0131<\/h3>\n
\u00d6\u011frenciler ve h\u00fck\u00fcmetler, gerek hibe gerek mali yard\u0131m kullanarak, ders kitaplar\u0131na her sene milyarlarca dolar \u00f6demektedir. A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131, e\u011fitim maliyetini azaltmada \u00e7ok \u00f6nemli bir etki yaratabilir.<\/p>\n
Dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken ba\u015fka konular da vard\u0131r. \u00dcniversitelerin a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk d\u00f6nemin ilk haftas\u0131nda, kamp\u00fcsteki kitap\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde uzun kuyruklar olu\u015fur ve \u00f6\u011frenciler, \u00e7ok de\u011ferli \u00e7al\u0131\u015fma zamanlar\u0131n\u0131 bu kuyruklarda bekleyerek harcarlar. Di\u011fer \u00f6\u011frencilerden ikinci el kitap arayan \u00f6\u011frencileri de d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, kitaplar\u0131n \u00f6\u011frencilerin eline ge\u00e7mesi d\u00f6nemin ikinci veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc haftas\u0131n\u0131 bulabilmektedir. Creative Commons’tan Cable Green, okulun a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnden ders kitaplar\u0131na eri\u015febilen matematik b\u00f6l\u00fcm\u00fc birinci s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencilerinin, dersin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc haftas\u0131na kadar kitaplar\u0131n\u0131 alamayan \u00f6\u011frencilere g\u00f6re daha ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steren ara\u015ft\u0131rmalara i\u015faret etmektedir. Green, ayr\u0131ca Florida Sanal Kamp\u00fcs\u00fc’n\u00fcn ara\u015ft\u0131rmas\u0131na da dikkat \u00e7ekerek, \u00e7o\u011fu \u00f6\u011frencinin (toplam \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczde 60’\u0131ndan fazlas\u0131) farkl\u0131 nedenlerden dolay\u0131 b\u00fct\u00fcn ders kitaplar\u0131n\u0131 almad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak ana sebebin maliyet oldu\u011funu raporlam\u0131\u015ft\u0131r\u00a0(Green, 2013).<\/p>\n
Peki ni\u00e7in h\u00fck\u00fcmetler arac\u0131 kurumlar\u0131 (ticari yay\u0131nevleri) aradan \u00e7\u0131kar\u0131p ders kitaplar\u0131n\u0131n \u00fcreticilerine do\u011frudan \u00f6deme yapm\u0131yor ve b\u00f6ylece maliyetin y\u00fczde 80’inden fazlas\u0131ndan tasarruf etmiyor? Ni\u00e7in bu kitaplar\u0131 Creative Common lisans\u0131 alt\u0131nda \u00f6\u011frencilerle (veya isteyen herkesle) \u0130nternet \u00fczerinden \u00fccretsiz olarak payla\u015fm\u0131yor? Cable Green’in a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131yla ilgili vizyonu \u015f\u00f6yle: \u00f6\u011frencilerin y\u00fczde 100’\u00fcn\u00fcn okulun ilk g\u00fcn\u00fcnde t\u00fcm materyallere dijital ortamda ve \u00fccretsiz olarak y\u00fczde 100 eri\u015fim sa\u011flamas\u0131…<\/p>\n
10.3.1.2 A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131<\/h3>\n
Murphy\u00a0(2103), a\u00e7\u0131k veya de\u011fil, ders kitab\u0131 fikrinin tamam\u0131n\u0131 sorgulamaktad\u0131r. Murphy, ders kitaplar\u0131n\u0131 19. y\u00fczy\u0131l sanayicili\u011finin bir kal\u0131nt\u0131s\u0131 olarak g\u00f6rmektedir. Murphy’e g\u00f6re, 21. y\u00fczy\u0131lda \u00f6\u011frencilerin art\u0131k \u0130nternet \u00fczerinden dijital materyalleri bulabilmesi, eri\u015febilmesi ve kullanabilmesi gerekmektedir. Ders kitaplar\u0131 ‘paketli’ \u00f6\u011frenmeden ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildir. Ders kitaplar\u0131nda b\u00fct\u00fcn i\u015fi, \u00f6\u011frenciler ad\u0131na yazarlar yapmaktad\u0131r. Bununla birlikte, ders kitaplar\u0131n\u0131n halen daha en temel e\u011fitim bi\u00e7imleri i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011funu kabul etmek gerekir. A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 ise, pahal\u0131 bas\u0131l\u0131 kitaplardan \u00e7ok daha iyi bir alternatiftir.<\/p>\n
Kalite, \u00f6nemli bir kayg\u0131 unsuru olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. ‘\u00dccretsiz’in kalitesiz oldu\u011funa dair yerle\u015fmi\u015f bir \u00f6nyarg\u0131 bulunmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, a\u00e7\u0131k ders kaynaklar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan arg\u00fcmanlar a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Yay\u0131nc\u0131lar taraf\u0131ndan bas\u0131lan pahal\u0131 ders kitaplar\u0131nda, konulara g\u00f6m\u00fcl\u00fc etkinlikler, ek materyaller ve hatta de\u011ferlendirme sorular\u0131 yer almaktad\u0131r.<\/p>\n
