12.4.2 S\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlileri<\/h2>\r\nKuzey Amerika'daki \u00fcniversitelerin son 20 y\u0131l i\u00e7erisinde ge\u00e7irdi\u011fi en b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimlerden biri, \u00fcniversitelerde g\u00f6rev yapan s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin say\u0131s\u0131ndaki art\u0131\u015f olmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin 2002-2012 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Kanada'da lisans \u00f6\u011frencilerinin say\u0131s\u0131ndaki 400 binin \u00fczerindeki art\u0131\u015fa ra\u011fmen, \u00fcniversitelerdeki kadrolu \u00f6\u011fretim \u00fcyesi say\u0131s\u0131nda benzer oranda bir geli\u015fme olmam\u0131\u015ft\u0131r. 1980'lerden 2006 y\u0131l\u0131na kadar \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 iki kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131ysa da, kadrolu \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin say\u0131s\u0131nda y\u00fczde 10'luk bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r\u00a0(Chiose, 2015). \u00dcniversitelerin ve di\u011fer y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n 2008 ekonomik krizinden ciddi \u015fekilde etkilendi\u011fi ABD'de durum \u00e7ok daha vahimdir.\r\n\r\nKanada'n\u0131n \u00f6nde gelen gazetelerinden Globe and Mail'de yay\u0131mlanan makalesinde Simona Chiose (2015) \u015f\u00f6yle demi\u015ftir:\r\nKanada'daki \u00fcniversiteler, zamanlar\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te birinden fazlas\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmayla ge\u00e7iren kadrolu \u00f6\u011fretim \u00fcyeleriyle e\u011fitim vermeye art\u0131k g\u00fc\u00e7lerinin yetmedi\u011fini ifade etmektedir. Bunun yerine, bir\u00e7ok \u00fcniversite \u00f6\u011fretim eleman\u0131 ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi istihdam ederek e\u011fitim-\u00f6\u011fretimi daha makul bir maliyetle devam ettirmeye karar vermi\u015ftir.<\/blockquote>\r\nS\u00f6zle\u015fmeli olarak istihdam edilen \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 ya alanlar\u0131nda doktora derecesine ya da daha mesleki konular i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir i\u015f deneyimine sahiptir. Kanada'da s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131 temsil eden sendika (CUPE), ayn\u0131 pozisyon i\u00e7in her sene tekrar ba\u015fvuru yapmak zorunda olan 'y\u0131ll\u0131k' s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n bir y\u0131ldan fazla s\u00fcreyle s\u00f6zle\u015fme yapabilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Sendikan\u0131n yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, \u00fcniversitelerin kadrolu olmayan 'y\u0131ll\u0131k' s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131na \u00f6ncelik vermesi ve her \u015feyden \u00f6nce i\u015f g\u00fcvencesi sa\u011flamas\u0131d\u0131r.\r\n\r\nBununla birlikte son y\u0131llarda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan endi\u015fe verici di\u011fer bir geli\u015fme ise, lisans\u00fcst\u00fc e\u011fitimlerine devam eden \u00f6\u011frencilerin \u00f6zellikle \u00fcniversitenin birinci ve ikinci senesinde 200'\u00fcn \u00f6\u011frencinin kaydoldu\u011fu s\u0131n\u0131flarda 'asistan' olarak ders vermeye ba\u015flamas\u0131 olmu\u015ftur. Bu model, \u00f6zellikle de \u00e7evrimi\u00e7i ve y\u00fcz y\u00fcze unsurlar\u0131n birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011fretime kayan e\u011fitim kurumlar\u0131nda tercih edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bilhassa kalabal\u0131k s\u0131n\u0131flar\u0131n harmanlanm\u0131\u015f s\u0131n\u0131flara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bu kurumlarda, dersin \u00f6\u011fretim \u00fcyesi ve asistanla birlikte bile e\u011fitmen ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 100'\u00fc ge\u00e7ebilmektedir. Asistanlara genellikle \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretime ili\u015fkin bir e\u011fitim verilmemekle birlikte, hepsi olmasa da bir\u00e7ok kurumda y\u00fcz y\u00fcze \u00f6\u011fretim yapmaya ili\u015fkin bir t\u00fcr e\u011fitim olana\u011f\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r.\r\n\r\nTamamen \u00e7evrimi\u00e7i derslerde ise, daha farkl\u0131 bir model kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu modelde, \u00f6\u011fretmen:\u00f6\u011frenci oran\u0131n\u0131n lisans dersleri i\u00e7in 40'\u0131n alt\u0131nda, lisans\u00fcst\u00fc dersleri i\u00e7inse 30'un alt\u0131nda olmas\u0131 hedeflenmektedir. \u00d6\u011frenci say\u0131s\u0131na g\u00f6re \u00f6\u011fretim eleman\u0131 ihtiyac\u0131, k\u0131smi zamanl\u0131 misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 veya s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri istihdam etmek suretiyle kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 veya \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretimle ilgili beklentilerin ortaya kondu\u011fu k\u0131sa bir ba\u015flang\u0131\u00e7 e\u011fitimi almaktad\u0131r. Misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n veya \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin bu e\u011fitime ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 zaman i\u00e7in de \u00f6deme yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen, bu e\u011fitmenlerin sorumlu olaca\u011f\u0131 ilave \u00f6\u011frencilerden al\u0131nan \u00f6\u011frenim \u00fccretleri e\u011fitmenlere \u00f6denen miktar\u0131 rahatl\u0131kla kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r\u00a0(Bates & Poole, 2003).\r\n\r\nElbette ki bunun as\u0131l sebebi, bu t\u00fcr \u00e7evrimi\u00e7i ders ve programlar\u0131n \u00e7o\u011funlukla \u00fcst d\u00fczey lisans \u00f6\u011frencilerine veya lisans\u00fcst\u00fc \u00f6\u011frencilere y\u00f6nelik olmas\u0131d\u0131r. Art\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7evrimi\u00e7i dersler genellikle birinci ve ikinci s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencilerini hedeflemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan, 'iyi uygulama' \u00f6rne\u011fi olan \u00e7evrimi\u00e7i derslerle ayn\u0131 kalitede olmayabilecek yeni modeller geli\u015ftirilmektedir.\r\n\r\nA\u015fa\u011f\u0131da da \u00f6rnekleri verilen bir\u00e7ok nedenden dolay\u0131 olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7 bir i\u015ften bahsetti\u011fimizi s\u00f6yleyebilirim:\r\n\r\n \t- hem kalabal\u0131k y\u00fcz y\u00fcze s\u0131n\u0131flarla hem de \u00e7evrimi\u00e7i s\u0131n\u0131flarla \u00e7al\u0131\u015fan sistemlerdeki uygulamalar yaln\u0131zca ders verme bi\u00e7imine g\u00f6re de\u011fil kurumdan kuruma da de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermekte oldu\u011fundan bu modellerle ilgili genellemeler yapmak olduk\u00e7a tehlikeli olabilir;<\/li>\r\n \t
- derslerde asistan veya k\u0131smi zamanl\u0131, s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim eleman\u0131 g\u00f6revlendirmeye ili\u015fkin kararlar, pedagojik kayg\u0131lardan \u00e7ok maddi kayg\u0131lar dikkate al\u0131narak verilmektedir;<\/li>\r\n \t
- asistan ve misafir \u00f6\u011fretim eleman\u0131 g\u00f6revlendirmelerinde para ve pedagojiye ek olarak uluslararas\u0131 ve lisans\u00fcst\u00fc \u00f6\u011frencilere maddi destek sa\u011flama iste\u011fi, e\u011fitim-\u00f6\u011fretimde \u00e7\u0131rakl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve \u00fcniversitede \u00f6\u011fretim ve ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik bir kariyer isteyen doktora mezunlar\u0131n\u0131n istihdam\u0131nda arz ve talep dengeleri gibi fakt\u00f6rler de etkili olmaktad\u0131r;<\/li>\r\n \t
- ne \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenmede ne de harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmede \u00f6\u011fretim \u00fcyesi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 i\u00e7in bir alt\u0131n oran yoktur. \u00c7o\u011funlukla say\u0131sal olan b\u00f6l\u00fcmlerde ve FeTeMM disiplinlerinde, kuramsal konular i\u00e7in otomatik puanlama ve geri bildirimle kaliteyi d\u00fc\u015f\u00fcrmeden daha y\u00fcksek oranlarda devam etmek m\u00fcmk\u00fcn olsa bile uygulamal\u0131 konularda ekipman payla\u015f\u0131m\u0131 ve \u00f6\u011frencilerin izlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck bir orana ihtiya\u00e7 duyulacakt\u0131r;<\/li>\r\n \t