Benim de i\u00e7inde bulundu\u011fum bir grup ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ise, \u00e7ok dar kapsaml\u0131 oldu\u011fu veya standart \u00f6\u011fretim program\u0131 i\u00e7erisinde yer almad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle devlet taraf\u0131ndan desteklenmeyebilecek \u00f6zg\u00fcn eserlerin olu\u015fturulmas\u0131nda\u00a0‘a\u00e7\u0131k’ yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir etkisi olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 sorgulamaktad\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle a\u00e7\u0131k yay\u0131nc\u0131l\u0131k, yay\u0131nc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn sahip oldu\u011fu \u00e7e\u015fitlilik \u00fczerinde olumsuz bir etkiye sahip olacak m\u0131d\u0131r? E\u011fer g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7aba i\u00e7in maddi bir fayda sa\u011flamayacaksa, ki\u015fi \u00f6zg\u00fcn bir eser yay\u0131nlamaya nas\u0131l te\u015fvik edilir? Yay\u0131nlansa dahi, tek yazarl\u0131 \u00f6zg\u00fcn bir kitab\u0131n yaz\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 bir i\u015ftir.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir\u00e7ok ‘a\u00e7\u0131k’ yay\u0131nc\u0131l\u0131k hizmet varsa da, bir yazar\u0131n \u00f6zg\u00fcn bir eser olu\u015fturmas\u0131n\u0131n bir maliyeti vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, kitapta kullan\u0131lacak grafiklerin olu\u015fturulmas\u0131 veya kitab\u0131n edit\u00f6rl\u00fck yada son okuma masraflar\u0131n\u0131 kim kar\u015f\u0131layacak? Kitab\u0131m\u0131n b\u00f6l\u00fcmlerinin son okumas\u0131 ve incelemesi i\u00e7in ki\u015fisel blo\u011fumu kullanm\u0131\u015ft\u0131m ve \u00e7ok da i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim. Ancak, elbette ki, kitab\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131ndan \u00f6nce sistematik bir inceleme yapan uzmanlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 daha farkl\u0131 bir perspektif veriyor.<\/p>\n
Ba\u015fka bir konu da, pazarlama… Kitaplar\u0131 etkin olarak pazarlayabilmek i\u00e7in zaman ve uzmanl\u0131k bilgisi gerekiyor. Di\u011fer taraftan, ticari olarak 12 kitap yay\u0131nlam\u0131\u015f biri olarak benim kendi deneyimim, yay\u0131nc\u0131lar\u0131n ders kitaplar\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde pazarlamada hi\u00e7 yeterli olmad\u0131klar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde; hatta t\u00fcm sat\u0131\u015f gelirinin neredeyse y\u00fczde 85-90’\u0131n\u0131 almalar\u0131na ra\u011fmen yazarlar\u0131n kitaplar\u0131n\u0131 kendilerinin pazarlamas\u0131n\u0131 bekliyorlar. Bununla birlikte, a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n pazarlanmas\u0131nda da ger\u00e7ek maliyetlerin oldu\u011funu not almal\u0131y\u0131z.<\/p>\n
T\u00fcm bu masraflar nas\u0131l kar\u015f\u0131lanacak? \u00d6zg\u00fcn bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n kitap format\u0131nda a\u00e7\u0131k olarak yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 desteklemek i\u00e7in \u00e7ok fazla gayret g\u00f6sterilmesi gerekmektedir. Peki e\u011fer b\u00f6yleyse, bilginin nas\u0131l olu\u015fturulaca\u011f\u0131, da\u011f\u0131t\u0131laca\u011f\u0131 ve korunaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu ne anlama gelmektedir? A\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesi i\u00e7in, yeni ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir i\u015f modellerinin geli\u015ftirilmesi gerekmektedir. A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 i\u00e7in bir devlet katk\u0131s\u0131 veya farkl\u0131 bir mali destek olana\u011f\u0131 sa\u011flanmas\u0131 mutlaka gerekecektir.<\/p>\n
Tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn bu konular \u00f6nemli kayg\u0131lar olsa da, \u00fcstesinden gelinemez sorunlar de\u011fildirler. Ana ders kitaplar\u0131n\u0131n belli bir oran\u0131n\u0131n \u00f6\u011frencilerin \u00fccretsiz eri\u015fimine a\u00e7\u0131k olmas\u0131, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131md\u0131r.<\/p>\n
10.3.1.3 Bir a\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 nas\u0131l uyarlan\u0131r ve kullan\u0131l\u0131r?<\/h3>\n
BC Kamp\u00fcs, Peer-to-Peer University (PSPU) portali \u00fczerinde A\u00e7\u0131k Ders Kitaplar\u0131n\u0131n Olu\u015fturulmas\u0131<\/a>\u00a0konusunda k\u0131sa bir KA\u00c7D veriyor. Siz siteye eri\u015fti\u011finizde KA\u00c7D aktif olmasa bile, materyallerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funa ve videolara eri\u015febilirsiniz.<\/p>\n10.3.2 A\u00e7\u0131k ara\u015ft\u0131rma<\/h2>\n
ABD, Kanada<\/a> ve Birle\u015fik Krall\u0131k gibi baz\u0131 \u00fclkelerin h\u00fck\u00fcmetleri, h\u00fck\u00fcmetin finanse etti\u011fi t\u00fcm ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n dijital formatta ve \u00fccretsiz olarak eri\u015filebilir olmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Kanada’da Bilim ve Teknoloji Bakan\u0131 27 \u015eubat 2015 tarihli konu\u015fmas\u0131nda \u015f\u00f6yle s\u00f6ylemi\u015ftir. \u00a0<\/span><\/p>\nUyumla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f <\/span>Yay\u0131nlar \u0130\u00e7in \u00dc\u00e7 Tarafl\u0131 A\u00e7\u0131k Eri\u015fim Politikas\u0131<\/a>\u00a0uyar\u0131nca, \u00fc\u00e7 federal hibe kurulu\u015fundan herhangi birinden finanse edilen ve hakemli dergilerde yay\u0131nlanan t\u00fcm makalelere 12 ay i\u00e7erisinde \u00fccretsiz olarak dijital ortamda eri\u015filebilmelidir.