- KA\u00c7D'ler, \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00f6\u011frencilere sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 deste\u011fi ortadan kald\u0131rmak suretiyle, \u00e7evrimi\u00e7i olarak verilen kredili derslere devam eden \u00f6\u011frenci say\u0131lar\u0131n\u0131n bile art\u0131r\u0131labilece\u011fi izlenimini vermektedir; ki, bu olduk\u00e7a yanl\u0131\u015f bir izlenimdir.<\/li>\r\n<\/ul>\r\nT\u00fcm bunlara ra\u011fmen, \u00e7evrimi\u00e7i ve harmanlanm\u0131\u015f dersler i\u00e7in asistanlara bel ba\u011flaman\u0131n, hem \u00f6\u011frenciler hem de genel olarak \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme i\u00e7in \u00fc\u00e7 olumsuz sonucu olacakt\u0131r:\r\n
\r\n \t- asistanlar\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretme konusunda e\u011fitimli ve deneyimli olmamalar\u0131 nedeniyle, \u00e7evrimi\u00e7i veya harmanlanm\u0131\u015f derslerin pedagojisi de\u00a0kalabal\u0131k y\u00fcz y\u00fcze s\u0131n\u0131flardaki gibi daha \u00e7ok bilgi aktar\u0131m\u0131 \u015feklinde olacakt\u0131r;<\/li>\r\n \t
- \u00f6\u011frencileri \u00e7evrimi\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmayla ilgili destek alamad\u0131k\u00e7a, \u00f6zellikle de birinci ve ikinci s\u0131n\u0131flarda \u00e7evrimi\u00e7i veya harmanlanm\u0131\u015f derslerdeki \u00f6\u011frenci memnuniyeti azalacak ve dersi b\u0131rakan \u00f6\u011frencilerin say\u0131s\u0131 artacak ve gerek \u00f6\u011frenciler gerekse \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri \u00e7evrimi\u00e7i veya harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmenin s\u0131n\u0131fta \u00f6\u011frenmeden daha kalitesiz oldu\u011funu iddia edeceklerdir;<\/li>\r\n \t
- \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri (ve ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 sendikalar) \u00e7evrimi\u00e7i ve harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmenin \u00fcniversite y\u00f6netimleri taraf\u0131ndan masraflar\u0131 k\u0131smak ve zaman i\u00e7erisinde \u00f6\u011fretim eleman\u0131 istihdam\u0131n\u0131 azaltmak amac\u0131yla kullan\u0131lan bir ara\u00e7 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnecek ve engellemeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.<\/li>\r\n<\/ul>\r\nPekala asistanlar y\u00fcz y\u00fcze derslerde \u00f6\u011frencilere sa\u011flad\u0131klar\u0131 deste\u011fi neden \u00e7evrimi\u00e7i derslerde veremesin ki? \u00d6ncelikle, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde birinci s\u0131n\u0131flara yeterli deste\u011fi verdikleri de tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r; ancak tart\u0131\u015fman\u0131n \u00f6n planda oldu\u011fu, hem \u00f6\u011fretim eleman\u0131 hem de \u00f6\u011frencilerin nitel yarg\u0131larda bulunmas\u0131 ve karar almas\u0131 gereken, bilginin geli\u015ftirilip yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fu veya di\u011fer bir deyi\u015fle \u00f6\u011frenmenin bilginin aktar\u0131m\u0131 ve tekrar edilmesinden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 gerektiren ve dolay\u0131s\u0131yla \u00f6\u011frencilerin konu alan\u0131na hakim bir \u00f6\u011fretim eleman\u0131yla etkile\u015fimde olmas\u0131 gereken konu alanlar\u0131ndaki \u00e7evrimi\u00e7i derslerde \u00f6\u011frenci deste\u011fi hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, her zaman istisnai durumlar olacaksa da, \u00e7evrimi\u00e7i ve harmanlanm\u0131\u015f dersler i\u00e7in asistanlar yerine misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131 istihdam etmek i\u00e7in bir\u00e7ok iyi sebebimiz oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim.\r\n
12.4.3 Odadaki fil<\/strong><\/h2>\r\nT\u00fcm bunlara ra\u011fmen, misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 ve \u00f6\u011fretim asistanlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili tart\u0131\u015fmalar \u00e7ok daha \u00f6nemli bir konuyu maskelemektedir. Birinci ve ikinci senelerde s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7ok kalabal\u0131k olmas\u0131na yol a\u00e7an ve kimsenin konu\u015fmak istemedi\u011fi iki dikkate de\u011fer husus vard\u0131r:\r\n\r\n \t- Birinci ve ikinci s\u0131n\u0131flardaki \u00f6\u011frencilerin yeterli \u00f6\u011fretim kayna\u011f\u0131na sahip olmamas\u0131, k\u0131demli \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00fcst s\u0131n\u0131flara yo\u011funla\u015fmas\u0131 ve \u00fcst s\u0131n\u0131flardaki \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131 belli bir s\u0131n\u0131rda tutmak istemesi nedeniyle , birinci ve ikinci s\u0131n\u0131flardaki \u00f6\u011frenciler ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015famaktad\u0131r.<\/li>\r\n \t
- \u00d6\u011fretimden elde edilen \u00fccret, ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kaynak olmaktad\u0131r. \u00d6\u011fretim elemanlar\u0131 \u00f6\u011fretime daha fazla zaman ay\u0131r\u0131p daha az ara\u015ft\u0131rma yaparsa, \u00f6\u011fretim yapmaya ayr\u0131lacak \u00f6\u011fretim eleman\u0131 say\u0131s\u0131 da artacakt\u0131r. Deneyimli ve k\u0131demli \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin ders y\u00fck\u00fc genellikle olduk\u00e7a hafiftir ve yukar\u0131da da bahsetti\u011fim gibi az \u00f6\u011frencili \u00fcst s\u0131n\u0131flara y\u00f6neliktir. Ontario Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kalite Konseyi'nin bir raporunda (Jonker & Hicks, 2014), ara\u015ft\u0131rma konusunda 'a\u011f\u0131r hareket eden' profes\u00f6rler ders verdikleri s\u00fcreyi ikiye katlasalar, t\u00fcm eyalette ilave 1.500 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi istihdam etmeye e\u015fde\u011fer bir kaynak elde edilmi\u015f olunaca\u011f\u0131 ifade edilmektedir. Bu da, orta \u00f6l\u00e7ekli bir \u00fcniversitenin neredeyse t\u00fcm akademik kadrosu demektir.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n
12.4.4 \u00d6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n artan \u00e7e\u015fitlili\u011fi<\/h2>\r\n\u00d6\u011frencilerin artan \u00e7e\u015fitlili\u011finin e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim \u00fczerindeki etkilerini bol bol konu\u015ftuk. Buna, \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n artan \u00e7e\u015fitlili\u011fini de eklemeliyiz:\r\n\r\n \t- son derece y\u00fcksek akademik niteliklere sahip olan, ancak \u00f6\u011fretim konusunda e\u011fitim almam\u0131\u015f veya az e\u011fitimli olan ara\u015ft\u0131rma odakl\u0131, kadrolu \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri;<\/li>\r\n \t
- son derece y\u00fcksek akademik niteliklere sahip olan, ancak \u00f6\u011fretim alan\u0131nda mesleki geli\u015fim \u015fans\u0131 olmayan misafir \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri;<\/li>\r\n \t
- akademik nitelikleri orta d\u00fczeyde olan ve \u00f6\u011fretim konusunda e\u011fitim almam\u0131\u015f veya az e\u011fitimli olan \u00f6\u011fretim asistanlar\u0131;<\/li>\r\n \t
- \u00f6\u011fretim konusunda az da olsa e\u011fitim alm\u0131\u015f olan, \u00e7al\u0131\u015fma deneyimli okutmanlar ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlileri;<\/li>\r\n \t
- genel \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemleri konusunda iyi e\u011fitimli olan ancak dijital \u00e7a\u011fda \u00f6\u011fretim konusunda \u00e7ok az\u0131n\u0131n e\u011fitimli oldu\u011fu \u00f6\u011fretmenler.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\u00d6\u011fretmenlerin ve \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n bu artan \u00e7e\u015fitlili\u011finin \u00f6nemi ve ard\u0131nda yatan nedenler, bu kitab\u0131n kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Bununla birlikte bir \u00e7e\u015fit i\u015f g\u00fcvenli\u011fi olmadan, yeni teknolojiler ve \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemleri konular\u0131nda e\u011fitim almaya te\u015fvik etmek veya f\u0131rsat sa\u011flamak son derece g\u00fc\u00e7t\u00fcr.\r\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\r\nBates, A. and Poole, G. (2003)\u00a0<\/span>Effective Teaching with Technology in Higher Education: Foundations for Success<\/em>\u00a0<\/span>San Francisco: Jossey-Bass\r\n\r\nBates, T. (2103) Productivity and online learning redux,\u00a0<\/span>Online Learning and Distance Education Resources<\/a>, December 23\r\n\r\nCarey, T., & Trick, D. (2013).\u00a0<\/span>How Online Learning Affects Productivity, Cost and Quality in Higher Education: An Environmental Scan and Review of the Literature<\/a>.<\/em>\u00a0<\/span>Toronto: Higher Education Quality Council of Ontario\r\n\r\nJonker, L. and Hicks, M. (2014)\u00a0Teaching Loads and Research Outputs of Ontario University Faculty: Implications for Productivity and Differentiation<\/a><\/em>\u00a0<\/span>Toronto: Higher Education Quality Council of Ontario","rendered":"![\"\"](\"https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/tonybates\/wp-content\/uploads\/sites\/56\/2019\/01\/Lecture-theatre-2.jpg\")
\u015eekil 12.4.1 S\u0131n\u0131f\u0131n kalabal\u0131kl\u0131\u011f\u0131, dijital \u00e7a\u011f\u0131n gerektirdi\u011fi bilgi ve becerilerin geli\u015ftirilmesine y\u00f6nelik kapasiteyi etkileyebilir<\/figcaption><\/figure>\n
\nG\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131nda meydana gelen de\u011fi\u015fiklikler, \u00f6\u011fretmenlerin ve \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n dijital \u00e7a\u011f\u0131n gerektirdi\u011fi t\u00fcrde \u00f6\u011fretim yapma becerilerini etkileyecek bir yap\u0131 haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n
12.4.1 S\u0131n\u0131f mevcudu<\/h2>\n
\u00c7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n en g\u00f6z \u00f6n\u00fcne olan\u0131 s\u0131n\u0131f mevcududur. Baz\u0131 \u00f6l\u00e7ek ekonomilerinin e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 teknoloji kullan\u0131m\u0131 sayesinde y\u00f6netilebilir olmas\u0131na (\u00f6rne\u011fin bkz. Bates, 2013<\/a>) ve \u00f6\u011fretmen ba\u015f\u0131na ka\u00e7 \u00f6\u011frenci d\u00fc\u015fmesi gerekti\u011fine ili\u015fkin sihirli bir say\u0131 olmamas\u0131na ra\u011fmen, daha \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmlerde \u00f6\u011fretmenin bulunu\u015flu\u011fu ve \u00f6\u011fretmenle \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki etkile\u015fimin dijital \u00e7a\u011fda gerek duyulan bilgi ve becerilerin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in kritik unsurlar oldu\u011fundan bahsetmi\u015ftik.<\/p>\nTeknoloji i\u00e7eri\u011fin aktar\u0131m\u0131nda \u00f6\u011fretmene olan ihtiyac\u0131 doldurma \u00f6zelli\u011fine sahip olsa da, i\u00e7eri\u011fin derinlemesine anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve becerilerin geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6\u011fretmen ile \u00f6\u011frencileri aras\u0131nda s\u00fcrekli ve d\u00fczenli ileti\u015fim olmas\u0131 zorunlulu\u011fu \u00f6\u011fretmen ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131n bir s\u0131n\u0131r\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini bize hat\u0131rlat\u0131yor. Bu s\u0131n\u0131r\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6\u011fretim en az\u0131ndan edinilmesi gereken bilgi ve beceriler a\u00e7\u0131s\u0131ndan giderek etkisiz hale gelmeye ba\u015fl\u0131yor (Carey & Trick, 2013).<\/p>\n
S\u0131n\u0131f mevcuduyla ilgili sorunlar\u0131, daha \u00e7ok, \u00fcniversitelerde ve iki y\u0131ll\u0131k meslek y\u00fcksekokullar\u0131nda g\u00f6r\u00fcyoruz. Peki, \u00f6\u011fretmen-\u00f6\u011frenci oranlar\u0131n\u0131 y\u00f6netilebilir d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in ne yap\u0131labilir? Kurumlar, bu sorunla ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmek i\u00e7in farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar izlemektedir.<\/p>\n
12.4.2 S\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlileri<\/h2>\n
Kuzey Amerika’daki \u00fcniversitelerin son 20 y\u0131l i\u00e7erisinde ge\u00e7irdi\u011fi en b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimlerden biri, \u00fcniversitelerde g\u00f6rev yapan s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin say\u0131s\u0131ndaki art\u0131\u015f olmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin 2002-2012 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Kanada’da lisans \u00f6\u011frencilerinin say\u0131s\u0131ndaki 400 binin \u00fczerindeki art\u0131\u015fa ra\u011fmen, \u00fcniversitelerdeki kadrolu \u00f6\u011fretim \u00fcyesi say\u0131s\u0131nda benzer oranda bir geli\u015fme olmam\u0131\u015ft\u0131r. 1980’lerden 2006 y\u0131l\u0131na kadar \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 iki kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131ysa da, kadrolu \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin say\u0131s\u0131nda y\u00fczde 10’luk bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r\u00a0(Chiose, 2015). \u00dcniversitelerin ve di\u011fer y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n 2008 ekonomik krizinden ciddi \u015fekilde etkilendi\u011fi ABD’de durum \u00e7ok daha vahimdir.<\/p>\n
Kanada’n\u0131n \u00f6nde gelen gazetelerinden Globe and Mail’de yay\u0131mlanan makalesinde Simona Chiose (2015) \u015f\u00f6yle demi\u015ftir:<\/p>\n
Kanada’daki \u00fcniversiteler, zamanlar\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te birinden fazlas\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmayla ge\u00e7iren kadrolu \u00f6\u011fretim \u00fcyeleriyle e\u011fitim vermeye art\u0131k g\u00fc\u00e7lerinin yetmedi\u011fini ifade etmektedir. Bunun yerine, bir\u00e7ok \u00fcniversite \u00f6\u011fretim eleman\u0131 ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi istihdam ederek e\u011fitim-\u00f6\u011fretimi daha makul bir maliyetle devam ettirmeye karar vermi\u015ftir.<\/p><\/blockquote>\n
S\u00f6zle\u015fmeli olarak istihdam edilen \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 ya alanlar\u0131nda doktora derecesine ya da daha mesleki konular i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir i\u015f deneyimine sahiptir. Kanada’da s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131 temsil eden sendika (CUPE), ayn\u0131 pozisyon i\u00e7in her sene tekrar ba\u015fvuru yapmak zorunda olan ‘y\u0131ll\u0131k’ s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n bir y\u0131ldan fazla s\u00fcreyle s\u00f6zle\u015fme yapabilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Sendikan\u0131n yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, \u00fcniversitelerin kadrolu olmayan ‘y\u0131ll\u0131k’ s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131na \u00f6ncelik vermesi ve her \u015feyden \u00f6nce i\u015f g\u00fcvencesi sa\u011flamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bununla birlikte son y\u0131llarda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan endi\u015fe verici di\u011fer bir geli\u015fme ise, lisans\u00fcst\u00fc e\u011fitimlerine devam eden \u00f6\u011frencilerin \u00f6zellikle \u00fcniversitenin birinci ve ikinci senesinde 200’\u00fcn \u00f6\u011frencinin kaydoldu\u011fu s\u0131n\u0131flarda ‘asistan’ olarak ders vermeye ba\u015flamas\u0131 olmu\u015ftur. Bu model, \u00f6zellikle de \u00e7evrimi\u00e7i ve y\u00fcz y\u00fcze unsurlar\u0131n birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011fretime kayan e\u011fitim kurumlar\u0131nda tercih edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bilhassa kalabal\u0131k s\u0131n\u0131flar\u0131n harmanlanm\u0131\u015f s\u0131n\u0131flara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bu kurumlarda, dersin \u00f6\u011fretim \u00fcyesi ve asistanla birlikte bile e\u011fitmen ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 100’\u00fc ge\u00e7ebilmektedir. Asistanlara genellikle \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretime ili\u015fkin bir e\u011fitim verilmemekle birlikte, hepsi olmasa da bir\u00e7ok kurumda y\u00fcz y\u00fcze \u00f6\u011fretim yapmaya ili\u015fkin bir t\u00fcr e\u011fitim olana\u011f\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Tamamen \u00e7evrimi\u00e7i derslerde ise, daha farkl\u0131 bir model kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu modelde, \u00f6\u011fretmen:\u00f6\u011frenci oran\u0131n\u0131n lisans dersleri i\u00e7in 40’\u0131n alt\u0131nda, lisans\u00fcst\u00fc dersleri i\u00e7inse 30’un alt\u0131nda olmas\u0131 hedeflenmektedir. \u00d6\u011frenci say\u0131s\u0131na g\u00f6re \u00f6\u011fretim eleman\u0131 ihtiyac\u0131, k\u0131smi zamanl\u0131 misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 veya s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri istihdam etmek suretiyle kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 veya \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretimle ilgili beklentilerin ortaya kondu\u011fu k\u0131sa bir ba\u015flang\u0131\u00e7 e\u011fitimi almaktad\u0131r. Misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n veya \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin bu e\u011fitime ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 zaman i\u00e7in de \u00f6deme yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen, bu e\u011fitmenlerin sorumlu olaca\u011f\u0131 ilave \u00f6\u011frencilerden al\u0131nan \u00f6\u011frenim \u00fccretleri e\u011fitmenlere \u00f6denen miktar\u0131 rahatl\u0131kla kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r\u00a0(Bates & Poole, 2003).<\/p>\n