<\/p><\/blockquote>\nYine Kanada’da, halen daha baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar olsa da Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131 ve 2014’de yay\u0131mlanan yeni yasal d\u00fczenlemelerle \u00e7evrimi\u00e7i materyallere e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 olarak \u00fccretsiz eri\u015fmek ve kullanmak \u00e7ok kolay hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Elbette ki, akademik dergi pazar\u0131na egemen olan yay\u0131nc\u0131lar bu kararla m\u00fccadele i\u00e7erisindedir. Akademik dergi alanda tan\u0131nan ve \u015f\u00f6hretli bir dergiyse ve yay\u0131nlar\u0131n de\u011ferlendirilmesinde a\u011f\u0131rl\u0131k sahibiyse, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 herkesin eri\u015fimine a\u00e7mak i\u00e7in yay\u0131nc\u0131lara bir miktar para \u00f6demek durumunda kalmaktad\u0131r. Tan\u0131nm\u0131\u015f bir dergide yay\u0131n yapman\u0131n getirisi, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n herhangi bir \u00fccret \u00f6demek zorunda kalmadan daha az prestijli a\u00e7\u0131k dergilerde yay\u0131n yapmalar\u0131nda cayd\u0131r\u0131c\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Akademisyenlerin kendi hakemli dergilerini kurarak bu sisteme kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7mas\u0131 an meselesidir. Sayg\u0131n akademisyenler taraf\u0131ndan kurulacak b\u00f6yle bir derginin hem bas\u0131lacak makalelerin niteli\u011fi hem de bu dergilerde yay\u0131n yapacak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n konumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fcst d\u00fczey standartlarda olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bir kere daha alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekir: A\u00e7\u0131k ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131nc\u0131l\u0131k, ancak en \u00fcst standartlarda yap\u0131lacak hakem incelemeleri, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir i\u015f modeli \u00e7evresinde yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n yay\u0131n s\u00fcreci \u00fczerinde kontrol sahibi olmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n
Bu nedenle de, zaman i\u00e7erisinde dergilerdeki hemen hemen t\u00fcm akademik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n a\u00e7\u0131k ve \u00fccretsiz olarak eri\u015filebilir olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00fcmit edebiliriz.<\/p>\n
10.3.3 A\u00e7\u0131k veri<\/h2>\n
2004 senesinde, d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerinin de i\u00e7inde oldu\u011fu OECD’ye \u00fcye \u00fclkelerin Bilim Bakanlar\u0131 bir\u00a0<\/span>deklarasyon<\/a>\u00a0imzalad\u0131. Deklarasyon, kamu kaynaklar\u0131ndan finanse edilen t\u00fcm ar\u015fiv verilerin halka a\u00e7\u0131k hale getirilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. \u00dcye \u00fclkelerde yerle\u015fik veri \u00fcreten kurum ve kurulu\u015flarla yap\u0131lan hararetli tart\u0131\u015fmalar sonras\u0131nda, OECD 2007 y\u0131l\u0131nda <\/span>\u00a0<\/span>Kamu Kaynaklar\u0131ndan Finanse Edilen Ara\u015ft\u0131rma Verilerine Eri\u015fim \u0130le \u0130lgili OECD \u0130lkeleri ve Rehberi<\/i><\/a>‘ni yay\u0131nlad\u0131. <\/span><\/p>\nA\u00e7\u0131k verinin iki ana kayna\u011f\u0131 bilim ve h\u00fck\u00fcmetlerdir. Bilimden verebilece\u011fimiz belki de en iyi \u00f6rnek \u0130nsan Genom Projesi<\/a>‘dir. Bir\u00e7ok ulusal ve yerel h\u00fck\u00fcmet de, toplad\u0131klar\u0131 verilerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 payla\u015fmak i\u00e7in web siteleri olu\u015fturmu\u015flard\u0131r (Kanada’daki B.C. Veri Katalo\u011fu<\/a>\u00a0gibi).<\/span><\/p>\n\u00c7ok \u00f6nemli veriler artan miktarda eri\u015filebilir hale gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu veriler, \u00f6\u011frenme i\u00e7in son derece y\u00fcksek potansiyele sahip kaynaklard\u0131r.<\/p>\n
A\u00e7\u0131k eri\u015fim, a\u00e7\u0131k e\u011fitim kaynaklar\u0131, a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 ve a\u00e7\u0131k veride ya\u015fanan geli\u015fmelerin \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi, a\u015fa\u011f\u0131daki k\u0131s\u0131mda daha detayl\u0131 ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n
\nEtkinlik 10.3 Di\u011fer veri kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131<\/h3>\n
1. \u00c7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131zla ilgili a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in OpenStax College,<\/a>\u00a0\u00a0Open Academics Textbook Catalog<\/a>\u00a0ve\u00a0B.C. a\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 projesi<\/a>\u00a0web sitelerini inceleyiniz.<\/p>\n2. \u00c7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131zla ilgili a\u00e7\u0131k dergiler var m\u0131? Bu dergilere iri\u015fim i\u00e7in bir k\u00fct\u00fcphaneciden yard\u0131m alabilirsiniz. Bu dergilerde yay\u0131nlanan makalelerin nitelikleri y\u00fcksek mi? E\u011fer bu alanda ara\u015ft\u0131rma yap\u0131yor olsalar, \u00f6\u011frencileriniz bu dergileri kullanabilir mi?<\/p>\n