Elbette ki bunun as\u0131l sebebi, bu t\u00fcr \u00e7evrimi\u00e7i ders ve programlar\u0131n \u00e7o\u011funlukla \u00fcst d\u00fczey lisans \u00f6\u011frencilerine veya lisans\u00fcst\u00fc \u00f6\u011frencilere y\u00f6nelik olmas\u0131d\u0131r. Art\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7evrimi\u00e7i dersler genellikle birinci ve ikinci s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencilerini hedeflemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan, ‘iyi uygulama’ \u00f6rne\u011fi olan \u00e7evrimi\u00e7i derslerle ayn\u0131 kalitede olmayabilecek yeni modeller geli\u015ftirilmektedir.<\/p>\n
A\u015fa\u011f\u0131da da \u00f6rnekleri verilen bir\u00e7ok nedenden dolay\u0131 olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7 bir i\u015ften bahsetti\u011fimizi s\u00f6yleyebilirim:<\/p>\n
\n- hem kalabal\u0131k y\u00fcz y\u00fcze s\u0131n\u0131flarla hem de \u00e7evrimi\u00e7i s\u0131n\u0131flarla \u00e7al\u0131\u015fan sistemlerdeki uygulamalar yaln\u0131zca ders verme bi\u00e7imine g\u00f6re de\u011fil kurumdan kuruma da de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermekte oldu\u011fundan bu modellerle ilgili genellemeler yapmak olduk\u00e7a tehlikeli olabilir;<\/li>\n
- derslerde asistan veya k\u0131smi zamanl\u0131, s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim eleman\u0131 g\u00f6revlendirmeye ili\u015fkin kararlar, pedagojik kayg\u0131lardan \u00e7ok maddi kayg\u0131lar dikkate al\u0131narak verilmektedir;<\/li>\n
- asistan ve misafir \u00f6\u011fretim eleman\u0131 g\u00f6revlendirmelerinde para ve pedagojiye ek olarak uluslararas\u0131 ve lisans\u00fcst\u00fc \u00f6\u011frencilere maddi destek sa\u011flama iste\u011fi, e\u011fitim-\u00f6\u011fretimde \u00e7\u0131rakl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve \u00fcniversitede \u00f6\u011fretim ve ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik bir kariyer isteyen doktora mezunlar\u0131n\u0131n istihdam\u0131nda arz ve talep dengeleri gibi fakt\u00f6rler de etkili olmaktad\u0131r;<\/li>\n
- ne \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenmede ne de harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmede \u00f6\u011fretim \u00fcyesi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 i\u00e7in bir alt\u0131n oran yoktur. \u00c7o\u011funlukla say\u0131sal olan b\u00f6l\u00fcmlerde ve FeTeMM disiplinlerinde, kuramsal konular i\u00e7in otomatik puanlama ve geri bildirimle kaliteyi d\u00fc\u015f\u00fcrmeden daha y\u00fcksek oranlarda devam etmek m\u00fcmk\u00fcn olsa bile uygulamal\u0131 konularda ekipman payla\u015f\u0131m\u0131 ve \u00f6\u011frencilerin izlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck bir orana ihtiya\u00e7 duyulacakt\u0131r;<\/li>\n
- KA\u00c7D’ler, \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00f6\u011frencilere sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 deste\u011fi ortadan kald\u0131rmak suretiyle, \u00e7evrimi\u00e7i olarak verilen kredili derslere devam eden \u00f6\u011frenci say\u0131lar\u0131n\u0131n bile art\u0131r\u0131labilece\u011fi izlenimini vermektedir; ki, bu olduk\u00e7a yanl\u0131\u015f bir izlenimdir.<\/li>\n<\/ul>\n
T\u00fcm bunlara ra\u011fmen, \u00e7evrimi\u00e7i ve harmanlanm\u0131\u015f dersler i\u00e7in asistanlara bel ba\u011flaman\u0131n, hem \u00f6\u011frenciler hem de genel olarak \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme i\u00e7in \u00fc\u00e7 olumsuz sonucu olacakt\u0131r:<\/p>\n
\n- asistanlar\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretme konusunda e\u011fitimli ve deneyimli olmamalar\u0131 nedeniyle, \u00e7evrimi\u00e7i veya harmanlanm\u0131\u015f derslerin pedagojisi de\u00a0kalabal\u0131k y\u00fcz y\u00fcze s\u0131n\u0131flardaki gibi daha \u00e7ok bilgi aktar\u0131m\u0131 \u015feklinde olacakt\u0131r;<\/li>\n
- \u00f6\u011frencileri \u00e7evrimi\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmayla ilgili destek alamad\u0131k\u00e7a, \u00f6zellikle de birinci ve ikinci s\u0131n\u0131flarda \u00e7evrimi\u00e7i veya harmanlanm\u0131\u015f derslerdeki \u00f6\u011frenci memnuniyeti azalacak ve dersi b\u0131rakan \u00f6\u011frencilerin say\u0131s\u0131 artacak ve gerek \u00f6\u011frenciler gerekse \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri \u00e7evrimi\u00e7i veya harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmenin s\u0131n\u0131fta \u00f6\u011frenmeden daha kalitesiz oldu\u011funu iddia edeceklerdir;<\/li>\n
- \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri (ve ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 sendikalar) \u00e7evrimi\u00e7i ve harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmenin \u00fcniversite y\u00f6netimleri taraf\u0131ndan masraflar\u0131 k\u0131smak ve zaman i\u00e7erisinde \u00f6\u011fretim eleman\u0131 istihdam\u0131n\u0131 azaltmak amac\u0131yla kullan\u0131lan bir ara\u00e7 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnecek ve engellemeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n
Pekala asistanlar y\u00fcz y\u00fcze derslerde \u00f6\u011frencilere sa\u011flad\u0131klar\u0131 deste\u011fi neden \u00e7evrimi\u00e7i derslerde veremesin ki? \u00d6ncelikle, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde birinci s\u0131n\u0131flara yeterli deste\u011fi verdikleri de tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r; ancak tart\u0131\u015fman\u0131n \u00f6n planda oldu\u011fu, hem \u00f6\u011fretim eleman\u0131 hem de \u00f6\u011frencilerin nitel yarg\u0131larda bulunmas\u0131 ve karar almas\u0131 gereken, bilginin geli\u015ftirilip yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fu veya di\u011fer bir deyi\u015fle \u00f6\u011frenmenin bilginin aktar\u0131m\u0131 ve tekrar edilmesinden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 gerektiren ve dolay\u0131s\u0131yla \u00f6\u011frencilerin konu alan\u0131na hakim bir \u00f6\u011fretim eleman\u0131yla etkile\u015fimde olmas\u0131 gereken konu alanlar\u0131ndaki \u00e7evrimi\u00e7i derslerde \u00f6\u011frenci deste\u011fi hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, her zaman istisnai durumlar olacaksa da, \u00e7evrimi\u00e7i ve harmanlanm\u0131\u015f dersler i\u00e7in asistanlar yerine misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131 istihdam etmek i\u00e7in bir\u00e7ok iyi sebebimiz oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n
12.4.3 Odadaki fil<\/strong><\/h2>\nT\u00fcm bunlara ra\u011fmen, misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 ve \u00f6\u011fretim asistanlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili tart\u0131\u015fmalar \u00e7ok daha \u00f6nemli bir konuyu maskelemektedir. Birinci ve ikinci senelerde s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7ok kalabal\u0131k olmas\u0131na yol a\u00e7an ve kimsenin konu\u015fmak istemedi\u011fi iki dikkate de\u011fer husus vard\u0131r:<\/p>\n
\n- Birinci ve ikinci s\u0131n\u0131flardaki \u00f6\u011frencilerin yeterli \u00f6\u011fretim kayna\u011f\u0131na sahip olmamas\u0131, k\u0131demli \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00fcst s\u0131n\u0131flara yo\u011funla\u015fmas\u0131 ve \u00fcst s\u0131n\u0131flardaki \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131 belli bir s\u0131n\u0131rda tutmak istemesi nedeniyle , birinci ve ikinci s\u0131n\u0131flardaki \u00f6\u011frenciler ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015famaktad\u0131r.<\/li>\n
- \u00d6\u011fretimden elde edilen \u00fccret, ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kaynak olmaktad\u0131r. \u00d6\u011fretim elemanlar\u0131 \u00f6\u011fretime daha fazla zaman ay\u0131r\u0131p daha az ara\u015ft\u0131rma yaparsa, \u00f6\u011fretim yapmaya ayr\u0131lacak \u00f6\u011fretim eleman\u0131 say\u0131s\u0131 da artacakt\u0131r. Deneyimli ve k\u0131demli \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin ders y\u00fck\u00fc genellikle olduk\u00e7a hafiftir ve yukar\u0131da da bahsetti\u011fim gibi az \u00f6\u011frencili \u00fcst s\u0131n\u0131flara y\u00f6neliktir. Ontario Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kalite Konseyi’nin bir raporunda (Jonker & Hicks, 2014), ara\u015ft\u0131rma konusunda ‘a\u011f\u0131r hareket eden’ profes\u00f6rler ders verdikleri s\u00fcreyi ikiye katlasalar, t\u00fcm eyalette ilave 1.500 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi istihdam etmeye e\u015fde\u011fer bir kaynak elde edilmi\u015f olunaca\u011f\u0131 ifade edilmektedir. Bu da, orta \u00f6l\u00e7ekli bir \u00fcniversitenin neredeyse t\u00fcm akademik kadrosu demektir.<\/li>\n<\/ul>\n
12.4.4 \u00d6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n artan \u00e7e\u015fitlili\u011fi<\/h2>\n
\u00d6\u011frencilerin artan \u00e7e\u015fitlili\u011finin e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim \u00fczerindeki etkilerini bol bol konu\u015ftuk. Buna, \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n artan \u00e7e\u015fitlili\u011fini de eklemeliyiz:<\/p>\n
\n- son derece y\u00fcksek akademik niteliklere sahip olan, ancak \u00f6\u011fretim konusunda e\u011fitim almam\u0131\u015f veya az e\u011fitimli olan ara\u015ft\u0131rma odakl\u0131, kadrolu \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri;<\/li>\n
- son derece y\u00fcksek akademik niteliklere sahip olan, ancak \u00f6\u011fretim alan\u0131nda mesleki geli\u015fim \u015fans\u0131 olmayan misafir \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri;<\/li>\n
- akademik nitelikleri orta d\u00fczeyde olan ve \u00f6\u011fretim konusunda e\u011fitim almam\u0131\u015f veya az e\u011fitimli olan \u00f6\u011fretim asistanlar\u0131;<\/li>\n
- \u00f6\u011fretim konusunda az da olsa e\u011fitim alm\u0131\u015f olan, \u00e7al\u0131\u015fma deneyimli okutmanlar ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlileri;<\/li>\n
- genel \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemleri konusunda iyi e\u011fitimli olan ancak dijital \u00e7a\u011fda \u00f6\u011fretim konusunda \u00e7ok az\u0131n\u0131n e\u011fitimli oldu\u011fu \u00f6\u011fretmenler.<\/li>\n<\/ul>\n
\u00d6\u011fretmenlerin ve \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n bu artan \u00e7e\u015fitlili\u011finin \u00f6nemi ve ard\u0131nda yatan nedenler, bu kitab\u0131n kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Bununla birlikte bir \u00e7e\u015fit i\u015f g\u00fcvenli\u011fi olmadan, yeni teknolojiler ve \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemleri konular\u0131nda e\u011fitim almaya te\u015fvik etmek veya f\u0131rsat sa\u011flamak son derece g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\n
Bates, A. and Poole, G. (2003)\u00a0<\/span>Effective Teaching with Technology in Higher Education: Foundations for Success<\/em>\u00a0<\/span>San Francisco: Jossey-Bass<\/p>\nBates, T. (2103) Productivity and online learning redux,\u00a0<\/span>Online Learning and Distance Education Resources<\/a>, December 23<\/p>\nCarey, T., & Trick, D. (2013).\u00a0<\/span>How Online Learning Affects Productivity, Cost and Quality in Higher Education: An Environmental Scan and Review of the Literature<\/a>.<\/em>\u00a0<\/span>Toronto: Higher Education Quality Council of Ontario<\/p>\n
- \r\n \t
- hem kalabal\u0131k y\u00fcz y\u00fcze s\u0131n\u0131flarla hem de \u00e7evrimi\u00e7i s\u0131n\u0131flarla \u00e7al\u0131\u015fan sistemlerdeki uygulamalar yaln\u0131zca ders verme bi\u00e7imine g\u00f6re de\u011fil kurumdan kuruma da de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermekte oldu\u011fundan bu modellerle ilgili genellemeler yapmak olduk\u00e7a tehlikeli olabilir;<\/li>\r\n \t
- derslerde asistan veya k\u0131smi zamanl\u0131, s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim eleman\u0131 g\u00f6revlendirmeye ili\u015fkin kararlar, pedagojik kayg\u0131lardan \u00e7ok maddi kayg\u0131lar dikkate al\u0131narak verilmektedir;<\/li>\r\n \t
- asistan ve misafir \u00f6\u011fretim eleman\u0131 g\u00f6revlendirmelerinde para ve pedagojiye ek olarak uluslararas\u0131 ve lisans\u00fcst\u00fc \u00f6\u011frencilere maddi destek sa\u011flama iste\u011fi, e\u011fitim-\u00f6\u011fretimde \u00e7\u0131rakl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve \u00fcniversitede \u00f6\u011fretim ve ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik bir kariyer isteyen doktora mezunlar\u0131n\u0131n istihdam\u0131nda arz ve talep dengeleri gibi fakt\u00f6rler de etkili olmaktad\u0131r;<\/li>\r\n \t
- ne \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenmede ne de harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmede \u00f6\u011fretim \u00fcyesi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 i\u00e7in bir alt\u0131n oran yoktur. \u00c7o\u011funlukla say\u0131sal olan b\u00f6l\u00fcmlerde ve FeTeMM disiplinlerinde, kuramsal konular i\u00e7in otomatik puanlama ve geri bildirimle kaliteyi d\u00fc\u015f\u00fcrmeden daha y\u00fcksek oranlarda devam etmek m\u00fcmk\u00fcn olsa bile uygulamal\u0131 konularda ekipman payla\u015f\u0131m\u0131 ve \u00f6\u011frencilerin izlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck bir orana ihtiya\u00e7 duyulacakt\u0131r;<\/li>\r\n \t
- KA\u00c7D'ler, \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00f6\u011frencilere sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 deste\u011fi ortadan kald\u0131rmak suretiyle, \u00e7evrimi\u00e7i olarak verilen kredili derslere devam eden \u00f6\u011frenci say\u0131lar\u0131n\u0131n bile art\u0131r\u0131labilece\u011fi izlenimini vermektedir; ki, bu olduk\u00e7a yanl\u0131\u015f bir izlenimdir.<\/li>\r\n<\/ul>\r\nT\u00fcm bunlara ra\u011fmen, \u00e7evrimi\u00e7i ve harmanlanm\u0131\u015f dersler i\u00e7in asistanlara bel ba\u011flaman\u0131n, hem \u00f6\u011frenciler hem de genel olarak \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme i\u00e7in \u00fc\u00e7 olumsuz sonucu olacakt\u0131r:\r\n
- \r\n \t
- asistanlar\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretme konusunda e\u011fitimli ve deneyimli olmamalar\u0131 nedeniyle, \u00e7evrimi\u00e7i veya harmanlanm\u0131\u015f derslerin pedagojisi de\u00a0kalabal\u0131k y\u00fcz y\u00fcze s\u0131n\u0131flardaki gibi daha \u00e7ok bilgi aktar\u0131m\u0131 \u015feklinde olacakt\u0131r;<\/li>\r\n \t
- \u00f6\u011frencileri \u00e7evrimi\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmayla ilgili destek alamad\u0131k\u00e7a, \u00f6zellikle de birinci ve ikinci s\u0131n\u0131flarda \u00e7evrimi\u00e7i veya harmanlanm\u0131\u015f derslerdeki \u00f6\u011frenci memnuniyeti azalacak ve dersi b\u0131rakan \u00f6\u011frencilerin say\u0131s\u0131 artacak ve gerek \u00f6\u011frenciler gerekse \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri \u00e7evrimi\u00e7i veya harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmenin s\u0131n\u0131fta \u00f6\u011frenmeden daha kalitesiz oldu\u011funu iddia edeceklerdir;<\/li>\r\n \t
- \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri (ve ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 sendikalar) \u00e7evrimi\u00e7i ve harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmenin \u00fcniversite y\u00f6netimleri taraf\u0131ndan masraflar\u0131 k\u0131smak ve zaman i\u00e7erisinde \u00f6\u011fretim eleman\u0131 istihdam\u0131n\u0131 azaltmak amac\u0131yla kullan\u0131lan bir ara\u00e7 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnecek ve engellemeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.<\/li>\r\n<\/ul>\r\nPekala asistanlar y\u00fcz y\u00fcze derslerde \u00f6\u011frencilere sa\u011flad\u0131klar\u0131 deste\u011fi neden \u00e7evrimi\u00e7i derslerde veremesin ki? \u00d6ncelikle, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde birinci s\u0131n\u0131flara yeterli deste\u011fi verdikleri de tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r; ancak tart\u0131\u015fman\u0131n \u00f6n planda oldu\u011fu, hem \u00f6\u011fretim eleman\u0131 hem de \u00f6\u011frencilerin nitel yarg\u0131larda bulunmas\u0131 ve karar almas\u0131 gereken, bilginin geli\u015ftirilip yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fu veya di\u011fer bir deyi\u015fle \u00f6\u011frenmenin bilginin aktar\u0131m\u0131 ve tekrar edilmesinden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 gerektiren ve dolay\u0131s\u0131yla \u00f6\u011frencilerin konu alan\u0131na hakim bir \u00f6\u011fretim eleman\u0131yla etkile\u015fimde olmas\u0131 gereken konu alanlar\u0131ndaki \u00e7evrimi\u00e7i derslerde \u00f6\u011frenci deste\u011fi hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, her zaman istisnai durumlar olacaksa da, \u00e7evrimi\u00e7i ve harmanlanm\u0131\u015f dersler i\u00e7in asistanlar yerine misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131 istihdam etmek i\u00e7in bir\u00e7ok iyi sebebimiz oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim.\r\n