3. Derslerinizde kullanabilece\u011finiz verilere eri\u015fmek i\u00e7in hangi a\u00e7\u0131k veri sitelerini kullanabilece\u011finiz ile ilgili olarak k\u00fct\u00fcphanecinizle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz. \u00d6\u011frencileriniz bu veri sitelerini biraz yard\u0131mla kendileri bulabilirler mi? Siz veya onlar bu a\u00e7\u0131k verileri \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinde nas\u0131l kullan\u0131rd\u0131n\u0131z?<\/p>\n<\/div>\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\n
Green, C. (2013)\u00a0Open Education, MOOCs, Student Debt, Textbooks and Other Trends<\/em><\/a>\u00a0Vancouver\u00a0BC: COHERE 2013 conference<\/span><\/p>\n
Uyumla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f <\/span>Yay\u0131nlar \u0130\u00e7in \u00dc\u00e7 Tarafl\u0131 A\u00e7\u0131k Eri\u015fim Politikas\u0131<\/a>\u00a0uyar\u0131nca, \u00fc\u00e7 federal hibe kurulu\u015fundan herhangi birinden finanse edilen ve hakemli dergilerde yay\u0131nlanan t\u00fcm makalelere 12 ay i\u00e7erisinde \u00fccretsiz olarak dijital ortamda eri\u015filebilmelidir.<\/blockquote>\r\nYine Kanada'da, halen daha baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar olsa da Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131 ve 2014'de yay\u0131mlanan yeni yasal d\u00fczenlemelerle \u00e7evrimi\u00e7i materyallere e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 olarak \u00fccretsiz eri\u015fmek ve kullanmak \u00e7ok kolay hale gelmi\u015ftir.\r\n\r\nElbette ki, akademik dergi pazar\u0131na egemen olan yay\u0131nc\u0131lar bu kararla m\u00fccadele i\u00e7erisindedir. Akademik dergi alanda tan\u0131nan ve \u015f\u00f6hretli bir dergiyse ve yay\u0131nlar\u0131n de\u011ferlendirilmesinde a\u011f\u0131rl\u0131k sahibiyse, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 herkesin eri\u015fimine a\u00e7mak i\u00e7in yay\u0131nc\u0131lara bir miktar para \u00f6demek durumunda kalmaktad\u0131r. Tan\u0131nm\u0131\u015f bir dergide yay\u0131n yapman\u0131n getirisi, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n herhangi bir \u00fccret \u00f6demek zorunda kalmadan daha az prestijli a\u00e7\u0131k dergilerde yay\u0131n yapmalar\u0131nda cayd\u0131r\u0131c\u0131 olmaktad\u0131r.\r\n\r\nAkademisyenlerin kendi hakemli dergilerini kurarak bu sisteme kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7mas\u0131 an meselesidir. Sayg\u0131n akademisyenler taraf\u0131ndan kurulacak b\u00f6yle bir derginin hem bas\u0131lacak makalelerin niteli\u011fi hem de bu dergilerde yay\u0131n yapacak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n konumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fcst d\u00fczey standartlarda olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bir kere daha alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekir: A\u00e7\u0131k ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131nc\u0131l\u0131k, ancak en \u00fcst standartlarda yap\u0131lacak hakem incelemeleri, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir i\u015f modeli \u00e7evresinde yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n yay\u0131n s\u00fcreci \u00fczerinde kontrol sahibi olmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir.\r\n\r\nBu nedenle de, zaman i\u00e7erisinde dergilerdeki hemen hemen t\u00fcm akademik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n a\u00e7\u0131k ve \u00fccretsiz olarak eri\u015filebilir olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00fcmit edebiliriz.\r\n10.3.3 A\u00e7\u0131k veri<\/h2>\r\n2004 senesinde, d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerinin de i\u00e7inde oldu\u011fu OECD'ye \u00fcye \u00fclkelerin Bilim Bakanlar\u0131 bir\u00a0<\/span>deklarasyon<\/a>\u00a0imzalad\u0131. Deklarasyon, kamu kaynaklar\u0131ndan finanse edilen t\u00fcm ar\u015fiv verilerin halka a\u00e7\u0131k hale getirilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. \u00dcye \u00fclkelerde yerle\u015fik veri \u00fcreten kurum ve kurulu\u015flarla yap\u0131lan hararetli tart\u0131\u015fmalar sonras\u0131nda, OECD 2007 y\u0131l\u0131nda <\/span>\u00a0<\/span>Kamu Kaynaklar\u0131ndan Finanse Edilen Ara\u015ft\u0131rma Verilerine Eri\u015fim \u0130le \u0130lgili OECD \u0130lkeleri ve Rehberi<\/i><\/a>'ni yay\u0131nlad\u0131. <\/span>\r\n\r\nA\u00e7\u0131k verinin iki ana kayna\u011f\u0131 bilim ve h\u00fck\u00fcmetlerdir. Bilimden verebilece\u011fimiz belki de en iyi \u00f6rnek \u0130nsan Genom Projesi<\/a>'dir. Bir\u00e7ok ulusal ve yerel h\u00fck\u00fcmet de, toplad\u0131klar\u0131 verilerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 payla\u015fmak i\u00e7in web siteleri olu\u015fturmu\u015flard\u0131r (Kanada'daki B.C. Veri Katalo\u011fu<\/a>\u00a0gibi).<\/span>\r\n\r\n\u00c7ok \u00f6nemli veriler artan miktarda eri\u015filebilir hale gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu veriler, \u00f6\u011frenme i\u00e7in son derece y\u00fcksek potansiyele sahip kaynaklard\u0131r.\r\n\r\nA\u00e7\u0131k eri\u015fim, a\u00e7\u0131k e\u011fitim kaynaklar\u0131, a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 ve a\u00e7\u0131k veride ya\u015fanan geli\u015fmelerin \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi, a\u015fa\u011f\u0131daki k\u0131s\u0131mda daha detayl\u0131 ele al\u0131nacakt\u0131r.\r\n