12.4.3 Odadaki fil<\/strong><\/h2>\r\nT\u00fcm bunlara ra\u011fmen, misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 ve \u00f6\u011fretim asistanlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili tart\u0131\u015fmalar \u00e7ok daha \u00f6nemli bir konuyu maskelemektedir. Birinci ve ikinci senelerde s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7ok kalabal\u0131k olmas\u0131na yol a\u00e7an ve kimsenin konu\u015fmak istemedi\u011fi iki dikkate de\u011fer husus vard\u0131r:\r\n
- \r\n \t
- Birinci ve ikinci s\u0131n\u0131flardaki \u00f6\u011frencilerin yeterli \u00f6\u011fretim kayna\u011f\u0131na sahip olmamas\u0131, k\u0131demli \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00fcst s\u0131n\u0131flara yo\u011funla\u015fmas\u0131 ve \u00fcst s\u0131n\u0131flardaki \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131 belli bir s\u0131n\u0131rda tutmak istemesi nedeniyle , birinci ve ikinci s\u0131n\u0131flardaki \u00f6\u011frenciler ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015famaktad\u0131r.<\/li>\r\n \t
- \u00d6\u011fretimden elde edilen \u00fccret, ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kaynak olmaktad\u0131r. \u00d6\u011fretim elemanlar\u0131 \u00f6\u011fretime daha fazla zaman ay\u0131r\u0131p daha az ara\u015ft\u0131rma yaparsa, \u00f6\u011fretim yapmaya ayr\u0131lacak \u00f6\u011fretim eleman\u0131 say\u0131s\u0131 da artacakt\u0131r. Deneyimli ve k\u0131demli \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin ders y\u00fck\u00fc genellikle olduk\u00e7a hafiftir ve yukar\u0131da da bahsetti\u011fim gibi az \u00f6\u011frencili \u00fcst s\u0131n\u0131flara y\u00f6neliktir. Ontario Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kalite Konseyi'nin bir raporunda (Jonker & Hicks, 2014), ara\u015ft\u0131rma konusunda 'a\u011f\u0131r hareket eden' profes\u00f6rler ders verdikleri s\u00fcreyi ikiye katlasalar, t\u00fcm eyalette ilave 1.500 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi istihdam etmeye e\u015fde\u011fer bir kaynak elde edilmi\u015f olunaca\u011f\u0131 ifade edilmektedir. Bu da, orta \u00f6l\u00e7ekli bir \u00fcniversitenin neredeyse t\u00fcm akademik kadrosu demektir.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n
12.4.4 \u00d6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n artan \u00e7e\u015fitlili\u011fi<\/h2>\r\n\u00d6\u011frencilerin artan \u00e7e\u015fitlili\u011finin e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim \u00fczerindeki etkilerini bol bol konu\u015ftuk. Buna, \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n artan \u00e7e\u015fitlili\u011fini de eklemeliyiz:\r\n
- \r\n \t
- son derece y\u00fcksek akademik niteliklere sahip olan, ancak \u00f6\u011fretim konusunda e\u011fitim almam\u0131\u015f veya az e\u011fitimli olan ara\u015ft\u0131rma odakl\u0131, kadrolu \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri;<\/li>\r\n \t
- son derece y\u00fcksek akademik niteliklere sahip olan, ancak \u00f6\u011fretim alan\u0131nda mesleki geli\u015fim \u015fans\u0131 olmayan misafir \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri;<\/li>\r\n \t
- akademik nitelikleri orta d\u00fczeyde olan ve \u00f6\u011fretim konusunda e\u011fitim almam\u0131\u015f veya az e\u011fitimli olan \u00f6\u011fretim asistanlar\u0131;<\/li>\r\n \t
- \u00f6\u011fretim konusunda az da olsa e\u011fitim alm\u0131\u015f olan, \u00e7al\u0131\u015fma deneyimli okutmanlar ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlileri;<\/li>\r\n \t
- genel \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemleri konusunda iyi e\u011fitimli olan ancak dijital \u00e7a\u011fda \u00f6\u011fretim konusunda \u00e7ok az\u0131n\u0131n e\u011fitimli oldu\u011fu \u00f6\u011fretmenler.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\u00d6\u011fretmenlerin ve \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n bu artan \u00e7e\u015fitlili\u011finin \u00f6nemi ve ard\u0131nda yatan nedenler, bu kitab\u0131n kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Bununla birlikte bir \u00e7e\u015fit i\u015f g\u00fcvenli\u011fi olmadan, yeni teknolojiler ve \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemleri konular\u0131nda e\u011fitim almaya te\u015fvik etmek veya f\u0131rsat sa\u011flamak son derece g\u00fc\u00e7t\u00fcr.\r\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\r\nBates, A. and Poole, G. (2003)\u00a0<\/span>Effective Teaching with Technology in Higher Education: Foundations for Success<\/em>\u00a0<\/span>San Francisco: Jossey-Bass\r\n\r\nBates, T. (2103) Productivity and online learning redux,\u00a0<\/span>Online Learning and Distance Education Resources<\/a>, December 23\r\n\r\nCarey, T., & Trick, D. (2013).\u00a0<\/span>How Online Learning Affects Productivity, Cost and Quality in Higher Education: An Environmental Scan and Review of the Literature<\/a>.<\/em>\u00a0<\/span>Toronto: Higher Education Quality Council of Ontario\r\n\r\nJonker, L. and Hicks, M. (2014)\u00a0Teaching Loads and Research Outputs of Ontario University Faculty: Implications for Productivity and Differentiation<\/a><\/em>\u00a0<\/span>Toronto: Higher Education Quality Council of Ontario","rendered":"
\u015eekil 12.4.1 S\u0131n\u0131f\u0131n kalabal\u0131kl\u0131\u011f\u0131, dijital \u00e7a\u011f\u0131n gerektirdi\u011fi bilgi ve becerilerin geli\u015ftirilmesine y\u00f6nelik kapasiteyi etkileyebilir<\/figcaption><\/figure>\n
\nG\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131nda meydana gelen de\u011fi\u015fiklikler, \u00f6\u011fretmenlerin ve \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n dijital \u00e7a\u011f\u0131n gerektirdi\u011fi t\u00fcrde \u00f6\u011fretim yapma becerilerini etkileyecek bir yap\u0131 haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n
12.4.1 S\u0131n\u0131f mevcudu<\/h2>\n
\u00c7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n en g\u00f6z \u00f6n\u00fcne olan\u0131 s\u0131n\u0131f mevcududur. Baz\u0131 \u00f6l\u00e7ek ekonomilerinin e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 teknoloji kullan\u0131m\u0131 sayesinde y\u00f6netilebilir olmas\u0131na (\u00f6rne\u011fin bkz. Bates, 2013<\/a>) ve \u00f6\u011fretmen ba\u015f\u0131na ka\u00e7 \u00f6\u011frenci d\u00fc\u015fmesi gerekti\u011fine ili\u015fkin sihirli bir say\u0131 olmamas\u0131na ra\u011fmen, daha \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmlerde \u00f6\u011fretmenin bulunu\u015flu\u011fu ve \u00f6\u011fretmenle \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki etkile\u015fimin dijital \u00e7a\u011fda gerek duyulan bilgi ve becerilerin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in kritik unsurlar oldu\u011fundan bahsetmi\u015ftik.<\/p>\n
Teknoloji i\u00e7eri\u011fin aktar\u0131m\u0131nda \u00f6\u011fretmene olan ihtiyac\u0131 doldurma \u00f6zelli\u011fine sahip olsa da, i\u00e7eri\u011fin derinlemesine anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve becerilerin geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6\u011fretmen ile \u00f6\u011frencileri aras\u0131nda s\u00fcrekli ve d\u00fczenli ileti\u015fim olmas\u0131 zorunlulu\u011fu \u00f6\u011fretmen ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131n bir s\u0131n\u0131r\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini bize hat\u0131rlat\u0131yor. Bu s\u0131n\u0131r\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6\u011fretim en az\u0131ndan edinilmesi gereken bilgi ve beceriler a\u00e7\u0131s\u0131ndan giderek etkisiz hale gelmeye ba\u015fl\u0131yor (Carey & Trick, 2013).<\/p>\n
S\u0131n\u0131f mevcuduyla ilgili sorunlar\u0131, daha \u00e7ok, \u00fcniversitelerde ve iki y\u0131ll\u0131k meslek y\u00fcksekokullar\u0131nda g\u00f6r\u00fcyoruz. Peki, \u00f6\u011fretmen-\u00f6\u011frenci oranlar\u0131n\u0131 y\u00f6netilebilir d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in ne yap\u0131labilir? Kurumlar, bu sorunla ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmek i\u00e7in farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar izlemektedir.<\/p>\n
12.4.2 S\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlileri<\/h2>\n
Kuzey Amerika’daki \u00fcniversitelerin son 20 y\u0131l i\u00e7erisinde ge\u00e7irdi\u011fi en b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimlerden biri, \u00fcniversitelerde g\u00f6rev yapan s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin say\u0131s\u0131ndaki art\u0131\u015f olmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin 2002-2012 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Kanada’da lisans \u00f6\u011frencilerinin say\u0131s\u0131ndaki 400 binin \u00fczerindeki art\u0131\u015fa ra\u011fmen, \u00fcniversitelerdeki kadrolu \u00f6\u011fretim \u00fcyesi say\u0131s\u0131nda benzer oranda bir geli\u015fme olmam\u0131\u015ft\u0131r. 1980’lerden 2006 y\u0131l\u0131na kadar \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 iki kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131ysa da, kadrolu \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin say\u0131s\u0131nda y\u00fczde 10’luk bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r\u00a0(Chiose, 2015). \u00dcniversitelerin ve di\u011fer y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n 2008 ekonomik krizinden ciddi \u015fekilde etkilendi\u011fi ABD’de durum \u00e7ok daha vahimdir.<\/p>\n
Kanada’n\u0131n \u00f6nde gelen gazetelerinden Globe and Mail’de yay\u0131mlanan makalesinde Simona Chiose (2015) \u015f\u00f6yle demi\u015ftir:<\/p>\n
Kanada’daki \u00fcniversiteler, zamanlar\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te birinden fazlas\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmayla ge\u00e7iren kadrolu \u00f6\u011fretim \u00fcyeleriyle e\u011fitim vermeye art\u0131k g\u00fc\u00e7lerinin yetmedi\u011fini ifade etmektedir. Bunun yerine, bir\u00e7ok \u00fcniversite \u00f6\u011fretim eleman\u0131 ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi istihdam ederek e\u011fitim-\u00f6\u011fretimi daha makul bir maliyetle devam ettirmeye karar vermi\u015ftir.<\/p><\/blockquote>\n
S\u00f6zle\u015fmeli olarak istihdam edilen \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 ya alanlar\u0131nda doktora derecesine ya da daha mesleki konular i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir i\u015f deneyimine sahiptir. Kanada’da s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131 temsil eden sendika (CUPE), ayn\u0131 pozisyon i\u00e7in her sene tekrar ba\u015fvuru yapmak zorunda olan ‘y\u0131ll\u0131k’ s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n bir y\u0131ldan fazla s\u00fcreyle s\u00f6zle\u015fme yapabilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Sendikan\u0131n yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, \u00fcniversitelerin kadrolu olmayan ‘y\u0131ll\u0131k’ s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131na \u00f6ncelik vermesi ve her \u015feyden \u00f6nce i\u015f g\u00fcvencesi sa\u011flamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bununla birlikte son y\u0131llarda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan endi\u015fe verici di\u011fer bir geli\u015fme ise, lisans\u00fcst\u00fc e\u011fitimlerine devam eden \u00f6\u011frencilerin \u00f6zellikle \u00fcniversitenin birinci ve ikinci senesinde 200’\u00fcn \u00f6\u011frencinin kaydoldu\u011fu s\u0131n\u0131flarda ‘asistan’ olarak ders vermeye ba\u015flamas\u0131 olmu\u015ftur. Bu model, \u00f6zellikle de \u00e7evrimi\u00e7i ve y\u00fcz y\u00fcze unsurlar\u0131n birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011fretime kayan e\u011fitim kurumlar\u0131nda tercih edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bilhassa kalabal\u0131k s\u0131n\u0131flar\u0131n harmanlanm\u0131\u015f s\u0131n\u0131flara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bu kurumlarda, dersin \u00f6\u011fretim \u00fcyesi ve asistanla birlikte bile e\u011fitmen ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 100’\u00fc ge\u00e7ebilmektedir. Asistanlara genellikle \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretime ili\u015fkin bir e\u011fitim verilmemekle birlikte, hepsi olmasa da bir\u00e7ok kurumda y\u00fcz y\u00fcze \u00f6\u011fretim yapmaya ili\u015fkin bir t\u00fcr e\u011fitim olana\u011f\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Tamamen \u00e7evrimi\u00e7i derslerde ise, daha farkl\u0131 bir model kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu modelde, \u00f6\u011fretmen:\u00f6\u011frenci oran\u0131n\u0131n lisans dersleri i\u00e7in 40’\u0131n alt\u0131nda, lisans\u00fcst\u00fc dersleri i\u00e7inse 30’un alt\u0131nda olmas\u0131 hedeflenmektedir. \u00d6\u011frenci say\u0131s\u0131na g\u00f6re \u00f6\u011fretim eleman\u0131 ihtiyac\u0131, k\u0131smi zamanl\u0131 misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 veya s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri istihdam etmek suretiyle kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 veya \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri, \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretimle ilgili beklentilerin ortaya kondu\u011fu k\u0131sa bir ba\u015flang\u0131\u00e7 e\u011fitimi almaktad\u0131r. Misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n veya \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin bu e\u011fitime ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 zaman i\u00e7in de \u00f6deme yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen, bu e\u011fitmenlerin sorumlu olaca\u011f\u0131 ilave \u00f6\u011frencilerden al\u0131nan \u00f6\u011frenim \u00fccretleri e\u011fitmenlere \u00f6denen miktar\u0131 rahatl\u0131kla kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r\u00a0(Bates & Poole, 2003).<\/p>\n
Elbette ki bunun as\u0131l sebebi, bu t\u00fcr \u00e7evrimi\u00e7i ders ve programlar\u0131n \u00e7o\u011funlukla \u00fcst d\u00fczey lisans \u00f6\u011frencilerine veya lisans\u00fcst\u00fc \u00f6\u011frencilere y\u00f6nelik olmas\u0131d\u0131r. Art\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7evrimi\u00e7i dersler genellikle birinci ve ikinci s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencilerini hedeflemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan, ‘iyi uygulama’ \u00f6rne\u011fi olan \u00e7evrimi\u00e7i derslerle ayn\u0131 kalitede olmayabilecek yeni modeller geli\u015ftirilmektedir.<\/p>\n
A\u015fa\u011f\u0131da da \u00f6rnekleri verilen bir\u00e7ok nedenden dolay\u0131 olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7 bir i\u015ften bahsetti\u011fimizi s\u00f6yleyebilirim:<\/p>\n
- \n
- hem kalabal\u0131k y\u00fcz y\u00fcze s\u0131n\u0131flarla hem de \u00e7evrimi\u00e7i s\u0131n\u0131flarla \u00e7al\u0131\u015fan sistemlerdeki uygulamalar yaln\u0131zca ders verme bi\u00e7imine g\u00f6re de\u011fil kurumdan kuruma da de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermekte oldu\u011fundan bu modellerle ilgili genellemeler yapmak olduk\u00e7a tehlikeli olabilir;<\/li>\n
- derslerde asistan veya k\u0131smi zamanl\u0131, s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim eleman\u0131 g\u00f6revlendirmeye ili\u015fkin kararlar, pedagojik kayg\u0131lardan \u00e7ok maddi kayg\u0131lar dikkate al\u0131narak verilmektedir;<\/li>\n
- asistan ve misafir \u00f6\u011fretim eleman\u0131 g\u00f6revlendirmelerinde para ve pedagojiye ek olarak uluslararas\u0131 ve lisans\u00fcst\u00fc \u00f6\u011frencilere maddi destek sa\u011flama iste\u011fi, e\u011fitim-\u00f6\u011fretimde \u00e7\u0131rakl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve \u00fcniversitede \u00f6\u011fretim ve ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik bir kariyer isteyen doktora mezunlar\u0131n\u0131n istihdam\u0131nda arz ve talep dengeleri gibi fakt\u00f6rler de etkili olmaktad\u0131r;<\/li>\n
- ne \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenmede ne de harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmede \u00f6\u011fretim \u00fcyesi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 i\u00e7in bir alt\u0131n oran yoktur. \u00c7o\u011funlukla say\u0131sal olan b\u00f6l\u00fcmlerde ve FeTeMM disiplinlerinde, kuramsal konular i\u00e7in otomatik puanlama ve geri bildirimle kaliteyi d\u00fc\u015f\u00fcrmeden daha y\u00fcksek oranlarda devam etmek m\u00fcmk\u00fcn olsa bile uygulamal\u0131 konularda ekipman payla\u015f\u0131m\u0131 ve \u00f6\u011frencilerin izlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck bir orana ihtiya\u00e7 duyulacakt\u0131r;<\/li>\n