\r\nEtkinlik 10.3 Di\u011fer veri kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131<\/h3>\r\n1. \u00c7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131zla ilgili a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in OpenStax College,<\/a>\u00a0\u00a0Open Academics Textbook Catalog<\/a>\u00a0ve\u00a0B.C. a\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 projesi<\/a>\u00a0web sitelerini inceleyiniz.\r\n\r\n2. \u00c7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131zla ilgili a\u00e7\u0131k dergiler var m\u0131? Bu dergilere iri\u015fim i\u00e7in bir k\u00fct\u00fcphaneciden yard\u0131m alabilirsiniz. Bu dergilerde yay\u0131nlanan makalelerin nitelikleri y\u00fcksek mi? E\u011fer bu alanda ara\u015ft\u0131rma yap\u0131yor olsalar, \u00f6\u011frencileriniz bu dergileri kullanabilir mi?\r\n\r\n3. Derslerinizde kullanabilece\u011finiz verilere eri\u015fmek i\u00e7in hangi a\u00e7\u0131k veri sitelerini kullanabilece\u011finiz ile ilgili olarak k\u00fct\u00fcphanecinizle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz. \u00d6\u011frencileriniz bu veri sitelerini biraz yard\u0131mla kendileri bulabilirler mi? Siz veya onlar bu a\u00e7\u0131k verileri \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinde nas\u0131l kullan\u0131rd\u0131n\u0131z?\r\n\r\n<\/div>\r\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\r\nGreen, C. (2013)\u00a0Open Education, MOOCs, Student Debt, Textbooks and Other Trends<\/em><\/a>\u00a0Vancouver\u00a0BC: COHERE 2013 conference<\/span>\r\n\r\nMurphy, E. (2103)\u00a0Day 2 panel discussion\u00a0<\/em><\/a>Vancouver\u00a0BC: COHERE 2013 conference (video: dk. 4\u201940\u201d)<\/span>","rendered":"
\u015eekil 10.3.1 Open Stax a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131<\/figcaption><\/figure>\n
\n10.3.1 A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131<\/h2>\n
Ders kitaplar\u0131, \u00f6\u011frenciler i\u00e7in giderek artan bir maliyet olmaya devam etmektedir. Baz\u0131 ders kitaplar\u0131n\u0131n fiyat\u0131 200 ABD dolar\u0131na kadar \u00e7\u0131kabilmektedir. Kuzey Amerika’da bir lisans \u00f6\u011frencisinin bir y\u0131lda ders kitab\u0131na yapaca\u011f\u0131 harcama 800-1.000 ABD Dolar\u0131 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. Di\u011fer taraftan a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131, ticari ama\u00e7 g\u00fctmemek veya e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 olmak kayd\u0131yla \u00fccretsiz olarak indirebilen, a\u00e7\u0131k lisansl\u0131, dijital yay\u0131nlard\u0131r. \u015eu anda, a\u00e7\u0131k bir ders kitab\u0131 okuyorsunuz. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok say\u0131da kaynak bulunmaktad\u0131r: Rice \u00dcniversitesi’nin\u00a0OpenStax Koleji<\/a> ve Minnesota \u00dcniversitesi’nin\u00a0A\u00e7\u0131k Akademik Ders Kitaplar\u0131 Katalo\u011fu<\/a>\u00a0gibi…<\/p>\n
British Columbia’da yerel h\u00fck\u00fcmet, Alberta ve Saskatchewan eyaletleri ile i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde,\u00a0B.C. a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 projesi<\/a>ni desteklemektedir. B.C. a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 projesi, en fazla \u00f6\u011frencinin kaydoldu\u011fu akademik konu alanlar\u0131 ile ticaret ve beceri e\u011fitimlerindeki pop\u00fcler konularda a\u00e7\u0131k lisansl\u0131 ders kitaplar\u0131n\u0131 herkesin eri\u015fimine sunmaktad\u0131r. Di\u011fer benzer kaynaklar\u0131n \u00e7o\u011funda oldu\u011fu gibi, B.C. projesinde de t\u00fcm kitaplar se\u00e7ilmi\u015f, hakem incelemesinden ge\u00e7mi\u015f ve baz\u0131 durumlarda \u00fcniversitenin kendi \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kitaplar s\u0131kl\u0131kla, yeni bilgi anlam\u0131nda ‘\u00f6zg\u00fcn’ \u00e7al\u0131\u015fmalar de\u011fildir; ancak farkl\u0131 konu alanlar\u0131ndaki mevcut anlay\u0131\u015f\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin iyi bir \u015fekilde betimlendi\u011fi \u00e7ok dikkatle ve \u00f6zenle yaz\u0131lm\u0131\u015f eserlerdir.<\/p>\n
10.3.1.1 A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n avantajlar\u0131<\/h3>\n
\u00d6\u011frenciler ve h\u00fck\u00fcmetler, gerek hibe gerek mali yard\u0131m kullanarak, ders kitaplar\u0131na her sene milyarlarca dolar \u00f6demektedir. A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131, e\u011fitim maliyetini azaltmada \u00e7ok \u00f6nemli bir etki yaratabilir.<\/p>\n
Dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken ba\u015fka konular da vard\u0131r. \u00dcniversitelerin a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk d\u00f6nemin ilk haftas\u0131nda, kamp\u00fcsteki kitap\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde uzun kuyruklar olu\u015fur ve \u00f6\u011frenciler, \u00e7ok de\u011ferli \u00e7al\u0131\u015fma zamanlar\u0131n\u0131 bu kuyruklarda bekleyerek harcarlar. Di\u011fer \u00f6\u011frencilerden ikinci el kitap arayan \u00f6\u011frencileri de d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, kitaplar\u0131n \u00f6\u011frencilerin eline ge\u00e7mesi d\u00f6nemin ikinci veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc haftas\u0131n\u0131 bulabilmektedir. Creative Commons’tan Cable Green, okulun a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnden ders kitaplar\u0131na eri\u015febilen matematik b\u00f6l\u00fcm\u00fc birinci s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencilerinin, dersin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc haftas\u0131na kadar kitaplar\u0131n\u0131 alamayan \u00f6\u011frencilere g\u00f6re daha ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steren ara\u015ft\u0131rmalara i\u015faret etmektedir. Green, ayr\u0131ca Florida Sanal Kamp\u00fcs\u00fc’n\u00fcn ara\u015ft\u0131rmas\u0131na da dikkat \u00e7ekerek, \u00e7o\u011fu \u00f6\u011frencinin (toplam \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczde 60’\u0131ndan fazlas\u0131) farkl\u0131 nedenlerden dolay\u0131 b\u00fct\u00fcn ders kitaplar\u0131n\u0131 almad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak ana sebebin maliyet oldu\u011funu raporlam\u0131\u015ft\u0131r\u00a0(Green, 2013).<\/p>\n
Peki ni\u00e7in h\u00fck\u00fcmetler arac\u0131 kurumlar\u0131 (ticari yay\u0131nevleri) aradan \u00e7\u0131kar\u0131p ders kitaplar\u0131n\u0131n \u00fcreticilerine do\u011frudan \u00f6deme yapm\u0131yor ve b\u00f6ylece maliyetin y\u00fczde 80’inden fazlas\u0131ndan tasarruf etmiyor? Ni\u00e7in bu kitaplar\u0131 Creative Common lisans\u0131 alt\u0131nda \u00f6\u011frencilerle (veya isteyen herkesle) \u0130nternet \u00fczerinden \u00fccretsiz olarak payla\u015fm\u0131yor? Cable Green’in a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131yla ilgili vizyonu \u015f\u00f6yle: \u00f6\u011frencilerin y\u00fczde 100’\u00fcn\u00fcn okulun ilk g\u00fcn\u00fcnde t\u00fcm materyallere dijital ortamda ve \u00fccretsiz olarak y\u00fczde 100 eri\u015fim sa\u011flamas\u0131…<\/p>\n
10.3.1.2 A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131<\/h3>\n
Murphy\u00a0(2103), a\u00e7\u0131k veya de\u011fil, ders kitab\u0131 fikrinin tamam\u0131n\u0131 sorgulamaktad\u0131r. Murphy, ders kitaplar\u0131n\u0131 19. y\u00fczy\u0131l sanayicili\u011finin bir kal\u0131nt\u0131s\u0131 olarak g\u00f6rmektedir. Murphy’e g\u00f6re, 21. y\u00fczy\u0131lda \u00f6\u011frencilerin art\u0131k \u0130nternet \u00fczerinden dijital materyalleri bulabilmesi, eri\u015febilmesi ve kullanabilmesi gerekmektedir. Ders kitaplar\u0131 ‘paketli’ \u00f6\u011frenmeden ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildir. Ders kitaplar\u0131nda b\u00fct\u00fcn i\u015fi, \u00f6\u011frenciler ad\u0131na yazarlar yapmaktad\u0131r. Bununla birlikte, ders kitaplar\u0131n\u0131n halen daha en temel e\u011fitim bi\u00e7imleri i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011funu kabul etmek gerekir. A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 ise, pahal\u0131 bas\u0131l\u0131 kitaplardan \u00e7ok daha iyi bir alternatiftir.<\/p>\n
Kalite, \u00f6nemli bir kayg\u0131 unsuru olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. ‘\u00dccretsiz’in kalitesiz oldu\u011funa dair yerle\u015fmi\u015f bir \u00f6nyarg\u0131 bulunmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, a\u00e7\u0131k ders kaynaklar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan arg\u00fcmanlar a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Yay\u0131nc\u0131lar taraf\u0131ndan bas\u0131lan pahal\u0131 ders kitaplar\u0131nda, konulara g\u00f6m\u00fcl\u00fc etkinlikler, ek materyaller ve hatta de\u011ferlendirme sorular\u0131 yer almaktad\u0131r.<\/p>\n
Benim de i\u00e7inde bulundu\u011fum bir grup ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ise, \u00e7ok dar kapsaml\u0131 oldu\u011fu veya standart \u00f6\u011fretim program\u0131 i\u00e7erisinde yer almad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle devlet taraf\u0131ndan desteklenmeyebilecek \u00f6zg\u00fcn eserlerin olu\u015fturulmas\u0131nda\u00a0‘a\u00e7\u0131k’ yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir etkisi olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 sorgulamaktad\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle a\u00e7\u0131k yay\u0131nc\u0131l\u0131k, yay\u0131nc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn sahip oldu\u011fu \u00e7e\u015fitlilik \u00fczerinde olumsuz bir etkiye sahip olacak m\u0131d\u0131r? E\u011fer g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7aba i\u00e7in maddi bir fayda sa\u011flamayacaksa, ki\u015fi \u00f6zg\u00fcn bir eser yay\u0131nlamaya nas\u0131l te\u015fvik edilir? Yay\u0131nlansa dahi, tek yazarl\u0131 \u00f6zg\u00fcn bir kitab\u0131n yaz\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 bir i\u015ftir.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir\u00e7ok ‘a\u00e7\u0131k’ yay\u0131nc\u0131l\u0131k hizmet varsa da, bir yazar\u0131n \u00f6zg\u00fcn bir eser olu\u015fturmas\u0131n\u0131n bir maliyeti vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, kitapta kullan\u0131lacak grafiklerin olu\u015fturulmas\u0131 veya kitab\u0131n edit\u00f6rl\u00fck yada son okuma masraflar\u0131n\u0131 kim kar\u015f\u0131layacak? Kitab\u0131m\u0131n b\u00f6l\u00fcmlerinin son okumas\u0131 ve incelemesi i\u00e7in ki\u015fisel blo\u011fumu kullanm\u0131\u015ft\u0131m ve \u00e7ok da i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim. Ancak, elbette ki, kitab\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131ndan \u00f6nce sistematik bir inceleme yapan uzmanlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 daha farkl\u0131 bir perspektif veriyor.<\/p>\n
Ba\u015fka bir konu da, pazarlama… Kitaplar\u0131 etkin olarak pazarlayabilmek i\u00e7in zaman ve uzmanl\u0131k bilgisi gerekiyor. Di\u011fer taraftan, ticari olarak 12 kitap yay\u0131nlam\u0131\u015f biri olarak benim kendi deneyimim, yay\u0131nc\u0131lar\u0131n ders kitaplar\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde pazarlamada hi\u00e7 yeterli olmad\u0131klar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde; hatta t\u00fcm sat\u0131\u015f gelirinin neredeyse y\u00fczde 85-90’\u0131n\u0131 almalar\u0131na ra\u011fmen yazarlar\u0131n kitaplar\u0131n\u0131 kendilerinin pazarlamas\u0131n\u0131 bekliyorlar. Bununla birlikte, a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n pazarlanmas\u0131nda da ger\u00e7ek maliyetlerin oldu\u011funu not almal\u0131y\u0131z.<\/p>\n
T\u00fcm bu masraflar nas\u0131l kar\u015f\u0131lanacak? \u00d6zg\u00fcn bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n kitap format\u0131nda a\u00e7\u0131k olarak yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 desteklemek i\u00e7in \u00e7ok fazla gayret g\u00f6sterilmesi gerekmektedir. Peki e\u011fer b\u00f6yleyse, bilginin nas\u0131l olu\u015fturulaca\u011f\u0131, da\u011f\u0131t\u0131laca\u011f\u0131 ve korunaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu ne anlama gelmektedir? A\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesi i\u00e7in, yeni ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir i\u015f modellerinin geli\u015ftirilmesi gerekmektedir. A\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 i\u00e7in bir devlet katk\u0131s\u0131 veya farkl\u0131 bir mali destek olana\u011f\u0131 sa\u011flanmas\u0131 mutlaka gerekecektir.<\/p>\n
Tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn bu konular \u00f6nemli kayg\u0131lar olsa da, \u00fcstesinden gelinemez sorunlar de\u011fildirler. Ana ders kitaplar\u0131n\u0131n belli bir oran\u0131n\u0131n \u00f6\u011frencilerin \u00fccretsiz eri\u015fimine a\u00e7\u0131k olmas\u0131, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131md\u0131r.<\/p>\n
10.3.1.3 Bir a\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 nas\u0131l uyarlan\u0131r ve kullan\u0131l\u0131r?<\/h3>\n
BC Kamp\u00fcs, Peer-to-Peer University (PSPU) portali \u00fczerinde A\u00e7\u0131k Ders Kitaplar\u0131n\u0131n Olu\u015fturulmas\u0131<\/a>\u00a0konusunda k\u0131sa bir KA\u00c7D veriyor. Siz siteye eri\u015fti\u011finizde KA\u00c7D aktif olmasa bile, materyallerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funa ve videolara eri\u015febilirsiniz.<\/p>\n
10.3.2 A\u00e7\u0131k ara\u015ft\u0131rma<\/h2>\n
ABD, Kanada<\/a> ve Birle\u015fik Krall\u0131k gibi baz\u0131 \u00fclkelerin h\u00fck\u00fcmetleri, h\u00fck\u00fcmetin finanse etti\u011fi t\u00fcm ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n dijital formatta ve \u00fccretsiz olarak eri\u015filebilir olmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Kanada’da Bilim ve Teknoloji Bakan\u0131 27 \u015eubat 2015 tarihli konu\u015fmas\u0131nda \u015f\u00f6yle s\u00f6ylemi\u015ftir. \u00a0<\/span><\/p>\n
Uyumla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f <\/span>Yay\u0131nlar \u0130\u00e7in \u00dc\u00e7 Tarafl\u0131 A\u00e7\u0131k Eri\u015fim Politikas\u0131<\/a>\u00a0uyar\u0131nca, \u00fc\u00e7 federal hibe kurulu\u015fundan herhangi birinden finanse edilen ve hakemli dergilerde yay\u0131nlanan t\u00fcm makalelere 12 ay i\u00e7erisinde \u00fccretsiz olarak dijital ortamda eri\u015filebilmelidir.<\/p><\/blockquote>\n