- KA\u00c7D’ler, \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00f6\u011frencilere sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 deste\u011fi ortadan kald\u0131rmak suretiyle, \u00e7evrimi\u00e7i olarak verilen kredili derslere devam eden \u00f6\u011frenci say\u0131lar\u0131n\u0131n bile art\u0131r\u0131labilece\u011fi izlenimini vermektedir; ki, bu olduk\u00e7a yanl\u0131\u015f bir izlenimdir.<\/li>\n<\/ul>\n
T\u00fcm bunlara ra\u011fmen, \u00e7evrimi\u00e7i ve harmanlanm\u0131\u015f dersler i\u00e7in asistanlara bel ba\u011flaman\u0131n, hem \u00f6\u011frenciler hem de genel olarak \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011frenme i\u00e7in \u00fc\u00e7 olumsuz sonucu olacakt\u0131r:<\/p>\n
- \n
- asistanlar\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i \u00f6\u011fretme konusunda e\u011fitimli ve deneyimli olmamalar\u0131 nedeniyle, \u00e7evrimi\u00e7i veya harmanlanm\u0131\u015f derslerin pedagojisi de\u00a0kalabal\u0131k y\u00fcz y\u00fcze s\u0131n\u0131flardaki gibi daha \u00e7ok bilgi aktar\u0131m\u0131 \u015feklinde olacakt\u0131r;<\/li>\n
- \u00f6\u011frencileri \u00e7evrimi\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmayla ilgili destek alamad\u0131k\u00e7a, \u00f6zellikle de birinci ve ikinci s\u0131n\u0131flarda \u00e7evrimi\u00e7i veya harmanlanm\u0131\u015f derslerdeki \u00f6\u011frenci memnuniyeti azalacak ve dersi b\u0131rakan \u00f6\u011frencilerin say\u0131s\u0131 artacak ve gerek \u00f6\u011frenciler gerekse \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri \u00e7evrimi\u00e7i veya harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmenin s\u0131n\u0131fta \u00f6\u011frenmeden daha kalitesiz oldu\u011funu iddia edeceklerdir;<\/li>\n
- \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri (ve ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 sendikalar) \u00e7evrimi\u00e7i ve harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmenin \u00fcniversite y\u00f6netimleri taraf\u0131ndan masraflar\u0131 k\u0131smak ve zaman i\u00e7erisinde \u00f6\u011fretim eleman\u0131 istihdam\u0131n\u0131 azaltmak amac\u0131yla kullan\u0131lan bir ara\u00e7 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnecek ve engellemeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n
Pekala asistanlar y\u00fcz y\u00fcze derslerde \u00f6\u011frencilere sa\u011flad\u0131klar\u0131 deste\u011fi neden \u00e7evrimi\u00e7i derslerde veremesin ki? \u00d6ncelikle, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde birinci s\u0131n\u0131flara yeterli deste\u011fi verdikleri de tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r; ancak tart\u0131\u015fman\u0131n \u00f6n planda oldu\u011fu, hem \u00f6\u011fretim eleman\u0131 hem de \u00f6\u011frencilerin nitel yarg\u0131larda bulunmas\u0131 ve karar almas\u0131 gereken, bilginin geli\u015ftirilip yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fu veya di\u011fer bir deyi\u015fle \u00f6\u011frenmenin bilginin aktar\u0131m\u0131 ve tekrar edilmesinden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 gerektiren ve dolay\u0131s\u0131yla \u00f6\u011frencilerin konu alan\u0131na hakim bir \u00f6\u011fretim eleman\u0131yla etkile\u015fimde olmas\u0131 gereken konu alanlar\u0131ndaki \u00e7evrimi\u00e7i derslerde \u00f6\u011frenci deste\u011fi hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, her zaman istisnai durumlar olacaksa da, \u00e7evrimi\u00e7i ve harmanlanm\u0131\u015f dersler i\u00e7in asistanlar yerine misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131 istihdam etmek i\u00e7in bir\u00e7ok iyi sebebimiz oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n
12.4.3 Odadaki fil<\/strong><\/h2>\n
T\u00fcm bunlara ra\u011fmen, misafir \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 ve \u00f6\u011fretim asistanlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili tart\u0131\u015fmalar \u00e7ok daha \u00f6nemli bir konuyu maskelemektedir. Birinci ve ikinci senelerde s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7ok kalabal\u0131k olmas\u0131na yol a\u00e7an ve kimsenin konu\u015fmak istemedi\u011fi iki dikkate de\u011fer husus vard\u0131r:<\/p>\n
- \n
- Birinci ve ikinci s\u0131n\u0131flardaki \u00f6\u011frencilerin yeterli \u00f6\u011fretim kayna\u011f\u0131na sahip olmamas\u0131, k\u0131demli \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00fcst s\u0131n\u0131flara yo\u011funla\u015fmas\u0131 ve \u00fcst s\u0131n\u0131flardaki \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131 belli bir s\u0131n\u0131rda tutmak istemesi nedeniyle , birinci ve ikinci s\u0131n\u0131flardaki \u00f6\u011frenciler ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015famaktad\u0131r.<\/li>\n
- \u00d6\u011fretimden elde edilen \u00fccret, ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kaynak olmaktad\u0131r. \u00d6\u011fretim elemanlar\u0131 \u00f6\u011fretime daha fazla zaman ay\u0131r\u0131p daha az ara\u015ft\u0131rma yaparsa, \u00f6\u011fretim yapmaya ayr\u0131lacak \u00f6\u011fretim eleman\u0131 say\u0131s\u0131 da artacakt\u0131r. Deneyimli ve k\u0131demli \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin ders y\u00fck\u00fc genellikle olduk\u00e7a hafiftir ve yukar\u0131da da bahsetti\u011fim gibi az \u00f6\u011frencili \u00fcst s\u0131n\u0131flara y\u00f6neliktir. Ontario Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kalite Konseyi’nin bir raporunda (Jonker & Hicks, 2014), ara\u015ft\u0131rma konusunda ‘a\u011f\u0131r hareket eden’ profes\u00f6rler ders verdikleri s\u00fcreyi ikiye katlasalar, t\u00fcm eyalette ilave 1.500 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi istihdam etmeye e\u015fde\u011fer bir kaynak elde edilmi\u015f olunaca\u011f\u0131 ifade edilmektedir. Bu da, orta \u00f6l\u00e7ekli bir \u00fcniversitenin neredeyse t\u00fcm akademik kadrosu demektir.<\/li>\n<\/ul>\n
12.4.4 \u00d6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n artan \u00e7e\u015fitlili\u011fi<\/h2>\n
\u00d6\u011frencilerin artan \u00e7e\u015fitlili\u011finin e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim \u00fczerindeki etkilerini bol bol konu\u015ftuk. Buna, \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n artan \u00e7e\u015fitlili\u011fini de eklemeliyiz:<\/p>\n
- \n
- son derece y\u00fcksek akademik niteliklere sahip olan, ancak \u00f6\u011fretim konusunda e\u011fitim almam\u0131\u015f veya az e\u011fitimli olan ara\u015ft\u0131rma odakl\u0131, kadrolu \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri;<\/li>\n
- son derece y\u00fcksek akademik niteliklere sahip olan, ancak \u00f6\u011fretim alan\u0131nda mesleki geli\u015fim \u015fans\u0131 olmayan misafir \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri;<\/li>\n
- akademik nitelikleri orta d\u00fczeyde olan ve \u00f6\u011fretim konusunda e\u011fitim almam\u0131\u015f veya az e\u011fitimli olan \u00f6\u011fretim asistanlar\u0131;<\/li>\n
- \u00f6\u011fretim konusunda az da olsa e\u011fitim alm\u0131\u015f olan, \u00e7al\u0131\u015fma deneyimli okutmanlar ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlileri;<\/li>\n
- genel \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemleri konusunda iyi e\u011fitimli olan ancak dijital \u00e7a\u011fda \u00f6\u011fretim konusunda \u00e7ok az\u0131n\u0131n e\u011fitimli oldu\u011fu \u00f6\u011fretmenler.<\/li>\n<\/ul>\n
\u00d6\u011fretmenlerin ve \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n bu artan \u00e7e\u015fitlili\u011finin \u00f6nemi ve ard\u0131nda yatan nedenler, bu kitab\u0131n kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Bununla birlikte bir \u00e7e\u015fit i\u015f g\u00fcvenli\u011fi olmadan, yeni teknolojiler ve \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemleri konular\u0131nda e\u011fitim almaya te\u015fvik etmek veya f\u0131rsat sa\u011flamak son derece g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\n
Bates, A. and Poole, G. (2003)\u00a0<\/span>Effective Teaching with Technology in Higher Education: Foundations for Success<\/em>\u00a0<\/span>San Francisco: Jossey-Bass<\/p>\n
Bates, T. (2103) Productivity and online learning redux,\u00a0<\/span>Online Learning and Distance Education Resources<\/a>, December 23<\/p>\n
Carey, T., & Trick, D. (2013).\u00a0<\/span>How Online Learning Affects Productivity, Cost and Quality in Higher Education: An Environmental Scan and Review of the Literature<\/a>.<\/em>\u00a0<\/span>Toronto: Higher Education Quality Council of Ontario<\/p>\n