Yine Kanada’da, halen daha baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar olsa da Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131 ve 2014’de yay\u0131mlanan yeni yasal d\u00fczenlemelerle \u00e7evrimi\u00e7i materyallere e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 olarak \u00fccretsiz eri\u015fmek ve kullanmak \u00e7ok kolay hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Elbette ki, akademik dergi pazar\u0131na egemen olan yay\u0131nc\u0131lar bu kararla m\u00fccadele i\u00e7erisindedir. Akademik dergi alanda tan\u0131nan ve \u015f\u00f6hretli bir dergiyse ve yay\u0131nlar\u0131n de\u011ferlendirilmesinde a\u011f\u0131rl\u0131k sahibiyse, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 herkesin eri\u015fimine a\u00e7mak i\u00e7in yay\u0131nc\u0131lara bir miktar para \u00f6demek durumunda kalmaktad\u0131r. Tan\u0131nm\u0131\u015f bir dergide yay\u0131n yapman\u0131n getirisi, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n herhangi bir \u00fccret \u00f6demek zorunda kalmadan daha az prestijli a\u00e7\u0131k dergilerde yay\u0131n yapmalar\u0131nda cayd\u0131r\u0131c\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Akademisyenlerin kendi hakemli dergilerini kurarak bu sisteme kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7mas\u0131 an meselesidir. Sayg\u0131n akademisyenler taraf\u0131ndan kurulacak b\u00f6yle bir derginin hem bas\u0131lacak makalelerin niteli\u011fi hem de bu dergilerde yay\u0131n yapacak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n konumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fcst d\u00fczey standartlarda olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bir kere daha alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekir: A\u00e7\u0131k ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131nc\u0131l\u0131k, ancak en \u00fcst standartlarda yap\u0131lacak hakem incelemeleri, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir i\u015f modeli \u00e7evresinde yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n yay\u0131n s\u00fcreci \u00fczerinde kontrol sahibi olmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n
Bu nedenle de, zaman i\u00e7erisinde dergilerdeki hemen hemen t\u00fcm akademik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n a\u00e7\u0131k ve \u00fccretsiz olarak eri\u015filebilir olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00fcmit edebiliriz.<\/p>\n
10.3.3 A\u00e7\u0131k veri<\/h2>\n
2004 senesinde, d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerinin de i\u00e7inde oldu\u011fu OECD’ye \u00fcye \u00fclkelerin Bilim Bakanlar\u0131 bir\u00a0<\/span>deklarasyon<\/a>\u00a0imzalad\u0131. Deklarasyon, kamu kaynaklar\u0131ndan finanse edilen t\u00fcm ar\u015fiv verilerin halka a\u00e7\u0131k hale getirilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. \u00dcye \u00fclkelerde yerle\u015fik veri \u00fcreten kurum ve kurulu\u015flarla yap\u0131lan hararetli tart\u0131\u015fmalar sonras\u0131nda, OECD 2007 y\u0131l\u0131nda <\/span>\u00a0<\/span>Kamu Kaynaklar\u0131ndan Finanse Edilen Ara\u015ft\u0131rma Verilerine Eri\u015fim \u0130le \u0130lgili OECD \u0130lkeleri ve Rehberi<\/i><\/a>‘ni yay\u0131nlad\u0131. <\/span><\/p>\n
A\u00e7\u0131k verinin iki ana kayna\u011f\u0131 bilim ve h\u00fck\u00fcmetlerdir. Bilimden verebilece\u011fimiz belki de en iyi \u00f6rnek \u0130nsan Genom Projesi<\/a>‘dir. Bir\u00e7ok ulusal ve yerel h\u00fck\u00fcmet de, toplad\u0131klar\u0131 verilerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 payla\u015fmak i\u00e7in web siteleri olu\u015fturmu\u015flard\u0131r (Kanada’daki B.C. Veri Katalo\u011fu<\/a>\u00a0gibi).<\/span><\/p>\n
\u00c7ok \u00f6nemli veriler artan miktarda eri\u015filebilir hale gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu veriler, \u00f6\u011frenme i\u00e7in son derece y\u00fcksek potansiyele sahip kaynaklard\u0131r.<\/p>\n
A\u00e7\u0131k eri\u015fim, a\u00e7\u0131k e\u011fitim kaynaklar\u0131, a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131 ve a\u00e7\u0131k veride ya\u015fanan geli\u015fmelerin \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi, a\u015fa\u011f\u0131daki k\u0131s\u0131mda daha detayl\u0131 ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n
\nEtkinlik 10.3 Di\u011fer veri kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131<\/h3>\n
1. \u00c7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131zla ilgili a\u00e7\u0131k ders kitaplar\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in OpenStax College,<\/a>\u00a0\u00a0Open Academics Textbook Catalog<\/a>\u00a0ve\u00a0B.C. a\u00e7\u0131k ders kitab\u0131 projesi<\/a>\u00a0web sitelerini inceleyiniz.<\/p>\n
2. \u00c7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131zla ilgili a\u00e7\u0131k dergiler var m\u0131? Bu dergilere iri\u015fim i\u00e7in bir k\u00fct\u00fcphaneciden yard\u0131m alabilirsiniz. Bu dergilerde yay\u0131nlanan makalelerin nitelikleri y\u00fcksek mi? E\u011fer bu alanda ara\u015ft\u0131rma yap\u0131yor olsalar, \u00f6\u011frencileriniz bu dergileri kullanabilir mi?<\/p>\n
3. Derslerinizde kullanabilece\u011finiz verilere eri\u015fmek i\u00e7in hangi a\u00e7\u0131k veri sitelerini kullanabilece\u011finiz ile ilgili olarak k\u00fct\u00fcphanecinizle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz. \u00d6\u011frencileriniz bu veri sitelerini biraz yard\u0131mla kendileri bulabilirler mi? Siz veya onlar bu a\u00e7\u0131k verileri \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinde nas\u0131l kullan\u0131rd\u0131n\u0131z?<\/p>\n<\/div>\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\n
Green, C. (2013)\u00a0Open Education, MOOCs, Student Debt, Textbooks and Other Trends<\/em><\/a>\u00a0Vancouver\u00a0BC: COHERE 2013 conference<\/span><\/p>\n